Nais ng Bangladesh ng Garantisadong Bahagi sa Tubig ng Ganges Bago ang Takdang Petsa ng Kasunduan sa Disyembre 12

Naghahangad ang Dhaka ng proteksiyon sa pinakamaiinit at pinakamatitinding tagtuyot

Nais ng Bangladesh ng bago o binagong kasunduan sa tubig ng Ganges kasama ang India bago mag-expire ang kasalukuyang kasunduan sa Disyembre 12, 2026, na may pananggalang upang hindi bumagsak ang laang bahagi nito kapag humina ang agos ng ilog. Pangunahing kahilingan nito na ibalik ang probisyon mula sa kasunduan noong 1977, na gumagarantiya ng hindi bababa sa 80% ng nakatakdang bahagi ng Bangladesh kapag napakababa ng agos.

Umiikot ang mga negosasyon sa tubig na pinakakawalan sa Farakka Barrage sa West Bengal sa tagtuyot mula Enero 1 hanggang Mayo 31. Ang kasalukuyang kasunduan, na nilagdaan noong Disyembre 12, 1996 nina Punong Ministro ng India H. D. Deve Gowda at Punong Ministro ng Bangladesh Sheikh Hasina, ay tatagal nang 30 taon. Magkasalo ang Bangladesh at India sa 54 na ilog, ngunit ang Ganges lamang ang saklaw ng kasunduang bilateral sa pagbabahagi ng tubig.

Sinabi ni Shahiduddin Chowdhury Anee, ministro ng mga yamang-tubig, na nais ng Dhaka ng mahahalagang pagbabago sa halip na simpleng pagpapalawig. Sa isang pahayag matapos ang seminar tungkol sa pamamahala ng tubig noong Oktubre, tinukoy niya ang naunang pananggalang bilang pangunahing prayoridad ng pamahalaan sa negosasyon.

"Pangunahing prayoridad namin ang ibalik ang sugnay na garantiya na nakapaloob sa kasunduan noong 1977," aniya.

Higit pa sa pananalita sa kasunduan ang nakataya. Tinataya sa mga pag-aaral sa Bangladesh na halos sangkatlo ng 170 milyong mamamayan ng bansa ang umaasa sa sistema ng ilog para sa kabuhayan, biodiversity at suplay ng tubig. Katumbas ito ng humigit-kumulang 57 milyong tao, batay sa bilang ng populasyong binanggit sa mga pag-aaral na iyon.

Kailangan ding harapin ng mga negosyador ang magkakatunggaling kahilingan sa loob ng India, mga panukalang isali ang Nepal, at ebidensiyang maaaring magdulot ng matitinding pagbabago-bago ang kasalukuyang pormula ng alokasyon sa mga buwang higit na kailangan ang tubig.

Dalawang magkaibang uri ng garantiya sa tubig

Kailangang maingat na ipaliwanag ang pariralang sugnay na garantiya dahil naglalaman na ang kasunduan noong 1996 ng salit-salitang minimum na alokasyon. Iba ito sa proteksiyong nais ngayong maibalik ng Bangladesh.

Sa ilalim ng kasunduan noong 1977, ginagarantiyahan ang Bangladesh ng hindi bababa sa 80% ng nakatakdang laang bahagi nito kapag napakababa ng agos sa Farakka. Nakabatay ang pananggalang sa nakatakdang bahagi ng Bangladesh, sa halip na sa takdang dami ng tubig na salit-salitang itinatalaga sa bawat bansa. Tumagal nang limang taon ang kasunduang iyon at nag-expire noong 1982.

Sa halip, ginagarantiyahan ng kasunduan noong 1996 ang bawat bansa ng 35,000 cusec sa salit-salitang mga yugto mula Marso 11 hanggang Mayo 10. Ang cusec ay nangangahulugang isang kubikong talampakan ng tubig na dumadaloy bawat segundo. Tinatayang katumbas ng 991 kubikong metro bawat segundo ang laang 35,000 cusec.

