Nahaharap sa Tagtuyot ng mga Pandaigdigang Biyahe ang Paliparan ng Bhairahawa Matapos ang Pamumuhunang NPR 36 Bilyon

Nakumpleto na ang paliparan, ngunit wala itong regular na pandaigdigang airline

Nakapagtala na ang Gautam Buddha International Airport sa Bhairahawa ng 69,377 paggalaw ng mga pasaherong pandaigdig mula nang pasinayaan ito noong Mayo 16, 2022. Gayunman, ayon sa pinakahuling ulat, anim at kalahating buwan na itong walang pandaigdigang biyahe, sa kabila ng pampublikong pamumuhunang humigit-kumulang NPR 36 bilyon at patuloy na paggasta para sa mga kawani, kagamitan at maintenance.

Ang huling naitalang serbisyong pandaigdig ay ang biyahe ng Thai AirAsia patungong Bangkok noong Marso 25, 2026. Nagdala ito ng 14 na pasahero papasok sa Bhairahawa at 106 naman ang isinakay pabalik sa Bangkok. Sinabi ni Pawan Agrahari Baniya, opisyal sa impormasyon ng paliparan, na wala pang airline na nagsumite ng bagong iskedyul ng mga pandaigdigang biyahe. Hindi pa naaaprubahan ang iminungkahing charter mula Delhi sa Oktubre 12.

Mahalagang pag-ibahin ang kawalan ng mga pandaigdigang biyahe at ang tuluyang pagsasara ng paliparan. Binabanggit sa iba pang mga ulat ang mga domestic na operasyon, kabilang ang pagiging pagkakakitaan ng mga ito. Ang agarang problema ay ang kawalan ng regular na pandaigdigang serbisyo sa paliparang nilayong mag-ugnay sa Lumbini sa mga bisita mula sa ibang bansa at magsilbing alternatibo sa Tribhuvan International Airport sa Kathmandu.

Nagtayo ng mga hotel, restawran, serbisyo sa transportasyon at iba pang negosyo ang mga negosyante dahil sa pangakong ito. Hindi na lamang kawalan ng laman sa terminal ang kanilang ikinababahala: kailangang patuloy nilang bayaran ang mga pautang sa bangko na ginamit sa pamumuhunan, kahit hindi dumarating ang mga pasaherong inaasahan nila.

Paano napalitan ng paulit-ulit na pagkaantala ang mga unang inaasahan

Nagsimula ang konstruksyon noong Enero 2015 bilang proyektong maipagmamalaki ng bansa. Binuksan ang paliparan makalipas ang mahigit pitong taon, ngunit hindi nauwi sa maaasahang iskedyul ang magkakasunod na panahon ng pandaigdigang operasyon. Ipinapakita ng mahahalagang pangyayari ang laki ng ambisyon at ang mga sumunod na pagkaantala:

• Enero 2015: Sinimulan ang konstruksyon ng proyektong pandaigdigang paliparan.
• Mayo 16, 2022: Pinasinayaan ang paliparan para sa mga komersyal na operasyon.
• Nobyembre 2024: Dahil sa mga gawaing pagpapalawak ng kapasidad sa Tribhuvan International Airport, may ilang pandaigdigang serbisyo na inilipat sa Bhairahawa, kung saan apat o limang biyahe ang dumarating o umaalis sa ilang araw.
• Marso 25, 2026: Isinagawa ng Thai AirAsia ang huling naitalang pandaigdigang biyahe, na may 14 na paparating at 106 na papaalis na pasahero.
• Oktubre 12: Iminungkahi ang charter mula Delhi, ngunit hindi pa ito naaaprubahan ayon sa pinakahuling ulat.

