Nagsalita ang Wikang Indonesian sa UNESCO Bilang Bagong Kinikilalang Opisyal na Wika

Makasaysayang unang paggamit sa Samarkand

Sa Samarkand, sa ika-43 Pangkalahatang Kumperensya ng UNESCO, unang ginamit ang wikang Indonesian sa mga paglilitis ng kumperensya. Inilahad ni Abdul Mu'ti, Ministro ng Edukasyon ng Indonesia, ang pahayag ng bansa sa wikang Indonesian, na nagmarka ng mahalagang yugto kasunod ng pagkilala rito noong 2023 bilang opisyal na wika ng Pangkalahatang Kumperensya. Binuksan ang ika-43 sesyon sa Samarkand noong Nobyembre 11, 2025, at nakatakdang ganapin sa Paris, punong-tanggapan ng organisasyon, ang mga huling araw nito. Pinagtagpo ng pagkakasunod-sunod na ito ang simbolismo ng sangandaan sa Gitnang Asya at ang tahanang institusyonal ng UNESCO sa isang makasaysayang sandali para sa wika.

Sinimulan ni Mu'ti ang kanyang talumpati sa isang pantun, isang tradisyonal na anyo ng tulang may apat na taludtod na isinama ng UNESCO sa Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity noong Disyembre 2020. Pinasalamatan niya ang UNESCO at mga miyembrong estado nito sa pagtanggap sa Bahasa Indonesia bilang opisyal na wika ng Pangkalahatang Kumperensya noong Nobyembre 20, 2023. Binigyang-diin din niya ang papel ng wika sa pagbubuklod sa bansang may mahigit 17,000 isla, humigit-kumulang 700 wikang lokal, at mahigit 1,300 pangkat etniko. Nagbigay ng bagong tono ang paglalahad ng pambansang pahayag sa wikang Indonesian, sa paglalagay sa karaniwang wika ng kapuluan sa sentro ng pandaigdigang talakayan tungkol sa edukasyon, agham, kultura at komunikasyon.

Sa pagsasalita sa harap ng kapulungan, inilarawan ng ministro ang unang paggamit ng wika bilang paanyayang magbahaginan ng kaalaman ang mga bansa.

Abdul Mu'ti, Ministro ng Edukasyon ng Indonesia: "Ngayon, muling pinagtitibay ng wikang Indonesian ang presensiya nito sa buong mundo bilang tulay ng kaalaman sa pagitan ng mga bansa."

Nagkakaiba ang mga pagtataya sa bilang ng mga nagsasalita ng wikang Indonesian depende sa pamamaraan, bagaman madalas ilagay ng mga opisyal na bilang sa mahigit 270 milyon ang mas malawak na komunidad nito. Araw-araw itong ginagamit sa buong Indonesia kapwa ng mga katutubong tagapagsalita at ng mga nag-aaral nito bilang ikalawang wika. Pinag-aaralan din ito sa mga unibersidad at paaralan sa ilang kontinente. Kasunod ng pagkilala noong 2023 ang unang paggamit ng wikang Indonesian sa Pangkalahatang Kumperensya, at ipinakita nito kung paano naisasagawa sa aktuwal ang pagiging opisyal na wika sa pinakamataas na lupong tagapagpasya ng UNESCO.

Mula sa pagkilala tungo sa unang paggamit sa kapulungan

Sa ika-42 sesyon sa Paris, pinagtibay ng Pangkalahatang Kumperensya ang Resolusyon 42 C/28 noong Nobyembre 20, 2023. Kinilala ng hakbang ang Bahasa Indonesia bilang opisyal na wika ng Pangkalahatang Kumperensya, na nagdagdag dito sa lumalaking talaan na kinabibilangan na ngayon ng Arabic, Chinese, English, French, Russian, Spanish, Hindi, Italian at Portuguese. Nakatala ang desisyon sa mga legal na dokumento ng UNESCO, kabilang ang Ikatlong ulat ng Legal Committee at ang kaugnay na teksto ng Resolusyon 42 C/28 ng UNESCO.

