Tinanggihan ng New Zealand ang Bantayog para sa mga “Comfort Women” Matapos ang Babala ng Japan

Tinalikuran ang Kontrobersyal na Plano para sa Bantayog sa Auckland

Pormal na tinanggihan ng mga lokal na awtoridad sa New Zealand ang planong magtayo ng tansong estatuwa bilang paggunita sa mga biktima ng sistematikong pang-aaliping seksuwal ng militar ng Japan noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Nangyari ito kasunod ng matinding panggigipit diplomatiko mula sa Tokyo at magkakaibang saloobin sa komunidad. Itatayo sana ang bantayog sa Barry's Point reserve, sa loob ng isang harding pangkultura ng Korea sa Devonport-Takapuna. Tinanggihan ito ng lokal na lupon matapos irekomenda ng mga kawani ng Auckland Council na huwag itong aprubahan.

Inilalarawan ng estatuwa ang isang batang babae na nakaupo sa tabi ng isang bakanteng upuan. Layunin nitong parangalan ang tinatayang 200,000 kababaihan at batang babae mula sa iba’t ibang panig ng Asia na sapilitang inalipin sa prostitusyon ng Hukbong Imperyal ng Japan mula 1932 hanggang 1945. “Comfort women” ang eupemistikong tawag sa mga biktimang ito ng mga awtoridad ng militar ng Japan. Karamihan sa kanila ay mula sa Korea, ngunit kabilang din ang mga babae mula sa China, Pilipinas, Indonesia, Taiwan at iba pang teritoryong sinakop ng Japan.

Ilang buwan ding pinag-aralan ang panukala bago magpasya ang Devonport-Takapuna Local Board. Mahigpit na nakipagtulungan ang Korean Garden Trust sa Aotearoa New Zealand Statue of Peace committee upang makahanap ng angkop na lugar sa loob ng kasalukuyang harding pangkultura. Layunin nilang magtayo ng espasyong mapagninilayan at mapag-aaralan ang karahasang seksuwal noong panahon ng digmaan. Noong una, ikinatuwa ng mga lokal na tagasuporta ang handog na bantayog dahil pagkakataon ito upang patatagin ang ugnayang pangkultura sa mga komunidad ng Korea at kilalanin ang malaking kawalang-katarungang pangkasaysayan na nakaapekto sa mga kababaihan sa buong rehiyon ng Asia-Pacific.

Kontekstong Pangkasaysayan: Ang Sistemang “Comfort Women”

Isa sa mga pinagtatalunan at pinakamasasakit na bahagi ng kasaysayan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig sa rehiyon ng Asia-Pacific ang tinatawag na “comfort women.” Mula 1932 hanggang 1945, nagpatakbo ang militar ng Imperyal na Japan ng malawak na network ng mga bahay-aliwan sa mga lugar na nasa unahan ng labanan. Pinilit nila ang mga babae at batang babae na maging alipin sa prostitusyon sa pamamagitan ng pagdukot, panlilinlang at tuwirang pagbili mula sa mga taong nagbebenta ng tao. Tinataya ng mga mananalaysay na humigit-kumulang 200,000 kababaihan ang dumanas ng sistematikong karahasang seksuwal na ito, bagaman may ilang iskolar na nagsasabing maaaring mas mataas pa ang bilang.

Koreano ang karamihan sa mga biktima, bunga ng kolonyal na pamamahala ng Japan sa Tangway ng Korea mula 1910 hanggang 1945. Gayunman, mula sa iba’t ibang bansa ang mga biktima, kabilang ang China, Pilipinas, Indonesia at Taiwan. Mayroon ding iilang mula sa Japan at mga bansang Europeo na nasangkot sa sonang pandigma. Inilalarawan sa mga salaysay ng mga nakaligtas ang kalagayang kakila-kilabot: pinagsisilbi ang mga babae sa 10 hanggang 30 sundalo araw-araw sa mga pansamantalang pasilidad, binubugbog, pinagkakaitan ng sapat na pangangalagang medikal at madalas sapilitang pinapaabort. Iniulat ding hinuhugasan at muling ginagamit ang mga condom, kaya kakaunti lamang ang naibibigay nitong proteksiyon laban sa sakit.

