Mga pag-aresto at sensura sa internet habang lumalaganap ang mga protesta sa Indonesia

Ano ang nagpasimula sa mga protesta

Nilukob ng pinakamalalaking kaguluhan sa lansangan sa Indonesia nitong mga nakaraang taon matapos magsabay ang galit sa mga benepisyo ng mga mambabatas, marahas na tugon ng mga puwersang panseguridad at isang malagim na insidenteng malawak na nasaksihan. Nasawi noong Agosto 28 ang 21 anyos na motorcycle taxi driver na si Affan Kurniawan matapos siyang masagasaan ng isang nakabaluting sasakyan ng pulis malapit sa mga nagtitipon sa Jakarta. Iniulat ng mga grupong pangkarapatang pantao na hindi bababa sa walo hanggang 11 katao ang nasawi mula nang magsimula ang mga protesta noong Agosto 25, daan-daan hanggang mahigit isang libo ang nasugatan, at libu-libo ang dinakip. Tinataya ng Human Rights Watch na mahigit 3,000 katao na ang dinakip sa buong bansa mula noong huling bahagi ng Agosto. Kumalat sa labas ng Jakarta sa loob lamang ng ilang araw ang mga demonstrasyon, na nagpahayag ng pagkadismaya sa malalaking benepisyo ng mga mambabatas sa gitna ng pagtaas ng gastusin sa pamumuhay at mabagal na paglago ng sahod.

Mabilis na kumalat sa social media ang video ng insidente at nakatulong ito para magpasiklab ng mga protesta sa halos 50 lungsod, ayon sa mga tagamasid sa karapatang pantao. Nagtipon ang mga estudyante, unyon ng mga manggagawa at organisasyon ng lipunang sibil sa labas ng mga gusali ng parlamento at mga sentro ng lungsod. Gumamit ang pulis ng mga water cannon at tear gas para buwagin ang mga nagkakagulo. Binawi ni Pangulong Prabowo Subianto ang ilan sa mga benepisyo ng mga mambabatas at nanawagan ng kalmado. Nagbabala rin siya laban sa pandarambong at tinawag na pagtataksil at terorismo ang ilang uri ng karahasan. Nagpadala ang gobyerno ng mga sundalo para magbantay sa mahahalagang lugar sa Jakarta, at iniulat ng media na may mga sniper sa mahahalagang lokasyon at mga checkpoint sa buong kabisera.

Sa kabila ng tensyon, nagpatuloy ang pagtitipon ng mga estudyante sa mga lungsod gaya ng Yogyakarta, Bandung at Makassar. Sa ilang rehiyon, nilimas o sinunog ng mga nagkakagulo ang mga gusali ng lokal na pamahalaan matapos ang mga sagupaan. Bumaba ang mga pamilihang pinansyal sa unang bahagi ng kalakalan bago bahagyang nakabawi. Hinarap ng mga platapormang naging mahalaga sa pag-oorganisa ang mas mahihigpit na limitasyon. Sinuspinde ng TikTok ang live feature nito sa Indonesia habang nagaganap ang kaguluhan. Kasabay nito, nagsimulang mang-aresto ang pulis ng mga gumagamit ng social media na inakusahan nilang nang-uudyok.

Lumalawak na pagsupil sa internet

Ayon sa pulis, mahigit 40 katao na ang dinakip habang hinahanap nila ang mga umano'y pasimuno ng mga riot sa Jakarta at iba pang rehiyon. Hindi bababa sa 11 katao ang ikinulong dahil sa mga post sa social media na umano'y nag-udyok ng protesta o karahasan. Kabilang sa mga inaresto si Laras Faizati Khairunninsa, isang opisyal sa komunikasyon ng isang organisasyong kaugnay ng sekretaryat ng ASEAN sa Jakarta. Inakusahan siya ng departamento ng imbestigasyong kriminal ng Pambansang Pulisya, na kilala bilang Bareskrim, ng pag-uudyok ng poot laban sa mga indibidwal at grupo at paghikayat sa malawakang pagkilos sa pamamagitan ng mga post at video.

Sa isang press conference, ipinakita ng hepe ng direktorat ng cybercrime ng pulisya ang mga screenshot na aniya'y mula sa Instagram account ni Laras. Makikita sa isang larawan na nasa tabi siya ng punong-himpilan ng Pambansang Pulisya, isang lugar na inilarawan ng mga opisyal bilang mahalagang pambansang pasilidad. Ayon sa direktor, hinikayat ng post ang mga tao na sunugin ang gusali at salakayin ang mga naroon. Ayon sa pulis, in-upload ang nilalaman mula sa lugar na malapit sa punong-himpilan, na anila'y nagbanta sa institusyon.

