Mga Utos ng Hukuman sa Nepal na Hindi Naipatutupad, Nag-iiwan sa Karapatan ng Publiko, Pamanang Kultural at Bilyun-bilyong Rupee sa Alanganin

Naghihintay ng aksyon ang 244 na hatol para sa kapakanan ng publiko

Iniulat ng mga awtoridad ng Korte Suprema ng Nepal na nagpapatupad ng mga hatol na 244 na desisyon para sa kapakanan ng publiko ang hindi pa naipatutupad. Saklaw ng mga ito ang mga karapatan at tungkulin mula sa pagboto sa ibang bansa hanggang sa pangangalaga sa kapaligiran. Hiwalay namang talaang pinansyal na iniuugnay sa parehong direktorato ang nagtala ng mahigit Rs 31.75 bilyon na hindi pa nababayarang multa, habang wala pang 5% ng kompensasyong naitalang dapat matanggap ng mga biktima ang naibigay sa kanila.

Kabilang sa mga pinagtatalunang desisyon ang utos na isara o ilipat ang mga industriyang nagdudulot ng polusyon sa loob ng 15 kilometro mula sa Lumbini, ang lugar ng kapanganakan ni Buddha. Tungkol naman sa ibang kaso ang patas na pagtrato sa mga sundalong Gurkha, pagkakaroon ng karapatang bumoto ng mga Nepali sa ibang bansa, at pagbabayad para sa kagamitang pang-dialysis na nagamit na ng pamahalaan.

Hindi lamang paghihintay sa tugon ng mga ministeryo sa mga liham ng hukuman ang sanhi ng mga pagkaantala. Inilalarawan sa ulat ng pamahalaan hinggil sa pag-usad ng mga hakbang ang pagpapasa-pasa ng mga utos sa pagitan ng mga tanggapan nang hindi naisasagawa ang hinihinging aksyon. May ilan sa mga ito na may kinalaman sa pangangalaga sa pampublikong lupa at tubig sa ilalim ng lupa, at mahigit 15 taon na ang nakalipas mula nang mailabas ang mga ito.

May mga limitasyon din sa mga ipinakikita ng pangunahing bilang. Naiiba ang iniulat ng direktorato na kabuuang 244 na nakabinbing hatol para sa kapakanan ng publiko sa 91 na tinukoy sa ulat ng pamahalaan hinggil sa pag-usad ng mga hakbang. Hindi ipinaliliwanag sa mga tala kung magkakaiba ang saklaw ng mga bilang na ito batay sa panahon, institusyon o kategorya. Hindi dapat ituring ang mga ito bilang magkaparehong sukatan.

Ang mahalagang pagkakaiba ay nasa pagitan ng pagkapanalo sa kaso at pagkakamit ng lunas na ipinagkaloob ng hukuman. Nangangailangan ng aksyon laban sa polusyon ang utos pangkapaligiran. Kailangang maglatag ng mga paraan para makaboto ang hatol tungkol sa pagboto. Kailangang magbayad ang sinumang inuutusang magbigay ng kompensasyon. Maaaring maitala ng paulit-ulit na pagsusulatan ang pagsisikap na ipatupad ang hatol nang hindi naman nakakamit ang alinman sa mga resultang iyon.

Mga kapangyarihan ng direktorato para sa pagpapatupad ng mga hatol

Hindi impormal na tagapagpaalala ang Direktorato para sa Pagpapatupad ng mga Hatol ng Korte Suprema. Inaatasan ito ng opisyal na paglalarawan ng institusyon na ipatupad ang mga utos na inilabas sa mga petisyon para sa writ para sa kapakanan ng publiko, at iugnay at pangasiwaan ang iba pang gawain sa pagpapatupad ng mga hatol.

Itinatag ang direktorato kasunod ng pasya ng buong kapulungan ng Korte Suprema noong 2066/1/29 at pasya ng punong mahistrado noong 2066/2/27 sa kalendaryong Bikram Sambat. Itinatakda ng Kabanata 15 ng Mga Tuntunin ng Korte Suprema, 2074, ang legal na batayan nito. Saklaw ng Tuntunin 130 ang mga direktiba sa mga mabababang hukuman at iba pang tanggapan, mga pulong para sa koordinasyon, pagsasanay sa mga kawani, at mga panukala para sa pagbabago sa batas o patakaran.