Naidokumento sa malawakang pananaliksik pangkasaysayan at sa mga salaysay ng mga nakaligtas na tinipon ng mga organisasyon gaya ng Korean Council ang sistematikong katangian ng mga krimeng ito. Marami sa mga biktima ang tin-edyer pa nang dukutin, dalhin sa mga pasilidad ng militar sa iba’t ibang bahagi ng Asia at paulit-ulit na gahasain sa ilalim ng malupit na kalagayan. Mabigat na parusa o kamatayan ang naghihintay sa mga nagtangkang tumakas. Nagpatuloy nang ilang henerasyon ang trauma sa isip ng mga nakaligtas, at naapektuhan nito ang kanilang mga pamilya at komunidad matagal matapos ang digmaan. Sa mga dekada pagkaraan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, halos hindi napag-usapan ang usapin ng “comfort women”; itinago ng maraming nakaligtas ang kanilang pinagdaanan dahil sa mantsa sa lipunan. Naging mahalagang pagbabago ang pagsasalita ni Kim Hak-sun noong 1991. Hinikayat nito ang daan-daang iba pang nakaligtas na lumantad at manawagan sa pamahalaan ng Japan na managot.

Panghihimasok Diplomatiko mula Tokyo

Hindi pangkaraniwang hakbang ang ginawa ng Embahada ng Japan sa Wellington nang pormal itong maghain ng mga pahayag diplomatiko tungkol sa isang usapin sa pagpaplano ng lokal na konseho. Nagbabala ito sa mga awtoridad ng Auckland na “maaaring magkaroon ng malaking epekto” sa ugnayang bilateral ng Japan at New Zealand ang pagtatayo ng estatuwa. Sa isang detalyadong liham sa konseho, nagpahayag ng pangamba si Ambassador Makoto Osawa na magdudulot ang bantayog ng “pagkakahati at alitan sa kahanga-hangang magkakaiba-ibang lipunang etniko at pangkultura ng New Zealand, gayundin sa pagitan ng mga komunidad ng Japan at Korea na mapayapang namumuhay nang magkatabi sa New Zealand.”

Sa kanyang liham, kinilala ni Osawa na “wala ni katiting na intensiyon ang Japan na itanggi o maliitin ang pag-iral ng usaping ito,” ngunit idiniin niyang “masigasig na tinutugunan” ng mga awtoridad ang mga usaping diplomatiko sa Korea sa loob ng maraming taon. Binanggit din ng embahador na maaaring magmukhang opisyal na pagsang-ayon ng estado ang pagpopondo ng pamahalaan ng New Zealand noong 2015 para sa imprastraktura ng tubig at kuryente sa harding pangkultura ng Korea, kung itatayo roon ang estatuwa.

Maaaring maging pabigat hindi lamang sa pagtutulungan ng Japan at South Korea kundi pati sa ugnayan ng Japan at New Zealand ang di-kinakailangang pagpukaw muli ng interes sa usaping ito.

Ipinaliwanag pa sa pandaigdigang media ng isang tagapagsalita ng Embahada ng Japan na hindi lamang ugnayan ng Wellington at Tokyo ang maaaring maapektuhan ng estatuwa. Sinabi ng tagapagsalita na maaaring putulin ng mga lungsod sa Japan ang kanilang ugnayang sister city sa mga munisipalidad ng New Zealand, gaya ng nangyari sa pagkasira ng ugnayan ng Osaka at San Francisco noong 2018 dahil sa kahalintulad na bantayog.

