15 Napatay, Kabilang ang Anim na Bata, sa Raid sa Sri Lanka na Nauwi sa Putukan at mga Pagsabog

Lalong pinalala ng madugong raid ang krisis matapos ang mga pag-atake noong Pasko ng Pagkabuhay sa Sri Lanka

Labinlimang katao, kabilang ang anim na bata, ang napatay nang mauwi sa putukan at tatlong pagsabog ang isang raid sa pinaghihinalaang pinagtataguan ng mga militante sa silangang Sri Lanka noong Biyernes, 26 Abril 2019. Naganap ang sagupaan sa Sainthamaruthu, sa lugar ng Kalmunai, habang hinahanap ng mga puwersang panseguridad ang mga taong may kaugnayan sa mga pambobomba noong Linggo ng Pasko ng Pagkabuhay na ikinamatay ng mahigit 250 katao sa mga simbahan at hotel.

Ayon sa pulisya, nagpasabog ng mga pampasabog ang tatlong lalaking nasa loob ng bahay matapos magpaputok ang mga nakatira roon sa mga sundalong papalapit. Inilarawan ng tagapagsalita ng militar ang labanan ng barilan na tumagal nang mahigit isang oras. Sa paghahalughog noong Sabado ng umaga, natagpuan ang mga bangkay sa loob at labas ng nasirang bahay, habang isinugod sa ospital ang isang sugatang babae at bata.

Inilantad ng mga pagkamatay ang agarang mga panganib ng nagpapatuloy na operasyon ng paghahanap: nagtatago pa ang mga pinaghihinalaang bombero, may mga batang nasa isang bahay na may mga pampasabog, at nagsilikas ang mga kalapit na residente. Humigit-kumulang 600 Muslim ang sumilong sa isang paaralan habang nagaganap ang sagupaan, ayon sa mga residente.

Nangako si Pangulong Maithripala Sirisena na hahalughugin ang bawat bahay sa bansa. Ginagamit ng mga awtoridad ang mga kapangyarihang ipinagkakaloob ng emergency measures upang tugisin ang mga suspek, ngunit hindi pa malinaw ang lawak ng imbestigasyon. Mula 70 sa unang ulat hanggang mahigit 100 sa mga sumunod na balita ang bilang ng mga inaresto, habang magkakaiba rin ang mga tantiya sa dami ng mga pinaghihinalaang may kaugnayan sa Islamic State.

Ano ang nangyari sa bahay

Nagsimula ang raid matapos makatanggap ng tip tungkol sa isang bahay sa Sainthamaruthu, isang baybaying bayan na karamihan ng mga residente ay Muslim at nasa humigit-kumulang 360 hanggang 370 kilometro mula sa Colombo. Sa ilang ulat, tinukoy rin ang lugar bilang Saindamarudu sa distrito ng Kalmunai. Iniulat na dumating ang mga suspek isa o dalawang araw matapos ang mga pambobomba noong Pasko ng Pagkabuhay. Naglipat sila ng mga kahon mula sa mapusyaw na abong minivan papunta sa isang mababang bahay sa likod ng mataas na pader at itim na tarangkahang metal.

Ayon sa pulisya, nagpaputok ang mga armadong lalaki nang lumapit ang mga sundalo noong Biyernes ng gabi. Tatlong pagsabog ang yumanig sa bahay habang nagpapatuloy ang labanan, na sumira sa bubong at isang pader. Iniulat ng pulisya na walang nasawi sa hanay ng mga puwersang panseguridad.

Sa salaysay tungkol sa paghahalughog noong Sabado, iniulat na natagpuang patay sa loob ang tatlong lalaki, tatlong babae at anim na bata; tatlo pang lalaki ang natagpuang nabaril sa labas. Inilarawan ng pulisya ang mga nasa labas bilang mga pinaghihinalaang suicide bomber. Ayon naman sa isa pang ulat, hindi bababa sa isang sibilyan ang napatay sa palitan ng putok. Hindi malinaw kung paano kabilang ang sibilyang iyon sa inilathalang bilang na 15 nasawi.

Ayon kay Ruwan Gunasekara, tagapagsalita ng pulisya, pinaniniwalaang mga militante ang karamihan sa mga nasawi. Hindi nito tinukoy ang pagkakakilanlan o papel ng bawat nasa hustong gulang na napatay; dapat ding ihiwalay ang anim na bata sa mga pinaghihinalaang mandirigma. Nailigtas nang buhay ang sugatang babae at bata, ngunit hindi pa tiyak ang kanilang pagkakakilanlan.