Kabilang din sa mga kapangyarihan nito ang pag-uulat sa isang hukuman ng mga hindi pa nareresolbang pagkabigo kung hindi umaako ng pananagutan ang kinauukulang ahensya. Mahalaga ito dahil hindi kailangang manatili nang walang katapusan sa palitan ng mga liham ang pagkabigo ng isang ministeryo: may pormal na paraan ang direktorato para ibalik sa mga hukom ang problema at humingi ng angkop na tugon.

Magkakaiba ang ipinagkakaiba ng paglalarawan ng institusyon sa pagpapatupad ng mga hatol na sibil, kriminal at writ. Ayon dito, karaniwang nasa kinauukulang hukuman ng distrito ang pagpapatupad ng mga regular na desisyon ng hukuman, alinsunod sa Seksyon 152 ng Kodigo ng Pamamaraang Kriminal, 2074, at Seksyon 230 ng Kodigo ng Pamamaraang Sibil, 2074. Madalas mangailangan ng ibang uri ng aksyon ang mga utos ng writ para sa kapakanan ng publiko, gaya ng mga patakaran, badyet o pakikilahok ng ilang ahensya ng pamahalaan.

Tinutukoy mismo ng direktorato ang kakulangan ng aktibong pagkilos ng estado bilang kahinaan sa pagpapatupad ng mga hatol na kriminal. Binabanggit din nito ang mga pag-aaral sa reporma sa hudikatura at ang ikalawang estratehikong plano ng hudikatura para sa 2066/67 hanggang 2070/71 bilang mga naunang pagkilala sa problema ng pagpapatupad. Samakatuwid, umiiral na ang problema bago pa ang mga pinakahuling pinagtatalunang hatol at ang kasalukuyang dami ng nakabinbing pagpapatupad.

Nakabinbin ang pinagtatalunang utos tungkol sa polusyon sa Lumbini

Inilabas nina Mahistrado Kumar Regmi at Sunil Kumar Pokharel ang mandamus tungkol sa Lumbini noong Bhadra 11, 2082, kasunod ng mga petisyon nina senior advocate Prakashmani Sharma, advocate Sanjay Adhikari at iba pa. Utos ng hukuman ang mandamus na nag-aatas sa isang pampublikong awtoridad na tuparin ang legal na tungkulin nito.

Ayon sa mga ulat, inaatasan ng desisyon ang mga industriyang nagdudulot ng polusyon sa loob ng 15 kilometro mula sa pook-pamanang kultural na magsara o lumipat, at binibigyan ang mga ito ng dalawang taon para maisagawa ito. Sinasabing umaabot hanggang sa hangganan ng India ang saklaw nito sa timog. Iniulat na binabanggit ng pamahalaan ang usaping heograpiko habang pinag-iisipan ang paghingi ng pagrerepaso sa hatol sa halip na simulan ang pagpapatupad nito.

Ayon kay Sharma, nagpasya na ang pamahalaan na alisin ang sonang industriyal bago pa nakialam ang hukuman. Kinukuwestiyon niya ang pagtatangkang humingi ng pagrerepaso bilang pagtugon sa obligasyong dati nang tinanggap ng pamahalaan.

Sinabi ni Sharma, isang senior advocate at petitioner sa kaso:

Bago pa man nagpasya ang Korte Suprema, nagpasya na ang pamahalaan na alisin ang sonang industriyal sa Lumbini, ang lugar ng kapanganakan ni Buddha.

Sinabi rin niya na nababahala ang Komite ng Pandaigdigang Pamanang Pook sa hindi pagsunod sa utos at nagbabala siyang maaaring mawalan ng katayuang Pandaigdigang Pamanang Pook ang Lumbini. Babala niya ito, hindi pahayag na napagpasyahan na ang pagtanggal sa katayuan. Walang tinukoy na pasya ng komite na nagtatatag ng ganitong kahihinatnan o takdang proseso para sa pagtanggal nito.