Pagpapasya ng Lokal na Pamahalaan at Pagkakahati ng Komunidad

Sinundan ang pagtanggi ng isang pormal na proseso ng konsultasyon na naglantad ng matinding pagkakahati sa iba’t ibang kultura ng komunidad sa Auckland. Ayon sa datos ng Auckland Council, nakatanggap ang panukala ng 672 tugon mula sa publiko. Sa mga indibidwal na tumugon, 51 porsiyento ang mariing tumutol sa estatuwa. Sa mga organisasyon naman, 13 sa 21 grupo ang tutol sa pagtatayo nito. Mahalaga rin ang pagkakahati ng mga nagsumite ayon sa pinagmulan: 36 porsiyento ang nagpakilalang mga New Zealander na Hapones, habang 34 porsiyento ang nagpakilalang mga New Zealander na Koreano.

Giit ng mga tagasuporta, magsisilbi ang bantayog bilang mahalagang paalala ng karahasang seksuwal noong panahon ng digmaan at pararangalan nito ang katatagan ng mga nakaligtas na ilang dekada nang nakikipaglaban upang kilalanin sila. Nagpahayag ng pagkadismaya sa naging pasya ang Aotearoa New Zealand Statue of Peace committee, ang organisasyong mula sa komunidad na nagpanukala ng pagtatayo kasama ang Korean Garden Trust. Inilarawan ni Rebekah Jaung, tagapangulo ng komite, ang panghihimasok ng Japan bilang tangkang “patahimikin ang isang bantayog na nagpaparangal sa mga kababaihan sa kabilang panig ng mundo.”

Samantala, para sa mga tumutol, hindi angkop na ipasok ang mga alitang pampolitika ng ibang bansa sa mga pampublikong lugar sa New Zealand. Iniulat na nagpahayag ng pangamba ang ilang nagsumite na magiging lugar ang lokal na parke para sa mga alitang pangkasaysayan sa pagitan ng mga bansa, sa halip na para sa paglilibang ng komunidad. Ipinaliwanag ni Kim O'Neill, pinuno ng Land and Property Advisory ng Auckland Council, na iminungkahi ng mga kawani na tanggihan ang panukala batay sa resulta ng konsultasyon sa publiko, na nagpakita ng limitadong suporta ng komunidad sa pagtatayo nito. Nagsilbing pormal na batayan sa rekomendasyon ng mga kawani na tanggihan ang panukala ang pagsusuri ng konseho, bagaman nagpapahiwatig ng organisadong pagtutol dito ang dami ng mga nagsumite mula sa komunidad ng mga Hapones.

Pandaigdigang Padron ng mga Alitan sa mga Bantayog

Bahagi ang kontrobersiya sa Auckland ng mas malawak na pandaigdigang padron kung saan naging mitsa ng tensiyong diplomatiko at pagtatalo sa paggunita sa kasaysayan ang mga estatuwa para sa “comfort women.” Itinayo ang unang bantayog sa labas ng Embahada ng Japan sa Seoul noong Disyembre 2011, bilang paggunita sa ika-1,000 lingguhang protesta ng mga nakaligtas at aktibista mula pa noong 1992. Simula noon, hindi bababa sa 37 pang estatuwa ang naitayo sa South Korea. Mayroon ding mga bantayog sa United States, Canada, Australia, China, Taiwan at Germany.

Paulit-ulit na nagdulot ng matitinding reaksiyon mula sa mga awtoridad ng Japan ang mga bantayog na ito. Noong 2018, tinapos ni Osaka Mayor Hirofumi Yoshimura ang 60-taong ugnayang sister city ng kanyang lungsod sa San Francisco matapos tanggapin ng lungsod sa California bilang pampublikong ari-arian ang isang estatuwa para sa “comfort women” na pinondohan ng pribadong sektor. Ipinatanggal ng distrito ng Mitte sa Berlin ang kahalintulad na estatuwa noong 2025 matapos ang ilang taong pagtatalo, bagaman pinanatili ng iba pang lungsod sa Germany ang kanilang mga bantayog. Partikular na nagalit ang Tokyo noong 2020 sa mga estatuwa sa South Korea na naglalarawan sa dating Punong Ministro na si Shinzo Abe na nakaluhod sa harap ng isang estatuwa para sa “comfort women.” Itinuring ng Japan na sinadyang pang-iinsultong diplomatiko ang mga ito.