Sumasalamin ang unang paggamit noong 2025 sa pagkakaroon ng susunod na ganap na Pangkalahatang Kumperensya matapos ang desisyon, at sa gawaing kinailangan upang maipatupad ang pagbabago. Kinailangang maghanda ang mga serbisyo ng kumperensya para sa interpretasyon, mga daloy ng paggawa ng dokumento at mga sangguniang terminolohikal. Nakipag-ugnayan ang delegasyon ng Indonesia sa Sekretaryat upang matiyak na maayos na maitatala at mabibigyang-interpretasyon sa sesyon sa Samarkand ang pambansang pahayag na inilalahad sa wikang Indonesian.

Ano ang ibig sabihin ng pagiging opisyal na wika sa UNESCO?

Dalawang kategorya ng wika ang ginagamit ng UNESCO sa Pangkalahatang Kumperensya: mga opisyal na wika at mga wikang ginagamit sa trabaho. Ginagamit ang mga opisyal na wika sa pagsasalin ng mahahalagang dokumento ng kumperensya, gaya ng mga resolusyon, ulat at tala ng mga pulong. Ang mga wikang ginagamit sa trabaho naman ang ginagamit sa pang-araw-araw na debate at sabayang interpretasyon sa mga sesyon. Arabic, Chinese, English, French, Russian at Spanish ang anim na wikang ginagamit sa trabaho.

Sa pagkilala sa Indonesian bilang opisyal na wika ng Pangkalahatang Kumperensya, pinalawak ng lupon ang hanay ng mga wikang ginagamit sa paggawa ng mga opisyal na dokumento. Nagbibigay rin ito sa mga delegasyon ng opsiyong maglahad ng mga pahayag sa wikang Indonesian at maisama sa talaan ang katayuang iyon. Kapag inilahad ang isang pahayag sa wikang hindi kabilang sa anim na wikang ginagamit sa trabaho, maaaring maglaan ang delegasyon ng interpreter na magsasalin nito sa isa sa mga wikang iyon. Isinasalin naman ng mga interpreter ng UNESCO ang pahayag sa iba pang wikang ginagamit sa trabaho upang mapakinggan ito ng mga dumalo. Sa aktuwal, nagbibigay-daan ang kaayusang ito na marinig sa kapulungan ang wikang Indonesian, bagaman opisyal na wika ito at hindi wikang ginagamit sa trabaho.

Para sa mga mambabasang nakakita ng mga ulat na nagsasabing wikang ginagamit sa trabaho ang Indonesian, nakasalalay ang pagkakaiba sa panloob na pag-uuri ng UNESCO. Ipinakita ng unang paggamit sa Samarkand na maaari pa ring gumanap ng tuwirang papel sa mga debate ang pagiging opisyal na wika, habang nag-uugnay ang interpretasyon ng Indonesian sa mga wikang ginagamit sa trabaho at naririnig sa mga channel at booth ng kumperensya.

Wikang nagbubuklod sa malawak na kapuluan

Matagal nang nagsisilbing pandikit ng isang bansang hitik sa pagkakaiba-iba ang Bahasa Indonesia. Nag-ugat ito sa tradisyon ng wikang Malay at pormal na itinakda bilang pambansang wika ng Indonesia noong unang bahagi ng ika-20 siglo. Nilampasan nito ang mga lokal na pagkakakilanlan at tumulong sa pagbuo ng iisang espasyong sibiko, mula sa mga lungsod ng Java at Sumatra hanggang sa mga nayon ng Sulawesi at Papua. Itinuturo sa buong bansa ang makabagong pamantayang anyo nito at ginagamit sa media, pamahalaan at edukasyon.

Malaki ang papel ng iisang wika dahil sa laki at pagkakaiba-iba ng Indonesia. Sa mahigit 17,000 isla, daan-daang wikang lokal ang sinasalita ng mga komunidad, bawat isa ay may sariling panitikan at tradisyong pasalita. Nagbibigay ang Indonesian ng plataporma para sa pang-araw-araw na komunikasyon at pambansang patakaran, habang patuloy namang nagpapahayag ng pagkakakilanlan ng mga komunidad ang mga lokal na wika. Naging mahalagang tema sa buhay pangkultura ng bansa ang balanse sa pagitan ng iisang pamantayan at yaman ng mga rehiyon.