Mahalaga rin ang pagkakaiba ng pagkaantala at pagkalampas ng takdang panahon. Ayon sa mga ulat, nagbibigay ang utos ng dalawang taon, ngunit hindi malinaw sa mga salaysay kung lumipas na ang panahong iyon. Inilalarawan ng mga ito ang pagtatalo sa pagpapatupad at posibleng pagrerepaso, ngunit walang tinutukoy na pasya sa pagrerepaso, suspensyon ng utos o detalyadong iskedyul ng relokasyon.

Ipinakikita ng mas matandang kaso tungkol sa pamanang kultural ang kaparehong padron

May malapit na naunang kaso ang usapin sa Lumbini sa koleksyon ng mahahalagang hatol na inilathala ng Korte Suprema. Tungkol ang Writ Blg. 3027 ng 2059, Prakash Mani Sharma at iba pa laban sa Kalihiman ng Gabinete at iba pa, sa mga pagawaan ng ladrilyo sa Lambak ng Kathmandu at sa mga pasya ng pamahalaang hindi naipatupad.

Nakatala sa hatol ang mga pasya at tagubilin hinggil sa pagsasara na inilabas ng ilang tanggapan ng pamahalaan mula 2057 hanggang 2059. Nakatala rin dito ang pangamba ng mga petitioner na wala pang dalawang kilometro ang mga pagawaan ng ladrilyo mula sa mga pook-Pandaigdigang Pamanang Kultural ng Bhaktapur at Changu Narayan, kaya nalalantad sa polusyon kapwa ang mga tao at ang mga bantayog.

Bumanggit si Advocate Raju Prasad Chapagain ng tantiya na 89.90% ng kabuuang emisyon ng mga suspendidong partikulo sa lambak ay mula sa mga pagawaan ng ladrilyo. Ang mga suspendidong partikulo ay mga partikulong nasa hangin, kabilang ang alikabok at uling. Inilahad sa kaso ang makasaysayang tantiya; hindi ito kasalukuyang pagsukat sa polusyon sa hangin sa lambak.

Pang-administratibo ang pangunahing natuklasan ng hukuman. Tatlong taon matapos ang mga pasya ng pamahalaan, hindi masabi ng mga abogado kung aling mga hakbang ang naipatupad na, alin ang hindi pa, o kung kailan kikilos. Natuklasan ng hukuman na nanatili lamang sa papel ang mga patakarang pangkapaligiran at itinawag-pansin nito sa ministro ng kapaligiran ang pagkabigong ito.

Tiyak ang pagkakatulad nito sa Lumbini: sa dalawang kaso, humingi ng interbensyon ng hukuman ang isang petitioner kaugnay ng polusyon malapit sa mga pook-pamanang kultural matapos nang ipangako ang aksyon ng pamahalaan. Ipinakikita ng mas matandang hatol na hindi sapat ang panibagong desisyon para lutasin ang hindi pagtupad sa mga dati nang pangako.

Nangangailangan ng praktikal na hakbang ang pagboto sa ibang bansa at mga karapatan ng Gurkha

Noong Chaitra 7, 2074, naglabas ang Korte Suprema ng mga direktiba sa magkakahiwalay na petisyon na kinasasangkutan ng mga advocate na sina Yagyamani Neupane at Prem Chandra Rai upang matiyak ang karapatang bumoto ng mga Nepali sa ibang bansa. Hindi lamang mga migranteng manggagawa ang saklaw ng utos. Nanawagan ito ng mga kaayusan para sa mga mamamayang nasa ibang bansa sa iba’t ibang kadahilanan.

Kinikilala rin ng hukuman na magkakaiba ang mga batas at patakaran ng mga bansang pinagtatrabahuhan tungkol sa pagboto ng mga dayuhan mula sa kanilang teritoryo. Inatasan nito ang pamahalaan na makipag-ugnayang diplomatiko sa mga bansang iyon at, kung kinakailangan, sa mga kompanyang nagpapatrabaho ng mga manggagawang Nepali.

Ayon kay Neupane, na miyembro na rin ngayon ng lehislatura para sa Rastriya Swatantra Party, hindi nagbunga ng pagpapatupad ang paulit-ulit na paghiling. Plano niyang humingi ng mga sagot sa pamamagitan ng mga komite ng parlamento, kabilang ang Komite sa mga Gawain ng Estado. Walang tinukoy na petsa ng pagdinig o iskedyul ng pagpapatupad para sa pagboto sa ibang bansa.