Sa parehong linggo, dinakip ng Pulisya ng Jakarta ang anim na katao na umano'y nag-udyok sa mga menor de edad na estudyante na magsagawa ng mga anarkistang pagkilos sa mga protesta noong Agosto 25 at 28 sa pamamagitan ng kanilang mga social media account. Kabilang sa mga dinakip ang mga tagapagtaguyod ng karapatang pantao na sina Delpedro Marhaen at Muzaffar Salim mula sa Lokataru Foundation, at si Syahdan Husein mula sa online na kilusang Gejayan Memanggil, na tumulong mag-organisa ng mga pagkilos ng estudyante sa Yogyakarta. Iniulat ng Jakarta Legal Aid Institute na nawalan ito ng access sa TikTok account nito, na permanenteng ipinagbawal ng plataporma matapos mag-post ang grupo ng mensahe ng pakikiisa na humihimok sa mga tao na manatiling ligtas.

Ano ang pinahihintulutan ng batas at bakit nababahala ang mga kritiko

Binabanggit ng pulis ang mga probisyon ng batas kriminal at ng Batas sa Impormasyon at Transaksiyong Elektroniko para bigyang-katwiran ang mga pag-arestong ito. Kinokontrol ng ITE Law, na unang ipinasa noong 2008 at ilang beses nang inamyendahan, ang pananalita sa internet. Ginamit ito sa mga kasong may kinalaman sa mapanlait na pananalita, paninirang-puri at pang-uudyok. Ayon sa mga kritiko, dahil malabo ang ilang termino at malawak ang interpretasyon, madaling gamitin ang batas laban sa mapayapang pagpapahayag. Lumagda ang Indonesia sa International Covenant on Civil and Political Rights, na nangangalaga sa kalayaan sa pagpapahayag at mapayapang pagtitipon habang nagpapahintulot ng makikitid na limitasyon laban sa tuwirang pang-uudyok sa karahasan. Kailangang timbangin ng mga hukuman ang layunin, posibilidad at tuwirang ugnayan sa pinsala. Nilimitahan ng isang kamakailang pasya ng Constitutional Court ang paggamit sa ilang probisyon ng ITE tungkol sa paninirang-puri, ngunit patuloy pa ring sinasampahan ng kaso ang mga tao dahil sa mga kritikal na post.

Mabilisang pagtalakay sa ITE Law at proseso ng batas kriminal

Itinuturo rin ng mga eksperto sa batas at grupo ng lipunang sibil ang patuloy na rebisyon sa mga tuntunin ng proseso ng batas kriminal sa Indonesia, gayundin sa mga batas tungkol sa pulisya at militar na nagpapalawak sa kapangyarihan ng estado. Inilarawan sa isang ulat ng alyansang CIVICUS ang mga nakaplanong pagbabago na magpapalawak sa kakayahan ng estado na magsagawa ng pagmamatyag, kabilang ang mga kasunduan sa wiretapping sa pagitan ng Tanggapan ng Attorney General at mga kompanya ng telekomunikasyon nang walang matibay na pananggalang. Itinampok din nito ang pagbabago sa batas militar na nagpapalawak sa papel ng militar sa mga institusyong sibilyan. Ayon sa mga tagapagtaguyod, kapag isinabay ang mga hakbang na ito sa agresibong paggamit ng ITE Law, tumataas ang panganib na ituring na banta sa seguridad ang aktibismo sa internet sa halip na pakikilahok ng mamamayan.

Ayon sa mga grupo para sa karapatang digital, bahagi ng isang nakagawiang padron ang mga kamakailang pag-aresto. Nakaranas ng panliligalig, doxxing at mga digital na pag-atake ang mga tagapagtanggol ng karapatang pantao at mamamahayag. Ayon sa mga grupo para sa kalayaan ng pamamahayag, bumaba ang ranggo ng Indonesia noong 2025. Lalo pang lumakas ang pangamba na maaaring katukin ang sinuman dahil sa isang kritikal na post, bunsod ng magkakasabay na legal na panggigipit, pagmamatyag at mabilis na imbestigasyon ng pulis.