Ang pahayag ng Islamic State at ang mga nakuhang ebidensiya

Noong Sabado, inangkin ng Islamic State, na kilala rin bilang IS o ISIL, na ilang oras na nakipaglaban sa pulisya ang tatlo nitong miyembro bago nagpasabog ng mga vest na may pampasabog. Walang ibinigay na ebidensiya ang Amaq, ang media outlet nito, para suportahan ang pahayag. Pinatutunayan ng mga ulat ng pulisya na nagkaroon ng putukan at tatlong pagsabog, ngunit hindi nito malayang napatutunayan kung sino ang mga lalaki o kung sino ang nag-utos ng operasyon.

May mga materyal na natagpuan sa magkakahiwalay na paghahalughog sa kalapit na lugar na iniugnay ng mga imbestigador sa mga umatake noong Pasko ng Pagkabuhay. Ayon sa tagapagsalita ng militar, nakuha sa isang raid sa malapit ang mga bandila ng Islamic State, 150 piraso ng gelignite, libo-libong bolang bakal at isang kamera ng drone. Isang pampasabog ang gelignite, habang maaaring maging nakamamatay na pira-pirasong shrapnel ang mga bolang bakal kapag inilagay sa paligid ng bomba.

Iniulat na may nakuha ring bandila ng Islamic State at mga unipormeng kahawig ng isinuot ng mga pinaghihinalaang bombero noong Pasko ng Pagkabuhay sa isang video ng panunumpa ng katapatan sa pinuno ng grupo. Nakuha ang mga ito sa isang raid sa Sammanthurai, mga siyam na milya mula sa lugar ng palitan ng putok. Suportado ng mga natuklasang ito ang imbestigasyon sa lokal na aktibidad ng mga militante, ngunit hindi nito mismo pinatutunayan ang lawak ng paggabay ng Islamic State mula sa ibang bansa.

Ipinakita rin sa kuha ng nasirang bahay sa Sainthamaruthu ang mga pampasabog, baterya, generator at drone. Walang kumpirmadong layunin para sa drone. Hindi dapat ituring ang presensiya nito bilang patunay na nagplano ang mga militante ng pag-atakeng mula sa himpapawid.

Bilang ng mga inaresto at nagpapatuloy na paghahanap

Tumaas ang bilang ng mga dinakip habang nagpapatuloy ang mga paghahalughog, ngunit magkakaiba ang bilang sa mga ulat. Sa unang ulat, 70 ang inaresto. Ayon sa sumunod na ulat, dahil sa 10 pag-aresto noong Biyernes, umabot sa 80 ang kabuuang bilang mula noong Linggo ng Pasko ng Pagkabuhay. Sa iba pang mga ulat, hindi bababa sa 94 katao ang nasa kustodiya, samantalang sinabi sa isang mas huling ulat na mahigit 100 suspek na ang inaresto, ayon sa pulisya.

Hindi maaaring pagsamahin ang mga bilang na ito bilang iisang beripikadong kabuuan. Maaaring sumasalamin ang mga ito sa mga update sa magkakaibang yugto ng operasyon, ngunit walang ibinigay na iisang paliwanag na nagtutugma sa mga ito. Hindi rin patunay ng pagkakasala ang pag-aresto, o na kabilang ang bawat dinakip sa grupong responsable sa mga pambobomba.

Hindi rin tiyak ang mga tantiya sa natitirang banta. Sinabi ni Sirisena na naniniwala ang mga serbisyo ng intelihensiya na may humigit-kumulang 130 kataong may kaugnayan sa Islamic State sa Sri Lanka at tinutugis ng pulisya ang 70 na nagtatago pa. Sa isa pang ulat, tinatayang nasa 140 katao ang may pinaghihinalaang kaugnayan sa grupo.

Tinatayang nasa 70 rin ang mga taong patuloy na hinahanap, ayon kay Punong Ministro Ranil Wickremesinghe. Inilarawan niya ang mga ito bilang mga tagasuporta at nakikiisa sa selulang responsable sa mga pag-atake noong Pasko ng Pagkabuhay. Nagbabala siya na maaaring magsagawa ng mga suicide bombing ang ilan sa kanila.

Mahalagang pag-ibahin ang mga suspek, mga dinakip at mga taong patuloy na hinahanap. Hindi magkakapareho ang mga kategoryang ito, at hindi sapat ang mga bilang para makalkula nang mapagkakatiwalaan kung ilan sa mga miyembro ng network ng pambobomba ang nahuli na.

Mga pag-atake noong Pasko ng Pagkabuhay at ang pinaghihinalaang utak ng mga ito

Nagsimula ang paghahanap matapos ang magkakaugnay na pambobomba noong Linggo, 21 Abril, na tumarget sa mga simbahang puno ng mga nagsisimba para sa Pasko ng Pagkabuhay at mga hotel na tinutuluyan ng mga turista. Sa mga ulat sa panahong iyon, hindi bababa sa 250 o 253 ang bilang ng mga nasawi at mahigit 500 ang sugatan. Dahil dito, nagkakaiba ang eksaktong bilang ng mga nasawi sa mga inilathalang ulat, bagaman kapwa inilalarawan ng mga ito ang malawakang pagkamatay at pagkasugat.