Sa naunang ulat, binanggit ang limang airline na nagbiyahe mula Setyembre hanggang Nobyembre: Jazeera Airways, Flydubai, Thai AirAsia, Qatar Airways at Nepal Airlines. Pagkatapos, iniulat nitong itinigil ng mga ito ang serbisyo para sa tag-araw. Hindi sapat ang pagkakasaad sa mga petsang kaugnay ng mga pangyayaring ito para matukoy ang eksaktong puwesto ng bawat isa sa mas huling kronolohiya ng 2026.

Dahil sa pagkakaibang ito, hindi dapat ituring na iisang tuluy-tuloy na pagsasara ang magkakahiwalay na pagkaantala. Nakahikayat ang Bhairahawa ng mga airline sa iba't ibang panahon, lalo na nang magkaroon ng mga hadlang sa operasyon sa Kathmandu. Ngunit hindi ito nakakuha ng tuluy-tuloy na iskedyul ng mga pandaigdigang biyahe na hindi nakadepende sa mga pansamantalang sitwasyong iyon.

Ano ang ipinapakita ng bilang ng mga pasahero

Ayon sa pinakahuling pinagsama-samang datos, may 1,222 naka-iskedyul at charter na pandaigdigang biyahe, na may 31,932 dumating at 37,445 umalis na pasahero. Mas marami nang 5,513 ang umalis kaysa dumating, at bumubuo ang mga ito ng humigit-kumulang 54 porsiyento ng kabuuang 69,377 paggalaw ng pasahero. Mga biyahe ito sa paliparan, at hindi nangangahulugang 69,377 magkakaibang tao ang tinutukoy.

Malaki ang agwat ng bilang ng mga pasahero sa magkaibang direksiyon sa huling biyahe ng Thai AirAsia: 106 ang umalis kumpara sa 14 na dumating. Hindi sapat ang iisang biyahe para matukoy kung kumikita ang ruta, at hindi nakasaad ang kapasidad ng eroplano. Gayunman, ipinapakita nito kung bakit hindi sapat na bilang lamang ng mga turistang pumapasok sa Nepal ang batayan sa pagtatasa ng isang pandaigdigang serbisyo.

Sa hiwalay na ulat, naitala ang 4,279 paggalaw ng pasahero noong Nobyembre, 3,878 noong Disyembre at 1,365 noong Enero, na sinundan ng 6,779 noong Pebrero at 7,034 noong Marso. Humigit-kumulang 68 porsiyentong mas mababa ang bilang noong Enero kaysa noong Nobyembre, habang mahigit limang ulit naman ang bilang noong Marso kumpara noong Enero. Binanggit ang hamog sa taglamig bilang dahilan ng pagbaba noong Enero.

Hindi napigilan ng pagbangong ito ang kasunod na pagkaantala sa iskedyul. Sinabi ni Pratap Babu Tiwari, pangkalahatang tagapamahala ng paliparan, na walang nag-aplay na airline para sa mga puwesto sa Bhairahawa nang magsimula ang iskedyul para sa tag-araw. Ang puwesto ay takdang oras ng pagdating o pag-alis ng eroplano. Kung walang aplikasyon at kumpirmadong serbisyo, hindi mauuwi sa tuluy-tuloy na mga biyahe ang pagdami ng pasahero nitong mga nakaraang buwan.

Mas malaki ang gastos ng publiko kaysa sa halaga ng konstruksyon

Ayon sa pangunahing ulat, umabot sa humigit-kumulang NPR 36 bilyon ang pampublikong paggasta, kabilang ang NPR 22 bilyon na kabayaran sa mga lupang binili sa lawak na 500 bigha. Batay sa mga bilang na ito, humigit-kumulang 61 porsiyento ng kabuuan ang kabayaran sa lupa. Ginamit ang natitirang NPR 14 bilyon sa runway, control tower, iba pang imprastraktura at kagamitan.