Ipinapaliwanag ng pagkakaibang ito kung bakit nasasabi ng mga opisyal na walang garantiya ang kasalukuyang kasunduan, samantalang binabanggit naman sa isang akademikong pagsusuri ang mga garantisadong alokasyon dito. Ang kulang na proteksiyon ay ang mas malawak na pananggalang na 80% laban sa kakulangan, hindi ang salit-salitang probisyong 35,000 cusec.

Binanggit ng isang opisyal ang isa pang proteksiyon sa Artikulo III ng kasunduan noong 1977: hindi dapat bawasan ang tubig na pinakakawalan sa Farakka para sa Bangladesh sa kahabaan ng pagitan ng dalawang lugar, maliban sa makatwirang paggamit ng India na hindi lalampas sa 200 cusec bago mapaloob sa Bangladesh ang magkabilang pampang ng Ganges. Tinutugunan nito ang hiwalay na usapin ng pagkakaiba sa pagitan ng tubig na pinakakawalan sa itaas ng ilog at ng tubig na nakararating sa bansang nasa ibaba nito.

Tinutukoy rin ng akademikong pagsusuri ang isang probisyon sa kasunduan noong 1996 na nagpapahintulot sa Bangladesh na makatanggap ng hindi bababa sa 90% ng nakatakdang daloy habang may proseso ng pagsusuri, kung hindi magkakasundo sa mga kinakailangang pagbabago. Hindi dapat ipagkamali ang kondisyunal na probisyong ito sa pagsusuri sa naunang garantiya para sa mga panahong napakababa ng agos.

Ganito gumagana ang kasalukuyang pormula ng alokasyon

Hinahati ng kasunduan noong 1996 ang tagtuyot sa 15 yugto ng alokasyon, na karaniwang inilalarawan bilang mga siklong tig-10 araw. Ipinamamahagi ng pormula ang daloy na makukuha sa Farakka, habang nagsisilbing batayan ang iskedyul ng mga tinatayang alokasyong hango sa mga dating pagsukat sa ilog.

Kapag mas mababa sa 70,000 cusec ang daloy, pantay ang bahaging itinatakda ng batayang pormula. Kapag nasa pagitan ng 70,000 at 75,000 cusec, tumatanggap ang Bangladesh ng 35,000 cusec at napupunta sa India ang natitira. May karagdagang kondisyong nakaaapekto sa mga alokasyong ito: ang salit-salitang garantiyang 35,000 cusec mula Marso 11 hanggang Mayo 10.

Inaatasan ng Artikulo II ang agarang konsultasyon kung bababa sa 50,000 cusec ang daloy sa Farakka sa alinmang yugto ng alokasyon. Kailangang maghanap noon ang mga pamahalaan ng mga pangkagipitang pagbabago batay sa katarungan, makatarungang pakikitungo at pag-iwas sa pinsala sa alinmang panig. Gayunman, hindi awtomatikong nagtatakda ang konsultasyon ng 80% na minimum na hinihingi ng Bangladesh.

Ipinakikita ng kuwenta ang hirap ng sitwasyon. Sa kabuuang daloy na 50,000 cusec, 15,000 na lamang ang matitira para sa kabilang bansa kapag binigyan ng isang bansa ng 35,000 cusec, bago pa ang anumang napagkasunduang pagbabago. Halimbawa ito ng presyur na nililikha ng pormula sa panahon ng kakulangan, hindi pahayag tungkol sa isang partikular na naitalang alokasyon.

Ano ang ipinakikita ng dalawang dekada ng mga pagsukat

Sinuri ng isang pag-aaral na inilathala sa journal na Water Policy, ang pagsusuri sa pagbabahagi ng tubig ng Ganges, ang mga sukat mula 1997 hanggang 2016 at napag-alamang hindi natanggap ng Bangladesh ang garantisadong bahagi nito sa 65% ng mga obserbasyon sa mahahalagang panahon ng tagtuyot. Tumutukoy ang natuklasang ito sa mga panahong tinukoy ng pag-aaral at sa makasaysayang datos nito, hindi sa bawat alokasyon sa buong taon o sa mga kondisyon sa 2026.

Gumamit ang pagsusuri ng mga sukat sa ilog sa Farakka at Hardinge Bridge sa Bangladesh, mga rekord ng pagbabahagi ng tubig mula sa Water Resources Planning Organization at Joint Rivers Commission ng Bangladesh, at datos sa pag-ulan para sa 14 na subdibisyong meteorolohikal ng India sa loob ng basin.

