Iniugnay ng Pag-aaral ang 76 na Salik sa Kapaligiran at Pamumuhay sa Panganib ng Dementia sa Halos 500,000 Adulto

Mas malawak na larawan ng panganib ng dementia

Iniugnay ng pag-aaral sa 499,992 kalahok sa UK Biobank ang 76 na salik sa kapaligiran, pamumuhay at lipunan sa dementia. Pinagsama nito ang mga ugnayang may kinalaman sa polusyon sa hangin, pagtulog, trabaho, pabahay at pisikal na aktibidad. Sa median na 15.3 taong follow-up, nagkaroon ng dementia ang 8,881 kalahok, kabilang ang 4,000 nagkaroon ng Alzheimer’s disease.

Sinuri ng mga mananaliksik ang 193 exposure sa halip na magtuon lamang sa iilang pamilyar na gawi para sa kalusugan. Sa 76 na salik na iniugnay sa Alzheimer’s disease at mga kaugnay na dementia, 45 ang iniugnay sa mas mataas na panganib at 31 sa mas mababang panganib. Natukoy naman sa hiwalay na pagsusuri ang 34 na salik na partikular na iniugnay sa Alzheimer’s disease.

Pinagsama rin ng pangkat ang impormasyon tungkol sa exposure sa isang Exposomic Risk Score. Halos tatlong beses na mas mataas ang relatibong panganib ng dementia ng mga kalahok na kabilang sa pinakamataas na quarter ng score kumpara sa mga nasa pinakamababang quarter. Inilalarawan ng natuklasang ito ang padron sa maraming salik, hindi ang epekto ng isang pagkain, gawi o kaayusan sa tirahan.

Ang pangunahing paalala: hindi pinatutunayan ng ugnayan ang sanhi at bunga. Hindi maipapakita ng pag-aaral na nakapipigil sa dementia ang pagkain ng keso, na sanhi nito ang pag-upa ng bahay, o na magbubunga ng pagkakaibang nakita sa mga grupo ang pagbabago sa alinmang nag-iisang salik.

Ano ang sinukat ng mga mananaliksik

Pinangunahan ng mga siyentipiko mula sa Harvard T.H. Chan School of Public Health, Harvard Medical School at mga katuwang na institusyon ang pananaliksik. Nailathala ito sa Alzheimer’s & Dementia noong Setyembre 29. Ipinakilala naman ng Harvard Medical School ang mga natuklasan noong Oktubre 8.

Si Chenshuang Li, postdoctoral fellow sa Harvard Chan School, ang nangungunang awtor. Sina Peng Gao, assistant professor ng environmental health at exposomics, at Chirag Patel ng Harvard Medical School ang mga awtor na kinauukulan. Inilarawan ng anunsyo ng pag-aaral ng Harvard Chan School ang pananaliksik bilang malawak na sistematikong pagsusuri sa mga exposure sa kapaligiran at dementia.

Nagsagawa ang mga mananaliksik ng exposome-wide association study gamit ang datos sa kalusugan, henetika at pamumuhay ng UK Biobank na nakalap sa paglipas ng panahon. Itinukoy ng anunsyo sina Patel at Gao bilang mga kapwa senior author.

Sinusuri ng paraang ito ang exposome, o ang mga impluwensiya sa kapaligirang nararanasan ng mga tao sa buong buhay nila. Kabilang dito ang mga kalagayang panlipunan at asal, gayundin ang mga sangkap sa hangin o pisikal na paligid. Hinati ng mga mananaliksik sa limang kategorya ang mga exposure:

• Mga exposure sa kemikal, kabilang ang mga polusyon sa hangin at paggamit ng gamot.
• Mga pisikal na exposure, gaya ng ingay.
• Mga salik sa pamumuhay, kabilang ang diyeta, ehersisyo at pagtulog.
• Mga kalagayang panlipunan, kabilang ang edukasyon at kalagayang pang-ekonomiya.
• Mga ekosistema, kabilang ang akses sa mga luntiang lugar.

Inilalarawan ng mga kategoryang ito ang mga sinuri ng pag-aaral. Hindi ito nangangahulugang iniugnay sa dementia ang bawat halimbawang kabilang sa mga ito.

Nangibabaw ang kalagayang pang-ekonomiya

Iniugnay ang kawalan ng trabaho sa 72% na mas mataas na panganib ng dementia kumpara sa pagkakaroon ng trabaho, habang iniugnay naman ang kahirapang pinansiyal sa 39% na mas mataas na panganib. Iniugnay rin sa mas mataas na panganib ang mas mababang antas ng edukasyon at mga kalagayan sa pabahay, kabilang ang pag-upa sa halip na pagmamay-ari ng bahay.

