Nagbabagong Paggunita ng Japan sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig: Pasipismo, Rebisyunismo, at Pangamba sa Panunumbalik ng Militarismo

Nasa Sangandaan ang Paggunita ng Japan sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig

Sa paggunita ng Japan sa ika-80 anibersaryo ng pagsuko nito noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, nasa mahalagang yugto ang bansa sa paraan ng pag-alala nito sa nakaraan noong panahon ng digmaan at pagkatuto mula rito. Nagbabago na ang sama-samang alaala ng digmaan, na dating matibay na nakaugat sa pasipismo at pagsisisi. Hindi lamang usaping akademiko ang pagbabagong ito: may malalim itong implikasyon sa panloob na politika ng Japan, ugnayan nito sa mga karatig-bansa, at katatagan ng Silangang Asya.

Sa loob ng ilang dekada, itinakda ng paninindigan para sa kapayapaan ang pagkakakilanlan ng Japan matapos ang digmaan. Itinakda ito sa saligang-batas ng 1947 at pinagtibay ng pambansang salaysay na tumalikod sa militarismo. Gayunman, hinahamon ngayon ng lumalakas na kilusang rebisyunista ang pamana nito. Nagbubunsod ito ng pangamba sa Japan at sa buong rehiyon na maaaring tumahak ang bansa tungo sa mas mapanindigang hinaharap na posibleng maging militaristiko.

Mula Pasipismo Tungo sa Rebisyunismo: Magkakatunggaling Salaysay Tungkol sa Digmaan

Hindi kailanman iisa ang paggunita ng Japan sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Dalawang pangunahing salaysay ang humubog sa pagkaunawa ng publiko at mga patakaran mula 1945: ang tradisyonal na salaysay ng pasipismo at ang pananaw na rebisyunista.

Ang Tradisyonal na Salaysay ng Pasipismo

Matapos matalo ang Japan, layunin ng pananakop ng mga Alyado na pinamunuan ng Estados Unidos na alisin ang militarismo sa lipunang Hapones at pigilan ang pagbabalik ng agresibong nasyonalismong nagpasiklab sa digmaan. Naging pundasyon ng pagsisikap na ito ang saligang-batas ng 1947, lalo na ang Artikulo 9. Tahasang itinatakwil ng Artikulo 9 ang digmaan bilang paraan ng paglutas sa mga sigalot sa pagitan ng mga bansa at nililimitahan ang militar ng Japan sa mahigpit na papel na pandepensa.

Pinagtibay ng edukasyon ang diwang ito ng pasipismo. Nagpatupad ang mga paaralan sa Japan ng mga programang pangkapayapaan na nagbigay-diin sa mga kakila-kilabot na bunga ng digmaan at mga panganib ng nasyonalismong walang pumipigil. Inilarawan sa salaysay ang mga Hapones bilang mga biktimang nailigaw ng mga elitistang militarista, at hinikayat silang taimtim na pagnilayan ang mga kalupitan ng Japan noong digmaan, gaya ng Masaker sa Nanjing at pagdurusa ng mga “comfort woman.” Gayunman, kadalasan ay hindi gaanong napag-uusapan sa publiko ang mga krimeng ito. Pinakamalakas na nagsalita ang mga nakaligtas at mga tradisyonalista kapag naramdaman nilang muling sumisigla ang damdaming militarista.

Para sa maraming nakatatandang Hapones na nabuhay noong digmaan o kaagad pagkatapos nito, nananatiling matibay ang paniniwala sa salaysay na ito. Itinuturing nila ang Artikulo 9 bilang panangga laban sa pag-uulit ng mga pagkakamali ng nakaraan at sinusuportahan ang patakarang panlabas ng Japan na nakabatay sa pasipismo. Sa loob ng ilang dekada, iniwasan ng patakarang ito maging ang mga papel na hindi sangkot sa labanan sa mga pandaigdigang misyong pangkapayapaan.

Ang Pag-angat ng Rebisyunismo

Mula dekada 1950, unti-unting lumalakas ang salaysay na rebisyunista. Ayon sa pananaw na ito, ang mga ginawa ng Japan noong digmaan ay bahagi man lamang tugon sa imperyalismo ng Kanluran, at biktima rin mismo ang bansa, lalo na kung isasaalang-alang ang mga pambobomba atomika sa Hiroshima at Nagasaki. Madalas ilarawan ng mga rebisyunista ang digmaan bilang maling hakbang ngunit makatuwirang pagtatangkang palayain ang Asya mula sa pangingibabaw ng Kanluran. Minamaliit o binibigyang-katwiran nila ang pananalakay at mga kalupitan ng Japan.

Ganito inilahad ni Heneral Ishiwara Kanji, isang pinuno noong digmaan, ang pananaw na ito sa Tribunal ng mga Krimen sa Digmaan sa Tokyo:

Nang buksan nga ng Japan ang mga pintuan nito at sinubukang makipag-ugnayan sa ibang mga bansa, natuklasan nitong talagang napakaagresibo ng lahat ng mga bansang iyon. Kaya, para ipagtanggol ang sarili, ginawa nitong huwaran ang sarili ninyong bansa at nagsimulang matuto kung paano maging agresibo. Masasabi ninyong naging mga alagad namin kayo.