Puwersa sa mga lansangan

Habang sinasabi ng pulis na tinutugis nila online ang mga pasimuno, pinakamalinaw na nakita ang tugon ng estado sa mga lansangan. Inilarawan ng mga saksi at grupo ng karapatang pantao ang malawakang paggamit ng tear gas at mga bala ng goma sa ilang lungsod para buwagin ang mga nagtitipon. Sa Jakarta, nasawi noong Agosto 28 ang isang motorcycle taxi driver nang masagasaan siya ng isang nakabaluting sasakyan ng pulis malapit sa mga tao. Iniimbestigahan ang pitong opisyal kaugnay ng kasong iyon. Nasawi sa Yogyakarta ang isang estudyante matapos umanong bugbugin sa sagupaan sa labas ng punong-himpilan ng pulisya. Sa iba pang lungsod, nasawi ang mga kawani ng gobyerno at isang miyembro ng yunit ng pulisya sibil habang nagaganap ang panununog at karahasan ng mga mandurumog matapos ang mga sagupaan.

Nanawagan ang Amnesty International na itigil ang labis na puwersa ng pulisya at magkaroon ng ganap na pananagutan. Ayon sa organisasyon, maaaring mabilis na lumala ang panganib kapag gumamit ng mga armas para sa pagkontrol ng mga tao nang walang mahigpit na pagsasanay at pagbabantay. Hinimok ni Montse Ferrer, Direktor ng Panrehiyong Pananaliksik ng Amnesty International, ang mga awtoridad na maglunsad ng independiyente at walang kinikilingang imbestigasyon sa mga pagkamatay at sa paghawak sa mga protesta.

Walang sinuman ang dapat mamatay habang ginagamit ang karapatan niya sa kalayaan sa pagpapahayag at mapayapang pagtitipon. Kailangang agarang tiyakin ng mga awtoridad sa Indonesia ang isang independiyente at walang kinikilingang imbestigasyon sa mga pagkamatay at mararahas na insidenteng ito.

Hinimok ng Human Rights Watch ang gobyerno na wakasan ang di-makatwirang pagdetine sa mga nagpoprotesta at iayon ang pagpupulis sa mga gabay ng United Nations sa paggamit ng puwersa at mga sandatang hindi gaanong nakamamatay. Ayon sa grupo, hindi dapat gamitin ang militar sa pagpapatupad ng batas sa mga sibilyan dahil sinasanay ang mga sundalo sa pakikipagdigma at mas malamang silang gumamit ng labis na puwersa sa mga sibilyang lugar.

Disimpormasyon, pagmamatyag at panggigipit sa mga plataporma

Naganap ang kaguluhan sa isang digital na kapaligirang dati nang nasa ilalim ng matinding presyon. Iniulat ng CIVICUS ang doxxing at mga cyberattack laban sa mga kritiko noong mga naunang protesta noong 2025. Sa pinakahuling bugso ng protesta, nagtala ang mga tagapagtaguyod ng karapatang digital ng mga pagkaantala sa internet at paghihigpit sa mga livestream. Sinuspinde ng TikTok ang live feature nito sa Indonesia noong kasagsagan ng kaguluhan. Ayon sa ilang aktibista, nilimitahan ang abot ng kanilang mga post o pinaghigpitan ang kanilang mga account matapos silang magbahagi ng impormasyon tungkol sa mga protesta o bidyo ng mga kilos ng pulis. May mga pagkakataong nagparatang ang mga awtoridad ng pakikialam ng dayuhan nang walang ibinigay na ebidensiya, isang pahayag na itinuturing ng mga grupo ng karapatang pantao na pagtatangkang siraan ang mga lokal na tinig.

Lalo pang nagpapalala sa pangamba sa pagmamatyag ang kasunduan ng Indonesia sa wiretapping sa pagitan ng Tanggapan ng Attorney General at mga kompanya ng telekomunikasyon na walang malinaw na pananggalang. Ayon sa mga mamamahayag at grupo ng karapatang pantao, nagdudulot ito ng nakapipigil na epekto kaya umiiwas ang mas maraming tao sa pagpo-post ng satira, meme o matitinding puna. Nagbabala si Nenden Sekar Arum ng Southeast Asia Freedom of Expression Network na nakababahala ang direksiyong tinatahak dahil maaaring puntiryahin ang sinuman dahil sa mga isinusulat niya online.