Sa kabilang banda, iniugnay sa mas mababang panganib ang mas mataas na kita ng sambahayan at pamumuhay kasama ang asawa o kapareha. Katumbas ng 22% na pagbaba ang ugnayan sa pamumuhay kasama ang kapareha. Mga relatibong paghahambing ito sa pagitan ng mga grupo, hindi pagbabago sa porsiyentong puntos ng posibilidad na magkaroon ng dementia ang isang indibidwal.

Nangangailangan ng partikular na pag-iingat ang resulta tungkol sa pabahay. Maaaring may kaugnayan ang pag-upa sa kita, kalidad ng pabahay at iba pang kalagayang maaari ring makaapekto sa kalusugan. Hindi pinatutunayan ng pagsusuri na pinoprotektahan ng pagmamay-ari ng bahay ang utak o na makababawas sa panganib ng dementia ang pagbili ng bahay.

Gayundin ang hamon sa lahat ng natuklasan tungkol sa kalagayang panlipunan. Magkakaugnay ang edukasyon, trabaho, kita at kalusugan. Pinalalawak ng pagsusuri sa mga ito nang magkakasama ang larawan ng panganib, ngunit hindi nito lubos na naihihiwalay ang ambag ng bawat isa.

Magkaiba ang interpretasyon sa polusyon at mga gamot

Iniugnay sa mas mataas na panganib ng dementia ang mas matinding exposure sa nitrogen dioxide. Polusyon sa hangin ang nitrogen dioxide na nagmumula sa tambutso ng sasakyan at pagsusunog ng fuel, kaya mahalaga ang natuklasang ito sa mga lugar na tinitirhan ng mga tao gayundin sa kanilang personal na asal.

Iniugnay rin sa mas mataas na panganib ang pag-inom ng mas maraming gamot, ngunit nagbabala ang mga mananaliksik laban sa interpretasyong direktang epekto ito ng mga gamot. Maaaring may maraming malalang karamdaman ang mga umiinom ng ilang gamot. Kaya maaaring sumalamin ang dami ng iniinom nilang gamot sa mga dati nang sakit at mas masalimuot na pangangailangang pangkalusugan.

Ipinakikita ng mga natuklasang ito kung bakit maaaring mangailangan ng magkaibang paliwanag ang mga resultang tila magkatulad sa estadistika. Exposure sa kapaligiran ang polusyon, samantalang maaaring palatandaan ng dati nang sakit ang paggamit ng gamot. Hindi nagbibigay-katwiran ang pag-aaral sa paghinto ng iniresetang gamutan para mabawasan ang panganib ng dementia.

Magkakaiba ang padron sa pagtulog at aktibidad

Iniugnay sa mas mataas na panganib ng dementia ang kasalukuyang paninigarilyo, hindi angkop na pag-inom ng alak, madalas na pag-idlip sa araw at di-karaniwang maikli o mahabang tulog. Kabilang sa mga natuklasan tungkol sa pagtulog ang mga tagal na wala sa humigit-kumulang pito hanggang walong oras bawat gabi.

Iniugnay naman sa mas mababang panganib ang mga pisikal na aktibidad gaya ng paglalakad para maglibang, iba pang ehersisyo, paghahalaman at mabibigat na gawaing-bahay o trabaho sa bakuran. Hindi lamang pormal na ehersisyo ang mga halimbawang ito; kabilang din ang mga aktibidad na bahagi ng pang-araw-araw na buhay.

Mahirap ding matukoy ang direksiyon ng ugnayan pagdating sa pagtulog at aktibidad. Maaaring maapektuhan ng mga maagang pagbabago sa kognitibong kakayahan ang tagal ng tulog ng isang tao, kung umiidlip siya sa araw at kung gaano siya kaaktibo sa pisikal bago matukoy ang dementia.

Tinatawag itong reverse causation: binabago ng nagsisimulang sakit ang sinusukat na asal, sa halip na ang asal ang sanhi ng sakit. Tinukoy ito ng mga mananaliksik bilang isa sa mga dahilan kung bakit kailangan pa ng karagdagang pag-aaral bago maituring na mga puntirya para sa pag-iwas sa sakit ang mga ugnayang ito.