Nagkakaiba ang mga ulat tungkol sa kabuuang pamumuhunan. Tinataya ng isa pang ulat na halos NPR 35 bilyon ang ginastos ng estado. Ayon naman kay Rajesh Kumar Agrawal, miyembro ng sentral na lupon ng Federation of Nepalese Chambers of Commerce and Industry, humigit-kumulang NPR 40 bilyon ito at patuloy pang tumataas dahil sa pagpapalawak ng imprastraktura. Hindi dapat ituring na magkaparehong sukatan ng paggasta ang mga pagtatantiyang ito.

Patuloy ding nagbabayad ang pamahalaan ng interes sa pautang na may konsesyon mula sa Asian Development Bank. Mas paborable ang mga kondisyon ng pautang na may konsesyon kaysa sa karaniwang pangungutang sa komersyo, ngunit hindi tumitigil ang pagbabayad ng utang dahil lamang walang mga pandaigdigang biyahe ang paliparan. Walang tinukoy na interest rate, natitirang balanse o taunang bayad sa utang.

Nagkakaiba rin ang mga ulat tungkol sa gastos sa operasyon. Ayon sa pinakahuling ulat, mahigit 100 permanenteng, pansamantala at kontraktuwal na kawani ang nagtatrabaho roon, at lampas NPR 80 milyon ang taunang gastos sa operasyon at administrasyon. Sa isa pang ulat, may 141 tauhan ang Civil Aviation Authority at 422 tauhan sa seguridad, bukod pa sa tulong ng Nepal Police. Nakatala rin dito ang NPR 350 milyon na taunang gastos sa operasyon at NPR 250 milyon na kita, kaya iniulat na NPR 100 milyon ang taunang lugi. Maaaring bahagi ng pagkakaiba ang magkakaibang petsa at saklaw ng mga talaan, ngunit hindi pinag-isa ang mga bilang.

Tinataya sa NPR 80 bilyon hanggang mahigit NPR 100 bilyon ang pribadong pamumuhunan

Tinataya ni Netra Prasad Acharya, pangulo ng Siddhartha Chamber of Commerce and Industry, na humigit-kumulang NPR 80 bilyon ang ipinuhunan ng mga lokal na negosyo sa mga proyektong kaugnay ng paliparan. Kabilang dito ang mga hotel at restawran sa Bhairahawa, Tilottama, Lumbini at Butwal, pati ang mga ari-ariang binili sa pag-asang lalaki ang pangangailangan.

Sinabi naman ni Sagar Adhikari, negosyante sa turismo at dating pangulo ng Nepal Association of Tour and Travel Agents Lumbini Chapter, na mahigit doble sa gastos ng estado ang pribadong pamumuhunan. Ipinaliwanag niya kung bakit inilaan ng mga negosyo ang kanilang pera:

"Namuhunan ang pribadong sektor sa paniniwalang maayos na patatakbuhin ang paliparan, magsisimula ang regular na mga pandaigdigang biyahe at dadagsa ang mga turistang darating sa Lumbini. Gayunman, pinagkaitan kami ng inaasahang kita ng matagal na kawalan ng regular na mga biyahe," aniya.

Mahigit NPR 100 bilyon naman ang pagtataya sa pribadong pamumuhunan ni Bishnu Sharma, dating pangulo ng sangay sa Lumbini Province ng asosasyon. Mga pagtataya ito ng mga kinatawan ng negosyo, hindi iisang kabuuang dumaan sa audit. Magkakaiba ang saklaw at petsa ng mga ito, kaya hindi maaaring pagsamahin upang makakuha ng tiyak na sukat ng mga lugi.

Iba ang pamumuhunang nanganganib sa perang aktuwal nang nawala. Walang pinagsama-samang datos na nagtatakda ng okupansiya ng mga hotel, mga hindi nabayarang utang, mga nagsarang negosyo o halaga ng mga ari-ariang bumaba ang presyo. Gayunman, kailangang patuloy na magbayad ng utang ang mga negosyong nangutang sa bangko habang hindi pa tiyak ang inaasahang merkado. Sinabi ni Thakur Kumar Shrestha, pangulo ng pederasyon sa Lumbini Province, na umasa ang mga mamumuhunan sa mga katiyakan ng pamahalaan at nanawagan siyang paganahin ang paliparan.