Mula sa Panata ng Kabataan hanggang sa kasalukuyan

Nakasandig ang paglalakbay sa Panata ng Kabataan noong 1928, nang ipahayag ng mga batang aktibista na iisa ang tinubuang lupa, iisa ang bansa at iisa ang wika: Indonesian. Iniugnay ng pagpiling ito ang bagong republika sa isang wikang panlahat na madaling gamitin at itinampok ang wika bilang kasangkapan sa pagkakaisa. Ipinaglaban ng mga personalidad gaya ni Mohammad Tabrani ang pangalan at konsepto ng Bahasa Indonesia bago ang kasarinlan, at tumulong silang ihanda ang daan para sa pag-aampon dito nang ipahayag ng mga pinuno ang republika noong 1945.

Umunlad ang wikang Indonesian kasabay ng bansa sa paglipas ng mga dekada. Isinasama nito ang mga salitang hiram sa pamamagitan ng malinaw na mga panuntunang itinakda ng mga awtoridad sa wika, kaya nagkakaroon ng puwang ang mga pandaigdigang termino sa agham at teknolohiya katabi ng mga salitang nag-ugat sa lokal na wika. Bunga nito ang isang buhay na pamantayang madaling matutuhan, madaling iangkop sa paggamit at nakaugat sa mayamang kasaysayang pampanitikan.

Lumalakas ang interes sa pag-aaral ng wikang Indonesian sa buong mundo

Lumalawak ang interes sa wikang Indonesian sa labas ng bansa. Sinusuportahan ng pamahalaan ang mga programang Bahasa Indonesia para sa mga Dayuhang Tagapagsalita na isinasagawa sa maraming rehiyon. May mga kurso at kurikulum sa mahigit 50 bansa. Nagkakaiba ang mga pagtataya sa bilang ng mga nag-aaral nito bilang di-katutubong wika, at madalas banggitin sa mga bilang ang humigit-kumulang 150,000 mag-aaral sa buong mundo. Nagdagdag ng mga klase ang mga diplomatikong misyon, sentrong pangkultura at unibersidad habang higit itong nakikilala sa Timog-silangang Asya at iba pang lugar.

Nagsisimula na ring umusbong ang mga bagong sentrong pang-akademiko. Ayon sa mga opisyal ng Indonesia, planong magbukas ng Departamento ng Pag-aaral ng Wikang Indonesian sa Al Azhar University sa Egypt, kung saan nagpahayag na ng interes ang daan-daang mag-aaral. Ginagamit ng mga karatig-bansa sa Timog-silangang Asya ang Indonesian o ang Malay na halos magkapareho rito sa kalakalan, edukasyon at media, kaya praktikal na panimulang daan ang wika tungo sa mga ugnayan ng rehiyon.

Ipinahayag ni Mohamad Oemar, Embahador ng Indonesia sa France at Permanenteng Delegado sa UNESCO, ang pagsang-ayon niya sa desisyon ng Pangkalahatang Kumperensya at binigyang-diin ang mas malawak na kahulugan nito para sa pagtutulungan at pagpapalitan ng kultura.

Embahador Mohamad Oemar: "Sinusuportahan ng pagkilala sa Bahasa Indonesia bilang opisyal na wika sa UNESCO ang inklusibong pagbabahagi ng impormasyon at mas malalim na pagpapahalaga sa wika at panitikan nito, habang pinalalakas ang pakikipagtulungan sa UNESCO at isinusulong ang mga kultura, kapayapaan at napapanatiling kaunlaran."

Nangibabaw sa entablado ang kultura sa pamamagitan ng pantun at pamanang kultural

Magkasabay na umusad ang wika at kultura sa Samarkand. Ang pantung nagbukas sa pambansang pahayag ng Indonesia ay anyong may apat na taludtod at natatanging tugmaan at talinghaga. Isinama ng UNESCO ang pantun sa Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity noong Disyembre 2020, bilang pagkilala sa tradisyong patuloy na isinasabuhay ng mga komunidad. Iniugnay ng pagsisimula ng talumpati sa pamamagitan ng pantun ang unang paggamit ng wika sa mas malawak na salaysay tungkol sa pangangalaga sa mga sining pasalita at sa mga wikang nagdadala ng mga ito.