Paninindigan ng Japan na pinal at hindi na mababago ang pag-aayos sa usapin ng “comfort women” sa ilalim ng kasunduang nilagdaan noong 2015 ni Abe at ng noo’y Pangulo ng South Korea na si Park Geun-hye. Sa ilalim nito, nagbigay ang Japan ng 1 bilyong yen (humigit-kumulang $9 milyon) sa isang pondong sumusuporta sa mga nakaligtas, samantalang nangako ang pamahalaan ni Park na hindi na ilalantad ang usapin sa mga pandaigdigang forum. Ngunit halos binuwag ng kahalili ni Park na si Moon Jae-in ang pondo noong 2018. Aniya, hindi nito isinaalang-alang ang saloobin ng mga nakaligtas o ang opinyon ng publiko sa South Korea. Muling nabuksan ng pagbabagong ito ang alitang diplomatiko at nagpasigla sa patuloy na panawagan para sa pagtatayo ng mga bantayog sa iba’t ibang panig ng mundo.

Mga Balangkas na Legal at Kalayaan sa Pagpapahayag

Nagdudulot ang mga pagtatalo tungkol sa mga estatuwang ito ng masasalimuot na tanong hinggil sa pandaigdigang batas, protokol diplomatiko at kalayaan sa pagpapahayag. Paulit-ulit na iginiit ng Japan na lumalabag sa mga obligasyon sa ilalim ng 1961 Vienna Convention on Diplomatic Relations at 1963 Vienna Convention on Consular Relations ang mga bantayog para sa “comfort women.” Inaatasan ng mga kasunduang ito ang mga bansang punong-abala na pigilan ang “anumang panggugulo sa kapayapaan” o “paglabag sa dignidad” ng mga misyon diplomatiko.

Gayunman, kinuwestiyon ng mga iskolar sa batas at tagapagtaguyod ng karapatang pantao ang interpretasyong ito. Ipinawalang-bisa ng Korte Konstitusyonal ng South Korea noong 2003 ang malawakang pagbabawal sa mga demonstrasyon malapit sa mga tanggapang diplomatiko. Balanse nito ang kalayaan sa pagpapahayag at mga interes sa seguridad diplomatiko. Sa United States, nagpasya ang Korte Suprema noong 1988 na labag sa konstitusyon ang isang batas sa Washington DC na nagbabawal ng mapanlait na mga karatula malapit sa mga tanggapan ng ibang bansa, dahil nilalabag nito ang proteksiyon ng First Amendment. Ganoon din, nagpasya ang mga korte sa Britain na nalalabag lamang ang dignidad diplomatiko dahil sa mapang-abusong asal o aktuwal na karahasan, hindi dahil sa mga simbolikong pagpapakita.

Ayon sa mga eksperto sa batas, nakatuon ang interpretasyon ng Japan sa Vienna Conventions sa pansariling kaginhawaan ng mga diplomatiko, sa halip na sa mga makatotohanang banta sa seguridad. Layunin ng mga kasunduan na protektahan ang mga tauhang diplomatiko laban sa karahasan at pananakot, hindi ikubli ang mga pamahalaan sa mga puna tungkol sa kasaysayan o sa mahihirap na paalala ng mga kalupitan noon. Binigyang-diin ng mga korte sa South Korea na protektadong pagpapahayag ang mga mapayapang bantayog sa ilalim ng pandaigdigang batas sa karapatang pantao, kabilang ang International Covenant on Civil and Political Rights. Ipinakikita ng pasya ng New Zealand na unahin ang ugnayang diplomatiko kaysa magtayo ng lokal na bantayog ang ibang pagtitimbang ng mga interes: ikinukumpara nito ang mga pakikipagsosyo sa kalakalan at pagtutulungan sa seguridad sa rehiyon sa pananagutan sa kasaysayan at pagtataguyod sa mga nakaligtas.