Hindi mga reseta ang mga natuklasan tungkol sa pagkain at mga device

Iniugnay sa mas mababang panganib ng dementia ang mas madalas na pagkain ng keso at manok, samantalang iniugnay sa mas mataas na panganib ang hindi pagkain kailanman ng itlog. Iniugnay rin sa mas mababang panganib ang mas mahabang paggamit ng computer at mas madalas na paggamit ng mobile phone.

Kapansin-pansin ang mga resultang ito, ngunit hindi nito pinatutunayan na nakapoprotekta laban sa dementia ang pagdagdag ng keso sa diyeta o ang mas mahabang paggamit ng telepono. Maaaring may kaugnayan ang pagpili ng pagkain at paggamit ng teknolohiya sa edukasyon, kita, iba pang gawi sa pagkain at dati nang kalagayan ng kalusugan ng isang tao.

Confounding ang tawag sa suliraning ito. Maaaring makaapekto ang hiwalay na salik kapwa sa sinusukat na exposure at sa posibilidad ng sakit, kaya mahirap bigyang-kahulugan ang ugnayan. Halimbawa, maaaring makatulong ang pagkakaiba sa kalagayang sosyo-ekonomiko na ipaliwanag ang kaugnayan sa paggamit ng device kahit hindi mismo nagbibigay ng proteksiyon ang device.

Kaya nagbibigay ang pag-aaral ng mga paksang dapat pang saliksikin, hindi listahan ng bibilhin o rekomendasyon sa oras ng paggamit ng screen. Mas malawak na ambag nito ang pagsama sa pagsusuri ng mga pang-araw-araw na asal, kalagayang panlipunan at exposure sa kapaligiran.

Ano ang ipinakikita ng pinagsamang risk score

Pinagsama ng Exposomic Risk Score ang impormasyon tungkol sa pamumuhay, ekonomiya at kapaligiran upang maihambing ang mga grupong may magkakaibang antas ng panganib ng dementia. Kumpara sa pinakamababang quarter, 1.43 ulit na mas mataas ang panganib sa ikalawang quarter, 1.83 ulit sa ikatlo at 2.97 ulit sa pinakamataas na quarter.

Kung ilalahad bilang relatibong pagtaas, katumbas ang mga paghahambing na ito ng 43%, 83% at 197%. Ipinahihiwatig ng pagtaas na ito na nagbigay ng kapaki-pakinabang na impormasyon ang pinagsamang profile ng exposure tungkol sa pagkakaiba ng panganib sa populasyon ng pag-aaral.

Hindi nito itinatatag ang ganap na posibilidad na magkaroon ng dementia ang isang indibidwal. Sa kabuuan ng cohort, katumbas ng humigit-kumulang 1.8% ng mga kalahok ang 8,881 diyagnosis sa 499,992 kalahok sa panahon ng follow-up. Hindi ito ang panganib sa alinmang partikular na pangkat ng score, at hindi dapat imultiplika ang proporsiyong ito sa mga ratio ng score para tantiyahin ang posibilidad ng isang tao.

Mahalaga ang pagkakaibang ito dahil magkaibang tanong ang sinasagot ng relatibong paghahambing at ganap na posibilidad. Hindi nangangahulugang tiyak na magkakaroon ng dementia ang mga nasa pinakamataas na score group dahil halos tatlong beses ang kanilang panganib, ni hindi nito tinutukoy ang iisang exposure na sanhi ng pagkakaiba.

Bumuti ang prediksiyon, ngunit hindi pa naitatatag ang paggamit sa klinika

Napahusay ng pagsama sa mga exposure sa kapaligiran at pamumuhay ang modelong prediksiyon na nakabatay sa demograpikong impormasyon, kabilang ang edad at kasarian, at APOE genotype. Gene ang APOE na maaaring makaapekto ang mga baryante sa pagiging madaling kapitan ng Alzheimer’s disease. Hindi katumbas ng diyagnosis o katiyakang magkakaroon ng sakit ang henetikong pagiging madaling kapitan dito.

Binuo at sinubukan ang modelo gamit ang magkakahiwalay na bahagi ng datos ng UK Biobank. Kapaki-pakinabang itong pagsusuri sa loob ng pag-aaral, ngunit mula sa iisang pinagbabatayang populasyon ang dalawang bahagi ng datos.

Ayon sa mga mananaliksik, kailangan pang patunayan ang score sa iba at mas sari-saring populasyon bago ito magamit sa klinikal na praktika. Pinatutunayan ng mga natuklasan na napahusay ng impormasyon tungkol sa exposure ang prediksiyon sa pagsusuring ito, hindi na handa na ang score para sa karaniwang pagpapasyang medikal.