Mga ugat ng galit sa ekonomiya at politika

Higit pa sa isang patakaran ang ugat ng pagkadismaya ng publiko. Nagkasundo ang mga mambabatas na magbigay ng buwanang allowance sa pabahay na humigit-kumulang 50 milyong rupiah sa bawat isa sa 580 miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan, halagang malayong mas mataas kaysa minimum na sahod sa Jakarta. Itinuturo ng mga nagpoprotesta ang lumalawak na agwat sa pagitan ng mga pribilehiyo ng uring politikal at hindi tumataas na sahod ng maraming manggagawa. Tumaas ang presyo ng pagkain at mataas ang kawalan ng trabaho ng kabataan. Inilalarawan ng mga pamilya ang isang ekonomiya kung saan maraming kabataan ang napipilitang magtrabaho sa gig economy para maitawid ang pang-araw-araw na gastusin habang dinaragdagan ng mga mambabatas ang kanilang mga benepisyo.

Nagsanib ang galit sa mga benepisyo at sama ng loob sa mga panukalang pagtaas ng buwis at gastos ng mga programang popularista. Nabalot ng mga ulat tungkol sa pagkalason sa pagkain ang programang libreng pagkain sa paaralan. Nakahikayat ng mga tagasuporta ang kilusang Indonesia Gelap sa panawagan nito para sa integridad sa paggasta ng bayan at pananagutan sa pagpupulis. Naging sentro ng mga protesta ang pagkamatay ni Affan Kurniawan, ang drayber ng serbisyong paarkila, dahil maraming nakiramay sa isang kabataang napilitang magtrabaho sa gig economy para makayanan ang tumataas na gastusin.

Ayon sa mga grupo ng estudyante, hindi tumugon sa kanilang pangunahing mga kahilingan ang mga konsesyon ng gobyerno. Sa Makassar, binatikos ng lider ng unyon ng mga estudyante na si Syamry ang opisyal na tugon sa panayam ng mga reporter.

Hindi pinagbigyan ng pahayag ng Pangulo kahapon ang mga kahilingan ng mga estudyante at lipunang sibil.

Angkop na proseso at pagiging patas sa mga pag-aresto

Kuwestiyon ng mga tagapagtaguyod ng karapatan kung bakit mabilis na tinukoy bilang mga suspek ang mga kritiko sa internet. Kinuwestiyon ni Dimas Bagus Arya ng Commission for Missing Persons and Victims of Violence kung sinunod ng pulis ang mga paunang hakbang, gaya ng pagpapatawag sa mga tao bilang saksi bago sila italaga bilang mga suspek. Ayon sa mga eksperto sa batas, nagsisimula ang angkop na proseso sa pagtatanong sa mga saksi, at saka lamang itinuturing na suspek ang isang tao kapag may sapat na batayan at ebidensiya. Nagdulot ng pangamba ang bilis ng ilang pag-aresto na baka inuuna ng mga imbestigador ang pagpigil sa mga tao kaysa sa pagsunod sa proseso.

Tinawag ni Julius Ibrani ng Indonesian Legal Aid Association na kriminalisasyon ng pagpapahayag ang mga pag-aresto. Nagbabala si Nenden Sekar Arum na tila malawakang pagsupil ito sa sinumang pumupuna sa gobyerno sa internet. Ayon sa kanilang dalawa, itutulak ng takot ang mga tao sa sariling sensura, kung saan pananahimik ang papalit sa pagpuna.

Naghahain ng petisyon ang KontraS at mga kaalyadong organisasyon para palayain o kahit man lang suspendihin ang pagkakadetine ng mga inaresto. Naghahanda ang mga abogado ng mga hamon sa hukuman bago ang paglilitis sakaling hindi agad palayain ang mga suspek. Karaniwan itong hakbang sa Indonesia kapag iginiit ng mga pamilya at abogado na hindi sinunod ang mga proseso sa pagtatalaga sa isang tao bilang suspek.

Ano ang sinasabi ng mga opisyal

Sinikap ni Pangulong Prabowo Subianto na balansehin ang mga konsesyon at ang pagpapanatili ng batas at kaayusan. Ipinahayag niya ang pagbabawas sa mga kontrobersiyal na benepisyo ngunit inutusan din ang pulis at militar na mahigpit na kumilos laban sa mga nagra-riot. Matapos bisitahin ang mga sugatang opisyal, nangako siya ng promosyon para sa dose-dosenang pulis na nasugatan sa kaguluhan. Sa isang pahayag na ipinalabas sa telebisyon, ipinagtanggol niya ang mga puwersang panseguridad habang kinikilalang maaaring nagkamali ang ilang opisyal.