Hindi sapat ang mas murang mga biyahe

Nag-alok ang pamahalaan ng mga konsesyon sa bayad sa paradahan at panggatong panghimpapawid upang makahikayat ng mga airline. Ayon kay Tiwari, nagkabisa noong Abril ang mga bawas sa presyo ng panggatong at singil sa serbisyo para sa pasahero sa panahong saklaw ng kanyang ulat. Kabilang sa mga naunang insentibo ang buong diskuwento sa ilang bayarin sa paliparan noong unang taon at 50 porsiyentong bawas sa singil sa ground handling.

Saklaw ng ground handling ang mga serbisyong kailangan habang nasa lupa ang eroplano, gaya ng pag-asikaso sa bagahe at paghahanda nito sa pag-alis. Maaaring bumaba ang gastos ng airline kapag binawasan ang mga singil na ito. Ngunit hindi nito nalulutas ang hiwalay na suliraning kailangang bumiyahe muna sa Kathmandu ang mga pasaherong kailangang kumumpleto ng mga papeles bago umalis sa Nepal.

Binanggit ni Kishor Joshi, senior vice president ng Siddhartha Hotel Association Nepal, ang kawalan ng serbisyo sa visa, mga liham ng walang pagtutol, eksaminasyong medikal, insurance at mga ahensiya para sa recruitment. Iniulat din ng iba pang opisyal ng paliparan at kinatawan ng negosyo ang kaparehong problema. Para sa mga migranteng manggagawa, bahagi ng proseso ng pag-alis ang mga pahintulot sa paggawa at kinakailangang pagsusuring medikal; hindi opsiyonal na serbisyo ang mga ito.

Ayon sa pinakahuling ulat, hindi pa naipatutupad sa ilalim ng tatlong magkakasunod na pamahalaan ang mga pasyang ginawa dalawang taon na ang nakalipas na magtatag ng tanggapan para sa paggawa, serbisyong medikal, tanggapan para sa visa at serbisyong pang-emerhensiya para sa pasaporte. Sa ulat ni Tiwari, inilabas ng Gabinete ang pasya para sa desentralisasyon noong Hulyo ng nakaraang taon. Magkaiba ang paraan ng pagtukoy sa mga petsa, ngunit kapwa inilalarawan ng mga ulat ang mga serbisyong ipinangako ngunit hindi pa nagbubukas.

Payak ang praktikal na bunga nito: maaaring piliin ng biyaherong kailangang magtungo muna sa Kathmandu na doon na rin umalis sa halip na bumiyahe pa papuntang Bhairahawa. Hindi kayang lutasin ng mga diskuwento sa paliparan lamang ang abalang ito.

Nagdudulot din ng magkakahiwalay na hadlang ang panahon at mga rutang dinaraanan

Iniugnay ang isang naunang pagkaantala sa makapal na hamog sa taglamig at mahinang visibility. Bumalik sa Kathmandu ang Jazeera Airways matapos ilihis ang mga biyahe, habang nagbago ang inanunsiyang petsa ng pagbabalik mula Enero 15 tungo sa unang linggo ng Pebrero. Iniulat sa panahong iyon na isang buwan nang walang pandaigdigang biyahe, ibang pangyayari ito sa sumunod na anim at kalahating buwang kawalan ng serbisyo.

Sinabi ni Govinda Dahal, pangkalahatang tagapamahala ng paliparan noon, na isa lamang sa mga dahilan ang lagay ng panahon. May Instrument Landing System o ILS ang paliparan, ngunit kailangan daw ng pahintulot ng India para magamit ito dahil malapit sa hangganan. Nagbibigay ang ILS ng gabay sa radyo sa mga eroplanong papalapit sa runway, upang matulungan ang mga piloto na lumapag kapag limitado ang visibility.