Naitala rito ang malalaking paglihis mula sa mga tinatayang alokasyon. Mula Marso 21 hanggang 31 noong 2010, nakatanggap ang Bangladesh ng 474 kubikong metro bawat segundo, kumpara sa tinatayang 841, o kakulangan na humigit-kumulang 44%. Sa kaparehong panahon noong 2016, nakatanggap ito ng 442 kubikong metro bawat segundo, mga 47% na mas mababa sa batayang iyon.

Natuklasan din ng mga mananaliksik na malawakang tumugma sa tinatayang iskedyul ang karaniwang dami ng tubig matapos ang kasunduan, ngunit paulit-ulit na nagkaroon ng mas mabababang daloy sa mga indibidwal na tuyong taon. Mailalarawan ng karaniwang halaga ang mga kondisyon sa maraming taon, ngunit maaari nitong ikubli ang kakulangan sa mismong mga linggong kailangan ng mga magsasaka at iba pang gumagamit ng tubig.

Iba ang rekomendasyon ng pag-aaral sa kasalukuyang kahilingang pampolitika ng Dhaka. Ayon dito, nagdudulot ng matitinding pagtaas at pagbaba sa bahagi ng bawat bansa ang salit-salitang takdang alokasyong 991 kubikong metro bawat segundo, kaya inirerekomenda nitong alisin ang kondisyong iyon. Nais naman ng mga ministro ng Bangladesh na ibalik ang naunang pananggalang na proporsiyonal. Magkaibang panukala ang mga ito na tumutugon sa magkakaibang kahinaan, hindi iisang napagkasunduang lunas.

Iminumungkahi ng mga mananaliksik na pagbutihin ang pagmamasid at pagmomodelo upang matantiya ang maaasahang dami ng tubig sa hinaharap. Ipinahihiwatig ng kanilang mga natuklasan na maaaring manatili ang paulit-ulit na kakulangan kung babaguhin ang garantiya nang hindi binabago ang mga palagay tungkol sa makukuhang tubig.

Mga kasunduang nagdala sa takdang petsa

Kasunod ang kasalukuyang mga negosasyon ng ilang dekadang pansamantalang kasunduan, mga panahong walang saklaw at mga pagtatangkang pamahalaan ang epekto ng Farakka. Nagsimulang gumana ang barrage noong 1975 at inililihis nito ang tubig ng Ganges patungo sa Hooghly upang magtaboy ng latak at mapanatili ang paglalayag sa Kolkata Port.

Kabilang sa mahahalagang hakbang sa mga negosasyon sa pagbabahagi ng tubig ang:

• 1975: Nagkasundo ang Bangladesh at India sa pansamantalang alokasyon na tatagal nang 41 araw.
• 1976: Iniharap ng Bangladesh sa United Nations General Assembly ang usapin ng Farakka.
• Nobyembre 1977: Nilagdaan ng mga bansa ang limang taong kasunduan na may pananggalang na 80%.
• 1982: Nag-expire ang kasunduan noong 1977, at sinundan ito ng mga memorandum na hindi na nagsama sa pananggalang na iyon.
• 1989 hanggang 1996: Tinutukoy ng akademikong pagsusuri ang panahong walang gumaganang mekanismo sa pagbabahagi.
• Disyembre 12, 1996: Nilagdaan ng mga pamahalaan ang kasalukuyang 30-taong kasunduan.
• Disyembre 12, 2026: Nakatakdang mag-expire ang kasalukuyang kasunduan.

Magkakaiba ang mga ulat sa mga petsang itinalaga sa mga sumunod na memorandum. Tinutukoy sa isang legal na salaysay ang mga kasunduan noong 1982 at 1985, samantalang inilalarawan naman sa akademikong pagsusuri ang mga kasunduang ipinatupad mula 1983 hanggang 1988. Nagkakaisa ang dalawa sa pangunahing puntong mahalaga sa mga negosasyon ngayon: inalis ang minimum na pananggalang noong 1977.