Itinatampok at sinusuportahan ng sistema ng UNESCO para sa di-nahahawakang pamanang kultural ang mga gawaing kinikilala ng mga komunidad bilang bahagi ng kanilang pagkakakilanlan. Kabilang dito ang mga likhang-kamay, musika, sining pagtatanghal at ritwal. Binigyang-diin ng anyo ng pananalitang pinili sa Samarkand na higit pa sa daluyan ng patakaran ang isang wika. Sisidlan din ito ng tula, pagtuturo at alaala.

Mga reaksiyon ng mga opisyal sa kultura at wika

Itinuring ng mga pinunong pangkultura ng Indonesia ang hakbang ng UNESCO bilang pinagmumulan ng pagmamalaki, habang nanawagan sila ng balanse sa pagitan ng pakikilahok sa buong mundo at pagpapatatag ng mga lokal na wika. Sinabi ni Restu Gunawan, Direktor ng Pangangalaga sa Kultura at Tradisyon sa Ministri ng Kultura, na dapat magbigay ng tiwala sa paggamit ng wikang Indonesian sa pang-araw-araw na buhay at sa mga pandaigdigang forum ang pagkilala rito, habang pinangangalagaan ang mga lokal na wika at pinagkakadalubhasaan ang mga wikang banyaga.

Restu Gunawan: "Dapat nating pangalagaan ang mga wikang panrehiyon, patatagin ang wikang Indonesian at paghusayin ang paggamit ng mga wikang banyaga. Taglay ng mga wikang panrehiyon ang mga tradisyonal na pagpapahalaga at sumasagisag ang mga ito sa pagmamalaki sa rehiyon."

Itinuring din ng mga opisyal sa wika ang unang paggamit bilang bahagi ng pangmatagalang programang gawing pandaigdigan ang wikang Indonesian. Sinabi ni Hafidz Muksin, Pinuno ng Ahensiya ng Wikang Indonesian, na isa na ngayon ang Indonesian sa sampung opisyal na wika ng Pangkalahatang Kumperensya ng UNESCO, at ipinakikita ng tagumpay na ito ang papel ng wika sa pagbubuklod sa bansa at ang lumalawak na pag-abot nito sa ibang bansa.

Hafidz Muksin: "Makasaysayang hakbang na maipagmamalaki ang pagkilalang ito para sa wikang Indonesian, ngayong kabilang na ito sa mga opisyal na wika ng Pangkalahatang Kumperensya ng UNESCO. Pinatitibay nito ang mga pagsisikap nating ipakilala ang wika sa buong mundo."

Ano ang magbabago sa mga paglilitis ng UNESCO at para sa mga miyembrong estado

Tinitiyak ng pagkilala na maaaring ihanda sa wikang Indonesian ang mga opisyal na tala at dokumento ng Pangkalahatang Kumperensya. Magiging madaling maunawaan ng mga mambabasang Indonesian ang mga resolusyon, ulat at pormal na katitikan nang hindi umaasa sa mga di-opisyal na salin. Para sa mga delegasyon, nagbubukas ito ng pagkakataong magtalumpati sa wikang Indonesian at magkaroon ng pormal na katayuan ang mga talumpati sa talaan, habang iniuugnay ng interpretasyon ang mga ito sa mga wikang ginagamit sa trabaho sa mga debate.

May kaakibat na praktikal na pangangailangan ang pagpapalawak sa mga opisyal na wika. Umaasa ang mga serbisyo ng kumperensya sa mga kuwalipikadong tagasalin at interpreter, glosaryo ng mga espesyalisadong termino at mga proseso ng paggawa ng dokumentong nakasasabay sa mabilis na takbo ng mga debate. Maraming bihasang tagasalin sa Indonesia na sinanay sa batas, agham at kultura, at makatutulong ang pakikipagtulungan sa UNESCO sa pagkakatugma ng mga termino at estilo. Nagbubunga ito ng mas mahusay na pag-access para sa mga iskolar, guro at organisasyon ng lipunang sibil sa Indonesia na sumusubaybay sa adyenda ng UNESCO tungkol sa edukasyon, kultura at agham.