Binanggit din ni Rajkumar Chhetri, dating director general ng Civil Aviation Authority, ang kawalan ng angkop na mga rutang pasukan mula India. Sinabi niyang kailangan ng mga eroplanong dumaraan sa Simara ng karagdagang siyam hanggang 10 minuto, na nagpapataas sa gastos sa operasyon. Tinutukoy ng mga naunang pahayag na ito ang mga hadlang sa operasyon, ngunit hindi nila pinatutunayan kung nalutas na ng mga sumunod na kaayusang diplomatiko o teknikal ang mga ito.

Hiwalay na usapin ang komersyal na pangangailangan. Binawi ng Biz Airways ang panukalang magpatakbo ng tatlong biyahe kada linggo sa pagitan ng Bhairahawa at Abu Dhabi dahil kulang ang inaasahang negosyo. Inilipat din ng Jazeera Airways at Himalaya Airlines pabalik sa Kathmandu ang kanilang mga operasyon sa naunang panahon. Iginiit ni Chhetri na mahalaga ang dami ng pasahero upang mapanatili ang serbisyo ng mga airline:

"Hindi makakamit ng isang pandaigdigang paliparan ang tagumpay sa komersyo sa pamamagitan lamang ng tatlo o apat na biyahe bawat linggo. Kung walang negosyo, hindi babalik ang mga airline," sabi ni Chhetri.

Nakatulong sa mga negosyo ang pansamantalang paglilihis ng mga biyahe, ngunit hindi ito nagbigay ng matatag na merkado

Nagbigay sa mga lokal na negosyo ng sulyap sa inaasahan nilang pangangailangan ang aktibidad na kaugnay ng pagpapalawak ng kapasidad sa Tribhuvan noong Nobyembre 2024. Nakikinabang ang maliliit na hotel, taxi at awtokar kapag ilang pandaigdigang eroplano ang dumarating o umaalis sa loob ng isang araw. Nang mawala ang mga serbisyong ito, humina muli ang kalakip na kalakalan.

Iminungkahi ni Tiwari na gamitin ang Bhairahawa bilang alternatibo kapag nagiging masikip ang Kathmandu. Maaari itong magdala ng mga pasahero at magpagaan sa siksikan sa Tribhuvan, ngunit iba ang paminsan-minsang paglilihis ng biyahe sa regular na serbisyong mapagpaplanuhan ng mga pasahero at negosyo. Hindi maaasahang makapagpupuno ng reserbasyon ang isang hotel batay sa eroplanong maaaring ilihis o hindi.

Nananatiling mahalaga sa usapin ng turismo ang papel ng Lumbini bilang lugar ng kapanganakan ni Buddha. Nanawagan si Chandra Prakash Shrestha, pangulo noon ng Siddharth Hotel Association, para sa magkakaugnay na pagpapaunlad ng turismo at mga koneksiyon sa mga pook-dambanang Budista. Kabilang sa mga binanggit niyang bansa ang Sri Lanka, Thailand, Myanmar, Mongolia, Vietnam at China. Mga iminungkahing merkado ang mga ito, hindi kumpirmadong ruta.

Inilalarawan naman sa hiwalay na ulat ang paglulunsad ng Flydubai ng araw-araw na biyahe mula Dubai patungong Pokhara gamit ang Boeing 737 MAX 8 noong Setyembre 23, bagaman hindi tinukoy ang taon. Nagpanibago sa pag-asa ng mga negosyante sa Bhairahawa ang pangyayaring ito. Hindi nito pinatutunayang kapareho ang pangangailangan o mga kondisyon sa operasyon ng dalawang paliparan, at walang katumbas na serbisyo sa Bhairahawa na inanunsyo.