Tungkol naman ang hiwalay na hatol sa tripartite na kasunduan ng Nepal, India at Britain noong Nobyembre 9, 1947, na namamahala sa pagrerekrut ng mga Gurkha. Kinuwestiyon ni Padam Sundar Limbu at ng iba pang petitioner ang mga probisyong itinuring nilang may diskriminasyon, kabilang ang paggamit ng mga antas ng sahod sa India, batay sa Konstitusyon ng Nepal, Batas sa mga Karapatang Sibil at mga prinsipyo ng pandaigdigang karapatang pantao.

Binigyang-diin din ng mga petitioner ang pagpapadala ng mga sundalo laban sa China at Pakistan, at sa Sri Lanka noong 1987, bilang mga usaping may kinalaman sa patakarang panlabas at dangal ng bansa ng Nepal. Mga argumentong iniharap ang mga ito sa paglilitis, hindi mga natuklasan na pinawalang-bisa ang bawat pinagtatalunang probisyon.

Inatasan ng desisyon noong Magh 24, 2079 ang pagsasagawa ng mga hakbang tungo sa patas, makabago at nakabatay sa pagkakapantay-pantay na mga benepisyo sa serbisyo, habang iniiwasang mapinsala ang makasaysayang ugnayan ng Nepal sa United Kingdom. Nanawagan ito ng pananaliksik ng mga eksperto, konsultasyon sa mga grupong apektado at mga hakbang diplomatiko na isinasaalang-alang ang mga desisyon ng European Court of Human Rights. Ang iniulat na pagkabigo ay ang hindi sapat na pagsunod sa mga hakbang na iyon, hindi ang hindi pagbabayad ng iisang halagang tinukoy ng hukuman.

Naghihintay pa rin ng bayad ang tagapagtustos ng kagamitan sa dialysis

Agarang obligasyong pinansyal ang ipinakikita ng usapin sa sektor ng kalusugan. Ayon kay Ayush Bista ng Nepalgunj, namuhunan ang Birang Trading Company ng Rs 470 milyon sa mga kagamitan at pasilidad para sa dialysis sa mga lugar kabilang ang Jawalakhel, Seti Provincial Hospital, Nepalgunj Medical College, Pokhara Academy of Health Sciences at Mechi Provincial Hospital.

Sinasala ng hemodialysis ang dumi at sobrang likido mula sa dugo kapag hindi sapat ang kakayahan ng mga bato na gampanan ang tungkuling iyon. Nagsampa ng kaso ang kompanya matapos gamitin ng pamahalaan ang mga kagamitan at imprastraktura nito nang hindi ibinibigay ang kompensasyon at bayad sa serbisyo na hinihingi nito.

Noong Asar 18, 2082, inatasan ng Mataas na Hukuman ng Patan ang Ministri ng Kalusugan at Populasyon na magbigay ng kompensasyon at bayad para sa paggamit sa mga ito. Kaso ito sa Mataas na Hukuman, hiwalay sa mga hatol ng Korte Suprema para sa kapakanan ng publiko, ngunit ipinakikita rin nito ang agwat sa pagitan ng utos at pagpapatupad nito.

Pinahalagahan ng komite ng ministeryo sa pagtatasa ang mga kagamitan at pasilidad sa humigit-kumulang Rs 352.4 milyon. Ayon sa mga dokumento, nakatala sa mga ito ang kasunduang magbigay ng Rs 210 milyon matapos talakayin sa Gabinete at makipag-ugnayan sa Ministri ng Pananalapi. Sinabi ni Bista na hindi pa niya natatanggap maging ang halagang iyon.

Katumbas ang Rs 210 milyon ng humigit-kumulang 45% ng inihaing puhunan na Rs 470 milyon at humigit-kumulang 60% ng pagtatasa ng komite na Rs 352.4 milyon. Ipinakikita ng mga paghahambing na iyon ang laki ng kompromisong inilalarawan niya. Hindi nito pinatutunayan na magkapareho sa legal na pananaw ang orihinal na puhunan, pagtatasa at halagang dapat bayaran.