Gumamit din ang mga kasunduan ng magkakaibang paraan sa pagtantiya ng makukuhang tubig. Nakabatay ang iskedyul noong 1977 sa mga daloy na naitala mula 1948 hanggang 1973 at sa pamantayan ng pagkakaroon ng tubig na nilayong sumalamin sa relatibong maaasahang suplay. Ginamit naman sa tinatayang iskedyul noong 1996 ang karaniwang daloy mula 1949 hanggang 1988, na pinagsama ang mga taon bago at matapos magsimulang gumana ang Farakka.

Mahalaga ang pagkakaibang ito dahil hindi nangangahulugang poprotektahan ng iskedyul na nakabatay sa karaniwang kondisyon ang alinmang bansa sa isang partikular na tuyong taon. Tinutukoy sa akademikong pagsusuri ang mga pagtataya ng daloy at mga tuntunin sa alokasyon bilang mga salik na nag-aambag sa paulit-ulit na kakulangan.

Patuloy ang mga negosasyon, ngunit hindi pa napagkakasunduan ang mga tuntunin

Sinabi ni Humaiun Kobir, kalihim ng estado para sa mga ugnayang panlabas, na handa na ang komite ng Bangladesh para sa negosasyon at naghihintay ng pinal na tugon mula sa India. Aniya, gagabay ang pambansang interes at seguridad sa pagpili kung ire-renew o papalitan ang kasunduan.

"Handa na ang aming komite. Naghihintay na lamang kami sa pinal na tugon ng aming mga katapat na Indian. Kaya oo, umaasa kami," aniya.

Sinabi ni Randhir Jaiswal, tagapagsalita ng Ministry of External Affairs ng India, na tatalakayin sa Joint Rivers Commission ang kasunduan sa Ganges at iba pang usapin tungkol sa mga ilog na pinagsasaluhan. Nagpapatuloy ang mga teknikal na pagpupulong tungkol sa kasunduan. Nagpahayag din si Anee ng pag-asang matatapos ang isang kasunduan bago ang Disyembre 12.

Nagtatakda ang Artikulo VII ng kasalukuyang kasunduan ng sunod-sunod na proseso sa pagresolba ng alitan: unang idudulog ang mga pagkakaiba sa Joint Committee, pagkatapos sa Joint Rivers Commission, at sa huli sa dalawang pamahalaan para sa agarang talakayan. Wala itong mekanismo ng arbitrasyon. Inirerekomenda sa isang legal na pagsusuri na gamitin ang proseso ng pagrepaso sa Artikulo X upang humingi ng minimum na pananggalang at arbitrasyon, ngunit wala pang ipinahahayag na napagkasunduang resulta ng negosasyon tungkol sa alinman sa dalawang pagbabagong ito.

Sinusuportahan ni Prof. Shahab Enam Khan, executive director ng Bangladesh Center for Indo-Pacific Affairs, ang pagbabago sa kasunduan at pagpapasigla sa komisyon. Nanawagan din siya para sa malinaw at mapanagutang pagbabahagi ng datos, at mga negosasyong ginagabayan ng inhinyeriya, agham at ekonomiya kasabay ng diplomasya.

Iniulat na maaaring maging pagkakataon ang pagbisita ni Punong Ministro ng Bangladesh Tarique Rahman sa India para lagdaan ang kasunduan kasama si Punong Ministro Narendra Modi kung magkakasundo ang mga panig. Wala pang kumpirmadong petsa ng pagbisita o paglagda. Nananatiling Disyembre 12 ang tiyak na takdang petsa.

Iginigiit ng Bihar ang sarili nitong mga kahilingan sa tubig

Sa loob ng India, humingi ang partidong Janata Dal (United) ng proteksiyon para sa mga pangangailangan ng Bihar sa tubig sa hinaharap bago ang anumang pag-renew. Ayon kay Sanjay Kumar Jha, pangulo nito sa mga gawain, kailangan ng estado ang tubig ng Ganges para sa industriya, suplay ng inuming tubig at irigasyon hanggang 2050.

Sinabi ni Jha na tumatanggap ang Bangladesh ng humigit-kumulang 1,500 kubikong metro bawat segundo, o 53,000 cusec, mula Enero hanggang Mayo, kabilang ang tinatayang 1,100 kubikong metro bawat segundo na nagmumula sa Bihar. Batay sa mga bilang niya, katumbas ng humigit-kumulang 73% ng daloy na iyon ang ambag ng Bihar.