Naaapektuhan din ng limitasyong ito ang paggamit sa labas ng United Kingdom, kabilang ang Korea. Dahil magkakaiba ang katangian ng mga populasyon, padron ng exposure at kalagayang panlipunan, hindi maipagpapalagay na pareho ang magiging bisa ng score sa ibang lugar.

Ano ang sinusuportahan ng mga natuklasan at ano ang hindi pa tiyak

Karamihan sa impormasyon tungkol sa exposure ay nagmula sa simula ng pag-aaral. Kaya maaaring hindi naitala ang mga pagbabago sa trabaho, pabahay, pagtulog, diyeta o exposure sa polusyon sa mga sumunod na taon. Maaari ring nakaapekto sa mga ugnayan ang mga salik na hindi nasukat at maagang sakit na hindi pa natutukoy.

Tinataya sa hiwalay na ulat ng Lancet commission na maaaring umabot sa 45% ng panganib ng dementia ang maiuugnay sa mga salik na posibleng mabago. Hindi resulta ng pag-aaral na ito ang tantiya, at hindi ito nangangahulugang mapipigilan sana ang 45% ng mga diyagnosis sa mga kalahok nito sa pamamagitan ng pagbabago sa 76 na exposure na iniugnay sa dementia.

Mas tiyak ang ambag ng pag-aaral ng Harvard: ipinakikita nitong maaaring suriin nang magkakasama ang asal, kalagayang panlipunan, exposure sa kapaligiran at henetikong impormasyon upang mapahusay ang pag-unawa at prediksiyon sa panganib ng dementia. Sinusuportahan din nito ang pananaliksik sa mga interbensiyong tumutugon sa ilang exposure, sa halip na ipagpalagay na mauulit ng iisang pagbabago ang mga resulta ng pinagsamang score.

Sa anunsyo ng Harvard Chan School, iginiit ng mga kapwa awtor ng pag-aaral na makatutulong sa pagbawas sa pasanin ng dementia ang mga estratehiya sa pag-iwas na tumutugon sa maraming salik na maaaring baguhin. Ganito nila inilarawan ang pagsisikap na iyon:

na maaaring mapatunayang mahalaga sa pagbawas sa lumalaking pasanin ng dementia.

Inilalahad ng anunsyo ng Harvard Medical School, na hinango sa isang balita ng Harvard Chan School, ang kumpletong pahayag tungkol sa pag-iwas:

Maaaring makatulong ang mga natuklasan sa pagbuo ng mga estratehiya ng interbensiyong may maraming bahagi na nakatuon sa mga exposure na maaaring baguhin upang maiwasan ang ADRD. Ayon sa mga awtor, “maaaring mapatunayang mahalaga ang pagsisikap na ito sa pagbawas sa lumalaking pasanin ng dementia.”

Maikli ang iniulat na pagkakasunod-sunod ng publikasyon:

• Setyembre 29: Nailathala ang pag-aaral sa Alzheimer’s & Dementia.
• Oktubre 8: Ipinakilala ng Harvard Medical School ang mga natuklasan.

Ang susunod na hakbang sa pananaliksik ay patunayan ang mga resulta sa ibang populasyon at siyasatin pa kung alin sa mga ugnayan ang sumasalamin sa mga sanhi na maaaring baguhin. Walang inihayag na petsa kung kailan matatapos ang pagpapatunay na ito.

Mahahalagang Punto

• Sinuri ng pag-aaral ang 193 exposure sa 499,992 kalahok ng UK Biobank sa loob ng median na 15.3 taon.
• Natukoy ng mga mananaliksik ang 76 na salik na iniugnay sa dementia at 34 na partikular na iniugnay sa Alzheimer’s disease.
• Kabilang sa mga salik na iniugnay ang trabaho, pananalapi, pabahay, polusyon, pagtulog, pisikal na aktibidad at diyeta.
• Ang relatibong panganib sa pinakamataas na quarter ng pinagsamang exposure score ay 2.97 ulit ng panganib sa pinakamababang quarter.
• Mga ugnayan ang ipinakikita ng mga natuklasan, hindi patunay na sanhi o nakapipigil sa dementia ang mga indibidwal na exposure.
• Kailangan pang patunayan ang modelo ng prediksiyon sa ibang populasyon bago ito gamitin sa klinika.