Ayon kay Bista, tatlo o apat na beses siyang pumupunta sa isang buwan sa direktorato para sa pagpapatupad at sinusubaybayan niya ang mga liham nito sa ministeryo. Iniulat na binabanggit ng ministeryo bilang dahilan ng pagkaantala ang pagkawala ng mga orihinal na file sa mga sunog noong mga protesta. Hindi malinaw ang kronolohiya: tinukoy sa salaysay ang mga protesta noong Bhadra 23 at 24, 2080, ngunit hindi nilinaw ang petsang iyon. Inatasan ng direktorato ang ministeryo na buuin muli ang mga file kung kinakailangan at agad na ipatupad ang utos.

Ano talaga ang ipinakikita ng mga hindi pa nababayarang multa

Ayon sa paglalarawan, saklaw ng pinagsama-samang bilang para sa pagpapatupad ang taon ng pananalapi 2082/83 hanggang katapusan ng Jestha. Nakatala rito ang kabuuang sentensiya ng pagkabilanggo na 165,881 taon, dalawang buwan at 10 araw; 41,197 taon, 10 buwan at 29 araw ang naisilbi, at 122,904 taon, 10 buwan at limang araw ang hindi pa naisasakatuparan.

Kailangang mag-ingat sa pagbasa sa mga bilang na ito. Hindi tumutugma sa aritmetika ang iniulat na kabuuan at ang iniulat na pinagsama-samang bilang ng naisilbi at hindi pa naisasakatuparan. Tinutukoy rin sa mga pambungad na paglalarawan ang humigit-kumulang 121,000 taon na hindi pa naisasilbi. Pinagsama-samang tala ito ng mga sentensiya sa iba’t ibang kaso, hindi bilang ng mga bilanggo o sukat ng dami ng mga taong kasalukuyang nakalaya.

Mas magkakatugma ang mga bilang ng multa: Rs 43,211,728,610 ang naitala, samantalang Rs 11,455,335,604 ang nakolekta. Kaya Rs 31,756,393,006, o humigit-kumulang 73.5% ng naitalang halaga, ang hindi pa nababayaran.

Mas matindi ang kabiguang ipinakikita ng kompensasyon para sa mga biktima. Sa Rs 1.5838 bilyon na naitalang dapat bayaran, Rs 78.3 milyon lamang, o 4.95%, ang naibayad na. Kaya humigit-kumulang Rs 1.5055 bilyon ang hindi pa nababayaran. Mas mababa pa ang nakolekta sa mga halagang iginawad sa pamahalaan sa mga kaso: Rs 37.9 milyon mula sa naitalang Rs 2.3732 bilyon, katumbas ng 1.60% na nakolekta.

Hindi dapat ipalit sa balanse ng mga multa ang malawak na pagtukoy sa Rs 34 bilyong hindi nakolektang kita. Magkakaibang kategorya ang mga multa, kompensasyon para sa mga biktima at halagang sinisingil ng pamahalaan. Lalo na, para sa mga biktima ang kompensasyon at hindi ito dapat ilarawan bilang karaniwang kita ng estado.

Tinutukoy sa ulat tungkol sa 91 kaso ang mga tanggapang may pananagutan

Tinutukoy sa hiwalay na ulat hinggil sa pag-usad ng pagpapatupad mula sa Tanggapan ng Punong Ministro ang 91 nakabinbing desisyon para sa kapakanan ng publiko. Inihanda ito sa pamumuno ng noo’y punong kalihim na si Suman Raj Aryal at kalihim ng batas na si Pushkar Sapkota, at iniulat na inilabas noong Shrawan 11.

Itinatalaga ng ulat ang 20 nakabinbing desisyon sa Ministri ng Ugnayang Panloob, 19 sa Tanggapan ng Punong Ministro at 15 sa Ministri ng Batas, Katarungan at Ugnayang Pambaramento. Binubuo ng mga bilang na ito ang 54 sa nakasaad na kabuuang 91 kaso, o humigit-kumulang 59%.

Kabilang sa iba pang bilang ang 14 para sa dating Ministri ng Kagubatan at Kapaligiran at walo para sa dating Ministri ng Pederal na Ugnayan at Pangkalahatang Administrasyon. May tiglilimang kaso ang dating Ministri ng Kababaihan, mga Bata at Nakatatandang Mamamayan at iba’t ibang munisipalidad, habang tigalawa naman ang Kathmandu Metropolitan City at Tanggapan ng Attorney General.