Sinisi ng mga awtoridad ang lokal na grupong ekstremista na National Thowheeth Jama'ath, na lumitaw din sa mga ulat sa iba pang baybay sa Ingles. Inangkin ng Islamic State ang papel nito sa mga pag-atake. Pinaghihinalaan ng mga imbestigador ang siyam na tao na nagsagawa ng mga pambobomba.

Sinabi ni Sirisena na namatay sa pag-atake sa Shangri-La hotel sa Colombo ang sinasabing utak ng mga pambobomba na si Zahran Hashim. Nagsasagawa ang mga opisyal ng DNA test upang tiyak na matukoy ang kanyang pagkakakilanlan. Pinaniniwalaan din ng pulisya na maaaring asawa at anak na babae niya ang babae at batang nailigtas sa Sainthamaruthu, ngunit hindi pa pinal ang pagkakakilanlang iyon.

Iniulat na mga anak ng negosyante ng rekado na si Mohammad Yusuf Ibrahim ang dalawang pinaghihinalaang bombero. Dinakip at tinanong si Ibrahim. Sinasabing umatake sa Shangri-La kasama si Hashim ang isa sa mga anak niyang si Ilham Ibrahim. Iniulat namang tinarget ng isa ang restawran ng Cinnamon Grand hotel.

Isinalaysay ni Rohan Karr, tagapamahala ng Cinnamon Grand, na nag-check in ang pinaghihinalaang bombero noong nakaraang gabi, saka pumasok sa restawran kinabukasan ng umaga habang may dalang backpack. Ayon kay Karr, kumain ang lalaki at naghintay na magtipon ang mga bisita malapit sa buffet bago umatake.

Umupo siya, kumain, at naghintay na lumapit ang mga tao sa buffet. Nang makakita siya ng mas malaking grupo, doon siya nagpasiyang ito na ang oras para makapagdulot ako ng pinakamalaking pinsala.

Mga emergency measure at isang linggong tumitinding paghahalughog

Ipinagbawal ni Sirisena ang National Thowheeth Jama'ath at isa pang pinaghihinalaang radikal na grupo na tinukoy sa isang ulat bilang Jamathei Millathu, sa ilalim ng mga emergency measure. Ipinakalat ang mga sundalo upang tumulong sa paghahalughog ng pulisya. Inanunsiyo ang pagbabawal habang hinahanap ng mga opisyal kapwa ang mga pinaghihinalaang umatake at ang mga pinaniniwalaang sumuporta sa kanila.

Ipinakikita ng pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari kung gaano kabilis lumipat ang tugon mula sa imbestigasyon sa mga pambobomba noong Pasko ng Pagkabuhay tungo sa pakikipagsagupa sa isang armadong grupo sa isang tirahan:

• 21 Abril: Tinamaan ng magkakaugnay na pambobomba ang mga simbahan at hotel noong Linggo ng Pasko ng Pagkabuhay.
• 22 o 23 Abril: Iniulat na lumipat sa bahay sa Sainthamaruthu ang mga pinaghihinalaang nakatira roon.
• 23 Abril: Nagdeklara si Sirisena ng kondisyunal na state of emergency, ayon sa isang ulat.
• 26 Abril: Ni-raid ng mga puwersang panseguridad ang bahay, na nauwi sa putukan at tatlong pagsabog.
• 27 Abril: Itinala sa mga paghahalughog ang mga nasawi; inangkin ng Islamic State ang pagkakasangkot nito sa sagupaan, at inanunsiyo ni Sirisena ang pagbabawal sa dalawang grupo.

Walang itinakdang petsa para matapos ang mga paghahalughog sa buong bansa. Sinabi ni Sirisena na aarestuhin ang mga suspek sa mga susunod na araw, ngunit pangako lamang ito at hindi beripikadong iskedyul.

Nagsilikas ang mga residente at itinigil ng mga simbahan ang mga pagtitipon

Naantala ng operasyon ang pamumuhay sa isang komunidad na karamihan ng mga residente ay Muslim at nangangamba sa higit pang karahasan. Humigit-kumulang 600 katao ang sumilong sa isang paaralan, at nagsilikas ang mga kapitbahay mula sa kalyeng kinaroroonan ng nasirang bahay. Pinaigting ang seguridad sa mga mosque bago ang mga pagdarasal tuwing Biyernes, habang hindi dumalo ang ilang Muslim dahil sa takot sa mga paghihiganting pag-atake.