Pagtataya ni Jha ang mga bilang na ito, hindi takdang alokasyong itinatag ng kasunduan. Hindi dapat ituring ang mga ito na tuwirang maihahambing sa salit-salitang minimum na 35,000 cusec o sa mga sukat ng akademikong pag-aaral para sa mga indibidwal na panahon ng tagtuyot. Tumutukoy ang mga ito sa magkakaibang dami at haba ng panahon.

Planong idaos sa 12 distrito sa kahabaan ng Ganges ang kampanyang Nitish Dialogue ng JD(U). Ayon sa partido, napabayaan ang mga interes ng Bihar nang lagdaan ang kasunduan at dapat maghintay ang pag-renew hangga't hindi nagagarantiyahan ang mga pangangailangan ng estado.

Bahagi rin ng kampanya ang mga alalahanin tungkol sa mga epekto ng Farakka sa mga lugar sa itaas nito. Tinalakay sa pulong noong 2016 na inorganisa ng pamahalaan ng Bihar ang pagdami ng latak, pagbaha at kawalan ng balanseng ekolohikal. Inirekomenda sa Patna Declaration nito ang pambansang patakaran sa pag-aalis ng banlik. Pinalalawak ng mga alalahaning ito ang panloob na debate sa India, lampas sa dami ng tubig na tumatawid sa hangganan.

Tinututukan ng panukalang isali ang Nepal ang kalusugan ng ilog

Iminumungkahi ni Manjur A. Chowdhury, dating tagapangulo ng National River Conservation Commission ng Bangladesh, na palitan ang kasalukuyang kasunduan ng pansamantalang kasunduang tatagal nang tatlong taon, na susundan ng mas masusing pinag-aralang kaayusan na lalahukan ng Nepal.

Sa pagsasalita noong Oktubre 6, 2026, sinabi ni Chowdhury na hindi sapat ang pagsasaalang-alang ng kasalukuyang kasunduan sa mga daloy na kailangan para sa ekolohiya at sa pagbabago ng klima. Tumutukoy ang daloy na pang-ekolohiya sa tubig na kailangan upang mapanatili ang mga tirahan at likas na tungkulin ng ilog, sa halip na ituring ang lahat ng makukuhang tubig bilang suplay na paghahatian ng mga gumagamit.

Tinukoy niya ang mga ilog ng Ghaghara, Gandaki at Koshi bilang mga daluyan ng tubig mula sa pagkatunaw ng niyebe sa Himalaya na nagmumula sa Nepal at dumadaloy patungo sa Ganges, lalo na sa mga buwang kaunti ang tubig. Isasama ng kanyang panukala ang mga ambag na ito mula sa itaas ng ilog sa mas malawak na balangkas ng pagsubaybay at pagpaplano.

Iniulat na mas nais ng India ang magkakahiwalay na bilateral na kasunduan kaysa sa pinagsamang panrehiyong kasunduan. Mayroon na itong mga balangkas ng kooperasyon sa tubig kasama ang Nepal sa pamamagitan ng Mahakali Treaty at mga kasunduan sa Kosi at Gandak. Wala pang ipinahahayag na pasiyang isali ang Nepal sa mga negosasyon tungkol sa Ganges.

Nagbibigay ang akademikong pagsusuri ng isa pang dahilan upang suriin ang ilog sa pagitan ng mga lugar ng pagsukat. Bago naitayo ang Farakka, humigit-kumulang 16% na mas malaki ang karaniwang daloy tuwing tagtuyot sa Hardinge Bridge kaysa sa Farakka, dahil sa mga sanga ng ilog na dumadaloy rito, mas malawak na lawak na dinadaluyan, ulan at ambag ng tubig sa ilalim ng lupa. Lumiit ang pagkakaibang iyon sa humigit-kumulang 9% matapos maitayo ang barrage at 8% matapos ang kasunduan.