Maaaring may mga pulis na nagkamali, pero huwag kalimutan ang dose-dosenang opisyal na nagsakripisyo.

Ayon sa direktorat ng cybercrime ng pulisya, nakatuon ito sa mga nilalamang lumalampas sa malinaw na hangganan. Giit ng mga opisyal, krimen na at hindi na protektadong pagpapahayag ang mga post na naghihikayat sa mga tao na salakayin ang isang mahalagang pasilidad. Hindi pinoprotektahan ng internasyonal na batas ang tuwirang pang-uudyok sa karahasan. Nakasentro ang debate sa kung gaano dapat kalinaw, kapagdaka at kalamang maganap ang panganib, at kung pare-pareho ang pagpapatupad ng batas sa halip na pili lamang.

Mga mungkahi ng mga grupo para sa karapatang pantao

Naglatag ang mga lider ng lipunang sibil ng planong magpapababa ng tensyon, na nagsisimula sa katotohanan at pananagutan. Nanawagan si Usman Hamid, direktor ng Amnesty International Indonesia, ng pinagsamang pangkat para alamin ang mga katotohanan, na kinabibilangan ng mga lider ng komunidad at eksperto, upang tukuyin ang mga nag-udyok ng panununog at pagkasira ng mga ari-arian at beripikahin ang papel ng mga puwersang panseguridad sa mararahas na insidente.

Ito ang dahilan kung bakit dapat ipakita sa atin ng pulis ang mga taong tunay na nag-udyok ng mga riot at sumira sa mga pampublikong pasilidad.

Hinihimok ng Human Rights Watch ang gobyerno na palayain ang mga mapayapang nagpoprotesta, wakasan ang di-makatwirang pagdetine at imbestigahan ang labis na paggamit ng puwersa. Hinihiling ng CIVICUS sa mga awtoridad na wakasan ang mga paghihigpit online, itigil ang doxxing at mga cyberattack laban sa mga kritiko, at iayon sa mga internasyonal na pamantayan ang pagsasanay sa mga pulis. Nais din ng mga abogadong pangkarapatang pantao na magtakda ng malinaw na mga takdang panahon para sa mga imbestigasyon sa mga pagkamatay, kabilang ang kaso ni Affan Kurniawan.

Ang Mahahalagang Punto

• Nagsimula ang mga protesta noong Agosto 25 dahil sa mga benepisyo ng mga mambabatas at hirap sa ekonomiya, at kumalat sa buong bansa sa loob lamang ng ilang araw.
• Lalong nagpaalab ng galit ang video ng isang nakabaluting sasakyan ng pulis na sumagasa sa isang 21 anyos na drayber sa Jakarta noong Agosto 28.
• Iniulat ng mga grupo ng karapatang pantao na hindi bababa sa 8 hanggang 11 katao ang nasawi, daan-daan hanggang mahigit 1,000 ang nasugatan, at mahigit 3,000 ang dinakip.
• Inaresto ng pulis ang mahigit 40 umano'y pasimuno ng kaguluhan at hindi bababa sa 11 katao dahil sa mga post sa social media.
• Kabilang sa mga kilalang dinakip ang mga kawani ng Lokataru Foundation at isang tagapag-ugnay ng Gejayan Memanggil.
• Gumamit ang mga awtoridad ng tear gas at mga bala ng goma, at nagpadala ng mga sundalo at sniper sa ilang lugar.
• Nanawagan ang Amnesty International at Human Rights Watch ng mga independiyenteng imbestigasyon at pagpipigil ng mga puwersang panseguridad.
• Kabilang sa mga pangamba sa panunupil sa digital na espasyo ang doxxing, cyberattack, paghihigpit sa internet at pagsuspinde sa TikTok live sa Indonesia.
• Ayon sa mga kritiko, nagbibigay-daan ang ITE Law at mas malawak na mga pagbabago sa batas sa pagmamalabis ng mga awtoridad at pumipigil sa pagpapahayag online.
• Binawasan ni Pangulong Prabowo ang ilang benepisyo ngunit nagbabala ng mahigpit na tugon sa mga riot at nagpahayag ng papuri sa mga nasugatang pulis.
• Hinihimok ng mga grupo ng karapatang pantao ang pagbuo ng pinagsamang pangkat para alamin ang mga katotohanan at palayain ang mga mapayapang nagpoprotesta, habang tinitiyak ang angkop na proseso sa lahat ng kaso.