Itinigil ng Simbahang Katoliko ang mga pampublikong Misa tuwing Linggo hanggang sa susunod na abiso. Sinabi ni Cardinal Malcolm Ranjith, arsobispo ng Colombo, na nakakita siya ng isang nag-leak na dokumento tungkol sa seguridad na nagbabala sa higit pang mga pag-atake. Hinimok niya ang mga parokyano na manatili sa loob ng bahay at manalangin.

Planong ipalabas sa pambansang telebisyon ang isang maliit na serbisyong panrelihiyon sa tirahan ng kardinal. Iniulat ding may nakatakdang isa pang serbisyo sa isang tolda sa labas ng simbahan ng St Sebastian sa Negombo, kung saan mahigit 100 katao ang napatay habang nagaganap ang Misa noong Pasko ng Pagkabuhay. Magkahiwalay na iniulat ang mga kaayusang ito at ang mas malawak na suspensiyon ng mga pagtitipon sa simbahan.

Dahil sa mga paghihigpit, hindi lamang ang mga binombahang gusali ang naapektuhan ng mga pag-atake. Agarang nagbago ang pang-araw-araw na buhay ng mga lumikas na residenteng Muslim, ng mga Katolikong hindi makadalo sa dati nilang mga serbisyo at ng mga taong umiiwas sa mga pagdarasal tuwing Biyernes dahil sa nagpapatuloy na banta.

Napailalim sa matinding batikos ang mga lider dahil sa mga babalang hindi naaksiyunan

Lalong nagalit ang publiko sa gobyerno dahil hindi nito pinansin ang babala mula sa dayuhang intelihensiya na nagpaplanong magsagawa ng mga suicide attack sa mga simbahan ang lokal na grupong ekstremista. Iniulat na nagbitiw sina Pujith Jayasundara, hepe ng pulisya, at Hemasiri Fernando, mataas na opisyal ng ministeryo ng depensa, dahil sa mga pagkukulang.

Sinabi ni Cardinal Ranjith na hindi ipinaalam sa mga lider ng simbahan ang mga babala. Inilarawan niya ang kanyang naging reaksiyon bilang pinuno ng komunidad ng mga Katoliko sa Colombo:

Nadama kong bahagyang ipinagkanulo ako. Nalungkot ako. Malubhang pagkukulang ito ng mga ahensiyang panseguridad dahil hindi nila sinabi sa amin ang tungkol dito.

Noong Biyernes, humingi ng tawad si Wickremesinghe sa ngalan ng gobyerno:

Inaako namin ang sama-samang pananagutan at humihingi ng tawad sa aming mga kababayan dahil hindi namin naprotektahan ang mga biktima ng kalunos-lunos na mga pangyayaring ito.

Sinabi rin ng punong ministro na hindi nakarating sa kanya ang mga babala at itinanggi ang mungkahing dapat siyang magbitiw dahil hindi siya kumilos sa impormasyong hindi naman niya natanggap. Dahil sa pagkasira ng komunikasyon, muling nabigyang-pansin ang tensiyon sa ugnayan nila ni Sirisena. Pinaalis siya ng pangulo sa puwesto noong Oktubre 2018, bago nagpasya ang mga korte na ibalik siya rito noong Disyembre.

Kabilang sa mga agarang isyung hindi pa nalulutas ang pagkakakilanlan ng mga napatay sa raid, kumpirmasyon sa pagkamatay ni Hashim sa pamamagitan ng DNA test, ang bilang at kakayahan ng mga suspek na nagtatago pa, at ang pananagutan sa mga babalang hindi naaksiyunan. Walang ibinigay na petsa ng pagdinig o takdang oras para lutasin ang mga tanong na ito.

Mahahalagang Punto

• Labinlimang katao, kabilang ang anim na bata, ang namatay sa raid noong 26 Abril sa Sainthamaruthu.
• Inilarawan ng pulisya ang isang labanan ng barilan at tatlong pagsabog. Nakaligtas ang isang sugatang babae at bata.
• Inangkin ng Islamic State ang pagkakasangkot nito sa sagupaan ngunit hindi ito nagbigay ng ebidensiya.
• Mula 70 sa unang ulat hanggang mahigit 100 sa mga sumunod na ulat ang bilang ng mga inaresto. Sinasabing humigit-kumulang 70 katao ang nagtatago pa.
• May mga pampasabog, bolang bakal, bandila ng Islamic State at iba pang kagamitan na nakuha sa mga paghahalughog sa kalapit na lugar.
• Humigit-kumulang 600 Muslim na residente ang sumilong sa isang paaralan, habang itinigil ang mga pampublikong pagsamba ng mga Katoliko.
• Nagdulot ng mga pagbibitiw at paghingi ng tawad ng gobyerno ang mga babala ng intelihensiya na hindi naaksiyunan.