Pagtataguyod at Pamana ng mga Nakaligtas

Sa kabila ng kabiguan sa Auckland, nananatiling nakatuon ang mga grupo ng tagapagtaguyod sa pagpapanatili ng alaala ng mga “comfort women” at pagsuporta sa mga nakaligtas sa karahasang seksuwal na may kaugnayan sa labanan. Ipinagpapatuloy ng Korean Council for Justice and Remembrance ang pandaigdigang kampanya nito para magtayo ng mga bantayog. Itinuturing nitong mga kasangkapang pang-edukasyon ang mga estatuwa na nagpaparangal sa dignidad ng mga biktima at tumutulong upang maiwasan ang mga kalupitan sa hinaharap. Sinabi ng Aotearoa New Zealand Statue of Peace committee na magpapatuloy ito sa paghahanap ng ibang lokasyon o paraan upang gunitain ang mga biktima.

Kawalan ito para sa aming lokal na komunidad at sa pagtataguyod ng tinig ng mga nakaligtas. Matatag ang aming paninindigang makiisa sa mga nakaligtas sa karahasang batay sa kasarian at may kaugnayan sa labanan, at ipagpatuloy ang pamana ng mga lola.

Inilathala sa social media matapos tanggihan ang panukala, ipinakikita ng pahayag ng komite ang patuloy na aktibismo na naging katangian ng kilusan para sa mga “comfort women” sa loob ng mahigit tatlong dekada. Iilan na lamang ang nabubuhay sa mga nakaligtas, at karamihan ay nasa edad 90 pataas. Kaya iginiit ng mga tagapagtaguyod na lalong nagiging mahalaga ang mga pisikal na bantayog upang mapanatili ang katotohanang pangkasaysayan. Sumasagisag ang bakanteng upuang nasa tabi ng batang babae sa disenyo ng estatuwa kapwa sa pagkawala ng mga biktimang hindi na matagpuan at sa paanyaya sa mga tumitingin na umupo bilang pakikiisa sa kanilang alaala.

Ang Mahahalagang Punto

• Tinanggihan ng Auckland Council ang planong magtayo ng bantayog para sa mga “comfort women” sa Devonport-Takapuna matapos magprotesta ang mga diplomatiko ng Japan at magkahati ang mga opinyon sa konsultasyon ng komunidad.
• Gugunitain sana ng tansong bantayog ang tinatayang 200,000 kababaihang sapilitang inalipin sa prostitusyon ng Hukbong Imperyal ng Japan noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.
• nagbabala si Ambassador Makoto Osawa ng Japan na maaaring makasira sa ugnayang diplomatiko ng Japan at New Zealand at magdulot ng pagkakahati sa komunidad ang pagtatayo nito.
• Ayon sa konsultasyon sa publiko, 51% ng mga indibidwal na nagsumite ang tumutol sa estatuwa. Sa lahat ng nagsumite, 36% ang mga New Zealander na Hapones at 34% ang mga New Zealander na Koreano.
• Kasunod ang pagtanggi sa sunod-sunod na pandaigdigang pagtatalo tungkol sa mga bantayog para sa “comfort women,” kabilang ang pagputol ng Osaka sa ugnayan nito sa San Francisco noong 2018 at pagpapatanggal ng Berlin sa isang estatuwa noong 2025.
• Nagpahayag ng pagkadismaya ang mga grupo ng tagapagtaguyod at nangakong ipagpapatuloy ang pagsisikap na parangalan ang mga nakaligtas at panatilihin ang alaala ng karahasang seksuwal noong panahon ng digmaan.