Patuloy ang presyur sa mga negosyo, ngunit wala pang kumpirmadong pagbabalik ng mga biyahe

Gumamit ang mga lokal na grupo ng negosyo ng mga memorandum, pulong, protesta at apela sa mga mambabatas upang igiit ang regular na mga biyahe. Nagdaos ng sit-in nang 15 araw ang mga negosyante sa Siddharthanagar bago dalhin ang kanilang mga kahilingan sa mga opisyal ng pederal na pamahalaan sa Kathmandu. Nagbanta ang ilang nagpoprotesta na isasara ang tanggapan ng adwana at ititigil ang pagbebenta ng tiket, ngunit hindi pinatutunayan ng mga ulat na naisakatuparan ang mga banta.

Inilahad ng mga delegasyon ang mga problema ng paliparan kina dating Punong Ministro KP Sharma Oli, Pushpa Kamal Dahal at Sher Bahadur Deuba. Ayon sa pinakahuling ulat, nagpanibago ng pag-asa sa mga lokal ang pamahalaang pinamumunuan ni Punong Ministro Balendra Shah, at muli nang nakipag-ugnayan ang mga kinatawan sa punong ministro at ministro ng turismo. Wala itong binanggit na kumpirmadong kasunduan sa airline o takdang panahon ng pagpapatupad.

Hinimok ni Acharya, pangulo ng kamara, ang pamahalaan na makakuha ng kahit isang regular na airline. Mas tiyak at madaling masukat ang kahilingang ito kaysa sa basta pagsasabing operational na ang paliparan: kumpleto na ang konstruksyon, ngunit wala pa ring maaasahang koneksiyon sa mga pandaigdigang ruta.

Ang susunod na hindi pa nalulutas na pangyayari ay ang iminungkahing charter mula Delhi sa Oktubre 12. Hindi pa ito naaaprubahan, at hindi rin mangangahulugan ng regular na ruta kahit maaprubahan ito. Walang petsang itinakda para buksan ang mga serbisyong wala para sa mga pasahero, ipagpatuloy ang iskedyul ng mga pandaigdigang biyahe o pagpasyahan ang mga isyung pangoperasyong inilarawan sa mga naunang ulat.

Samakatuwid, ang pangunahing problema ay ang agwat sa pagitan ng pagiging handa at aktuwal na paggamit. Nagbayad ang Nepal para sa isang pandaigdigang paliparan, namuhunan dito ang mga negosyo, at patuloy na pinananatili ng mga kawani ang mga pasilidad nito. Kailangan ng mga pasaherong madaling makaalis mula Bhairahawa, maayos na kondisyon sa operasyon at mga airline na handang magpanatili ng serbisyo lampas sa mga pansamantalang paglilihis ng biyahe upang makakuha ng regular na mga flight.

Mahahalagang Punto

• Ayon sa pinakahuling ulat, anim at kalahating buwan nang walang pandaigdigang biyahe matapos ang serbisyo ng Thai AirAsia noong Marso 25, 2026.
• Umabot sa 69,377 ang pinagsama-samang paggalaw ng mga pasaherong pandaigdig sa 1,222 naka-iskedyul at charter na biyahe.
• NPR 36 bilyon ang pangunahing pagtataya sa gastos sa konstruksyon, kabilang ang NPR 22 bilyon na kabayaran sa lupa; nagkakaiba ang iba pang pagtataya.
• Tinataya ng mga kinatawan ng negosyo na humigit-kumulang NPR 80 bilyon o higit pa ang pribadong pamumuhunan, ngunit wala pang naitatakdang pinagsama-samang halaga ng lugi.
• Naging hadlang sa regular na operasyon ang kawalan ng mga serbisyo sa paglalakbay at migrasyon, mga naunang pagkaantala dahil sa panahon at mga suliranin sa mga rutang dinaraanan.
• Wala pang kumpirmadong pagbabalik ng mga pandaigdigang biyahe. Naghihintay pa ng pag-apruba ang iminungkahing charter mula Delhi sa Oktubre 12.