Hindi sapat ang mga sukat na ito para matukoy nang mag-isa ang bawat sanhi ng pagbabago. Ipinakikita ng mga ito kung bakit kailangang pag-ibahin ng mga negosyador ang tubig na makukuha sa Farakka, tubig na pinakakawalan doon, at tubig na sinusukat pa sa ibaba ng ilog. Hindi mailalarawan ng iisang bilang ng alokasyon ang tatlong ito.

Wala pa ring kasunduan sa iba pang mga ilog na pinagsasaluhan

Kasabay ng takdang petsa para sa Ganges ang mga hindi pa nareresolbang alalahanin tungkol sa Teesta, na inilarawan ni Anee bilang lalong mahalaga para sa hilagang Bangladesh. Nagdudulot ang pana-panahong takbo nito ng kakulangan ng tubig sa mga buwan ng tagtuyot, at pagguho at pagbaha naman tuwing tag-ulan.

Sinabi ni Anee na isinasagawa ang mga pag-aaral sa kakayahang maisakatuparan at tulong teknikal para sa proyekto sa Teesta. May kinalaman ang mga gawaing ito sa pamamahala ng ilog, at hindi nangangahulugang nagkaroon na ng kasunduang bilateral sa alokasyon ng Teesta. Ganges lamang ang saklaw ng gayong kasunduan sa 54 na ilog na pinagsasaluhan.

Sumali na ang Bangladesh sa UN Water Convention, samantalang nagbibigay ng mas malawak na balangkas sa pagpaplano ang Delta Plan 2100 at mga pambansang inisyatiba sa pamamahala ng ilog. Sinabi ni Kobir na isinasaalang-alang ang internasyonal na batas sa mga talakayan tungkol sa pagbabahagi ng tubig at nanawagan siya para sa mga pandaigdigang pakikipagtuwang, paglilipat ng teknolohiya at kooperasyong siyentipiko. Hindi kusang nagtatakda ng alokasyon sa Farakka ang pagsali sa isang pandaigdigang balangkas.

Sinabi ni Foreign Minister Dr Khalilur na dapat tumugon ang bago o binagong kasunduan sa mahahalagang pangangailangan ng mga mamamayan at sumuporta sa ugnayan sa susunod na 25 hanggang 50 taon. Kabaligtaran ng panawagan niya para sa pangmatagalang kaayusan ang mungkahing pansamantalang kasunduan ni Chowdhury na tatagal nang tatlong taon, bagaman kapwa nila nais ng mas matibay na batayan para sa kooperasyon sa hinaharap.

Kongkreto ang mga agarang usaping hindi pa nareresolba: babaguhin o papalitan ba ang kasunduan, anong proteksiyon ang ipatutupad kapag may kakulangan, paano kakalkulahin ang maaasahang daloy, at paano lulutasin ang mga hindi pagkakasundo. Wala pang ipinahahayag na pinal na teksto, napagkasunduang antas ng garantiya o kumpirmadong petsa ng paglagda. Nakatakda na ang kahilingan ng Bangladesh; hindi pa tinatanggap ng India ang kahilingang iyon.

Mahahalagang Punto

• Mag-e-expire ang 1996 Ganges Water Sharing Treaty sa Disyembre 12, 2026.
• Nais ng Bangladesh na ibalik ang pananggalang noong 1977 na gumagarantiya ng hindi bababa sa 80% ng nakatakdang bahagi nito kapag napakababa ng agos.
• Iba ang salit-salitang alokasyong 35,000 cusec sa kasalukuyang kasunduan at hindi ito kapareho ng naunang garantiya.
• Natuklasan sa pag-aaral sa mga taon mula 1997 hanggang 2016 na hindi natanggap ng Bangladesh ang garantisadong bahagi nito sa 65% ng mga obserbasyon sa mahahalagang panahon ng tagtuyot.
• Patuloy ang mga teknikal na pag-uusap sa pamamagitan ng mga bilateral na mekanismo, ngunit wala pang ipinahahayag na pinal na kasunduan.
• Dagdag na usapin sa mga negosasyon ang mga kahilingan ng Bihar sa tubig, kalusugan ng ilog at panukalang isali ang Nepal.
• Ganges lamang ang saklaw ng kasunduang bilateral sa pagbabahagi ng tubig sa 54 na ilog na pinagsasaluhan.