Inilalarawan sa ulat ang pagpapasa ng mga liham mula sa Tanggapan ng Punong Ministro sa mga ministeryo, departamento at sangay nang walang pagpapatupad. Tinutukoy nito ang kakulangan sa badyet, imprastraktura at mga bihasang kawani, pati ang paulit-ulit na paglilitis at kawalang-katiyakan kung paano ipatutupad ang ilang hatol.

Hindi maipagkakasundo batay sa mga inilathalang paglalarawan ang listahan ng 91 kaso at bilang na 244 ng direktorato. Nakatutulong ang talaan ng mga ministeryo para matukoy kung sino ang may pananagutan, ngunit hindi nito pinatutunayan na bumaba sa 91 ang mas malaking backlog o na kumakatawan sa mga natapos na hatol ang pagkakaiba ng mga bilang.

Kronolohiya ng mga desisyon at naantalang aksyon

Ilang dekada ang saklaw ng mga kaso. Pinanatili sa mga petsang Nepali sa ibaba ang mga pangalan ng buwan at taon sa kalendaryong Bikram Sambat upang maiwasang ituring ang mga ito bilang mga petsang Gregorian, na nagiging problema sa ilang paglalarawang Ingles tungkol sa mga hatol sa Lumbini at sa mga Gurkha.

• 2059 BS: Kinukuwestiyon ng petisyon tungkol sa mga pagawaan ng ladrilyo ang polusyon at hindi pagpapatupad sa mga naunang pasya ng pamahalaan.
• Jestha 12, 2066 BS: Naglabas ang Korte Suprema ng desisyon tungkol sa pagpapatupad sa ulat ng Rawal Commission hinggil sa pampubliko at pag-aari ng pamahalaang lupa.
• Poush 1, 2066 BS: Tinutugunan ng isang direktiba ang regulasyon sa pagkuha ng tubig sa ilalim ng lupa sa Lambak ng Kathmandu.
• Abril 1, 2011: Inatasan ng hukuman ang pagtatatag ng mga pasilidad para sa mga nagdadalang-tao sa bilangguan at pagbuo ng isang pangkat sa pag-aaral sa loob ng anim na buwan.
• Chaitra 7, 2074 BS: Nanawagan ang mga direktiba ng mga kaayusan para makaboto ang mga Nepali sa ibang bansa.
• Magh 24, 2079 BS: Nanawagan ang hatol tungkol sa mga benepisyo sa serbisyo ng mga Gurkha ng pananaliksik, konsultasyon at pagkilos diplomatiko.
• Asar 18, 2082 BS: Inatasan ng Mataas na Hukuman ng Patan ang pagbabayad sa usapin ng kagamitan sa dialysis.
• Bhadra 11, 2082 BS: Inilabas ng Korte Suprema ang utos tungkol sa polusyon sa Lumbini, na ayon sa ulat ay nagbibigay ng dalawang taon para sa pagpapatupad.

Tinukoy na sa isang imbestigasyon noong 2020 ang 213 binalewalang desisyon na nag-uutos ng aksyon ng pamahalaan, kabilang ang 92 na nakatugon sa Ministri ng Ugnayang Panloob. Ipinakita ng pagsusuri sa mga dokumento ng 33 kaso ng direktorato sa pamamagitan ng mga kahilingan sa impormasyon ang paulit-ulit na pagpapaalala at mga naantalang tugon. Hindi tuwirang maihahambing ang mga makasaysayang bilang na iyon sa mga sumunod na kabuuan.

Inabot ng apat na taon ang isang kaso tungkol sa pasilidad para sa mga nagdadalang-tao sa bilangguan bago lamang nabuo ang pangkat sa pag-aaral na dapat sana’y naitatag sa loob ng anim na buwan. Tungkol naman ang iba pang halimbawa sa mga hukuman para sa kabataan, regulasyon sa parmasya, proteksyon laban sa diskriminasyon, mga pagawaan ng ladrilyo at pagkuha ng buhangin. Tinutukoy rin sa mas kamakailang mga ulat ang hindi ganap na pagpapatupad sa pangangalaga sa Lawa ng Phewa at sa mga direktibang nakaaapekto sa mga minoryang seksuwal at pangkasarian. Mga tiyak na obligasyong hindi pa natutupad ang mga ito, hindi patunay na wala ang lahat ng patakaran sa mga larangang iyon.