Mga susunod na hakbang para sa wikang Indonesian sa pandaigdigang entablado

Mahalagang yugto ang pagkilala rito, ngunit lumalawak ang abot ng wika sa pamamagitan ng palagiang paggamit. Makatutulong ang pagsasanay sa mga guro para sa mga programang Bahasa Indonesia para sa mga Dayuhang Tagapagsalita, mas maraming digital na materyales sa pag-aaral at mga bukas na korpus para sa mga lingguwista upang matugunan ang lumalaking pangangailangan. Makakatulong naman ang malinaw na mga pamantayan para sa mga espesyalisadong termino sa mga larangan gaya ng artificial intelligence, agham pangklima at pangangalaga sa pamanang kultural sa mga tagasalin at edukador na nagtatrabaho sa iba't ibang wika sa UNESCO at mga unibersidad.

Hinihikayat na ng patakaran sa wika ng Indonesia ang wastong paggamit ng wikang Indonesian sa pampublikong buhay. Maaaring isabay ang mga kampanyang nagiging karaniwan ang paggamit ng mga terminong Indonesian sa akademya at teknolohiya sa mga kaugaliang multilingguwal na nangangalaga sa mga wikang panrehiyon at sumusuporta sa paggamit ng English o iba pang pandaigdigang wika kung kinakailangan. Layunin ang isang may tiwala sa sarili at bukas sa mundo na wikang Indonesian, na nakadaragdag ng halaga sa mga pandaigdigang forum habang nananatiling nakaugat sa lokal na panitikan at sining.

Mabilisang mga katotohanan

• Kinilala ng Pangkalahatang Kumperensya ng UNESCO ang Bahasa Indonesia bilang opisyal na wika noong Nobyembre 20, 2023 sa pamamagitan ng Resolusyon 42 C/28.
• Unang ginamit sa kapulungan ang wikang Indonesian sa ika-43 Pangkalahatang Kumperensya sa Samarkand noong Nobyembre 2025, sa pambansang pahayag na inilahad ni Abdul Mu'ti, Ministro ng Edukasyon.
• Naiiba ang pagiging opisyal na wika sa pagiging wikang ginagamit sa trabaho. Arabic, Chinese, English, French, Russian at Spanish pa rin ang anim na wikang ginagamit sa trabaho ng UNESCO.
• Kabilang na ngayon sa mga opisyal na wika ng Pangkalahatang Kumperensya ang Arabic, Chinese, English, French, Russian, Spanish, Hindi, Italian, Portuguese at Indonesian.
• Maaaring isalin sa wikang Indonesian ang mga opisyal na dokumento ng Pangkalahatang Kumperensya, at maaaring maglahad ng mga pahayag sa wikang ito ang mga delegasyon na may interpretasyong isinasalin sa mga wikang ginagamit sa trabaho.
• Mahigit 270 milyon katao ang gumagamit ng Bahasa Indonesia. May mga kursong itinuturo nito sa mahigit 50 bansa at lumalaki ang interes ng mga nag-aaral nito bilang di-katutubong wika.
• Nasa talaan ng di-nahahawakang pamanang kultural ng UNESCO mula Disyembre 2020 ang pantun, ang tradisyonal na anyo ng tula na nagbukas sa talumpati ng Indonesia.
• Iniulat ng mga opisyal ng Indonesia ang planong magbukas ng departamento ng wikang Indonesian sa Al Azhar University sa Egypt, na nagpapakita ng lumalaking pangangailangang akademiko.
• Binuksan ang ika-43 Pangkalahatang Kumperensya sa Samarkand noong Nobyembre 11, 2025, at magtatapos ito sa mga huling araw nito sa punong-tanggapan ng UNESCO sa Paris sa bandang huli ng buwan.