May mga panukala, ngunit wala pang petsa ng paghahatid

Inihahain sa ulat ng pamahalaan hinggil sa pag-usad ng mga hakbang ang panukalang magtatag ng pinagsasaluhang digital tracking system na mag-uugnay sa mga hukuman, ministeryo at Tanggapan ng Attorney General. Inirerekomenda rin nito ang pagpigil sa mga hindi kinakailangan o magkakaparehong petisyon para sa writ, at ang paggamit ng mga komite sa pagsubaybay at opisyal ng mga ministeryo upang lutasin ang praktikal na kawalang-katiyakan sa pagpapatupad ng mga hatol.

Ayon kay Punong Rehistro Bimal Paudel, kailangan ang aktibong pakikilahok ng pulisya, mga tanggapan ng kita sa lupa, mga lokal na pamahalaan at iba pang ahensya sa pagpapatupad. Iminungkahi ni Gajendra Bahadur Singh, direktor heneral ng direktorato, ang hindi bababa sa dalawang araw na espesyalisadong pagsasanay para sa mga opisyal na nagpapatupad ng mga hatol, bilang pagkilala sa mga teknikal na hamon sa pangongolekta ng mga multa at pagpapatupad ng mga hatol.

Tinutugunan ng mga panukalang ito ang magkakaibang pagkabigo: mailalantad ng pagsubaybay ang kawalan ng pagkilos, mapahuhusay ng pagsasanay ang pagpapatupad, at malulutas ng koordinasyon ang usapin kung sino ang may pananagutan. Hindi sapat ang alinman sa mga ito para mapatunayang naglipat na ng industriya ang isang ministeryo, nagbigay-daan sa pagboto sa ibang bansa o nagbayad sa pinagkakautangan. Nananatiling isa pang magagamit na mekanismo ang umiiral na kapangyarihan ng direktorato na iulat sa hukuman ang mga pagkabigo.

Walang tinukoy na tiyak na petsa ng pagsisimula para sa pinagsasaluhang tracking system, programa ng pagsasanay o mga kaayusan para sa pagboto sa ibang bansa. Wala ring petsa ng pagdinig sa parlamento, kumpirmadong resulta ng pagrerepaso sa Lumbini o takdang panahon ng pagbabayad para sa dialysis. Ang susunod na makabuluhang panukat ay ang aktuwal na pagkumpleto ng aksyon para sa bawat utos, pagwawasto sa mga hindi pa nareresolbang pagkakaiba sa mga talaan, at malinaw na pagtatalaga ng pananagutan.

Mahahalagang Punto

• Iniulat ng direktorato para sa pagpapatupad ng mga hatol ang 244 na hindi naipatutupad na desisyon para sa kapakanan ng publiko; 91 naman ang tinukoy sa hiwalay na ulat ng pamahalaan, nang hindi ipinapaliwanag ang pagkakaiba.
• Ayon sa ulat, inaatasan ng utos sa Lumbini ang mga industriyang nagdudulot ng polusyon sa loob ng 15 kilometro na magsara o lumipat sa loob ng dalawang taon.
• Nangangailangan ng legal, administratibo at diplomatikong aksyon ang mga hatol tungkol sa pagboto sa ibang bansa at mga karapatan ng Gurkha, ngunit hindi pa kumpleto ang pagpapatupad sa mga ito.
• Ayon sa isang tagapagtustos ng kagamitan sa dialysis, hindi pa nababayaran ang napagkasunduang Rs 210 milyon sa kabila ng utos ng Mataas na Hukuman ng Patan.
• Mahigit Rs 31.75 bilyon ang iniulat na hindi pa nababayarang multa; 4.95% lamang ng naitalang kompensasyon para sa mga biktima ang naibayad na.
• Hindi tumutugma sa aritmetika ang mga inilathalang kabuuan ng sentensiya ng pagkabilanggo at kailangan itong linawin.
• Iminungkahi ang digital tracking, pagsasanay sa kawani at koordinasyon, ngunit walang tinukoy na tiyak na petsa ng pagpapatupad.