Dahil hindi tahasang kinokondena ng salaysay na ito ang militarismo, nagbubukas ito ng pinto sa mga panawagang muling mag-armas at baguhin ang saligang-batas. Ipinaglalaban ng mga rebisyunista na dapat ibalik ng Japan ang kakayahang militar nito at gumanap ng mas mapanindigang papel sa seguridad ng rehiyon. Madalas din nilang tutulan ang Artikulo 9 bilang lipas nang restriksiyon.

Pagbabago ng Henerasyon at mga Pagbabagong Pampolitika

Malinaw ang pagkakahati ng mga henerasyon sa paggunita ng Japan sa digmaan. Habang kumakaunti ang mga nakaligtas sa digmaan, mas nalalantad ang mga nakababatang Hapones, na lumaki nang malayo sa tuwirang karanasan ng digmaan, sa media at mga mensaheng pampolitika na rebisyunista. Makikita ang pagbabagong ito sa mga nakaraang halalan, kung saan nakapagtamo ng malaking pag-unlad ang mga ultranasyonalista at maka-rebisyunistang partido gaya ng Sanseitō, lalo na sa mga batang botante.

Nakakuha ang Sanseitō, na nagluluwalhati sa imperyal na nakaraan ng Japan at nagsusulong na pawalang-bisa ang Artikulo 9, ng mahigit 12% ng pambansang boto sa pinakahuling halalan sa mataas na kapulungan, mula sa 3.33% lamang dalawang taon bago nito. Hudyat ang pag-angat ng partido ng mas malawak na kalakaran: dumarami ang mga bahagi ng populasyong handang muling suriin ang pasipistang paninindigan ng Japan at yakapin ang mas mapanindigang pambansang pagkakakilanlan.

Hindi nakalampas sa pansin ng mga karatig-bansa ng Japan ang pagbabagong pampolitikang ito. Paulit-ulit na kinondena ng China, na dumanas ng matitinding pagkalugi noong sakupin ito ng Japan, ang anumang hakbang na baguhin ang Artikulo 9 o pagtakpan ang kasaysayan. Kahina-hinala rin para sa South Korea at iba pang mga bansa sa rehiyon ang paglihis ng Japan tungo sa kanan. Nangangamba silang muling sumiklab ang militarismong minsang nagdulot ng pagkawasak sa Silangang Asya.

Mga Paggunita, Kontrobersiya, at Pagkupas ng Alaala sa Digmaan

Sinabayan ng mga taimtim na seremonya at mga sandali ng pagninilay ang ika-80 anibersaryo ng pagsuko ng Japan. Nagpahayag si Punong Ministro Shigeru Ishiba ng “pagsisisi” sa digmaan, at ginamit ang salitang ito sa unang pagkakataon sa loob ng mahigit isang dekada, ngunit hindi siya tuwirang humingi ng paumanhin sa pananalakay ng Japan sa buong Asya. Sumasalamin ang pagkakalingat na ito sa maselang balanseng kailangang panatilihin ng mga pinuno ng Japan sa pagitan ng pagkilala sa nakaraan at pagbibigay-lugod sa mga grupong nasyonalista sa bansa.

Sa Budokan Hall sa Tokyo, nagbigay-galang sa pamamagitan ng isang minutong katahimikan ang libu-libong opisyal at pamilyang namatayan. Nagpahayag naman si Emperador Naruhito ng pag-asang “hindi na mauulit kailanman ang mga pinsalang dulot ng digmaan.” Binigyang-diin niya ang kahalagahan ng pagpasa ng masaklap na kasaysayan sa mga nakababatang henerasyon. Lalong nagiging apurahan ang gawaing ito habang pumanaw na ang henerasyong nakaranas ng digmaan.

Gayunman, nagpapatuloy ang mga kontrobersiya kahit binibigyang-diin ng mga opisyal na seremonya ang kapayapaan at paggunita. Patuloy na ikinagagalit ng China at ng mga Korea ang pagbisita ng mga politikong maka-kanan sa dambana ng Yasukuni, na nagbibigay-galang sa mga nasawi sa digmaan ng Japan, kabilang ang mga nahatulang kriminal sa digmaan. Para sa mga kritiko, tahimik na pagsang-ayon sa militaristang nakaraan ng Japan ang mga pagbisitang ito at palatandaan ng kawalan ng sapat na pagsisisi.

Samantala, lalong lumalakas ang mga pagtulak pabalik ng mga rebisyunista. Itinanggi ng ilang mambabatas ang pananagutan ng Japan sa mga kalupitan, gaya ng Masaker sa Nanjing o malawakang pagkamatay ng mga sibilyan sa Okinawa. Lalo nitong pinainit ang mga debate tungkol sa kung paano dapat ituro at alalahanin ang kasaysayan. Nanawagan ang mga editoryal sa malalaking pahayagan gaya ng Mainichi na makipagtulungan ang Japan sa mga kapitbahay nito sa Asya bilang magkakapantay na katuwang at magpakita ng pananaw para sa daigdig na walang digmaan, na nakabatay sa tapat na pagninilay sa sarili nitong kasaysayan.

Epekto sa Rehiyon: Alaala, mga Alyansa, at Seguridad

Hindi nagaganap nang hiwalay sa iba ang pagbabago sa paggunita ng Japan sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Sa buong Silangang Asya, ginagamit ang alaala sa kasaysayan para sa mga layuning pampolitika, na humuhubog sa mga alyansa at nagpapasiklab ng mga tensiyon.

Salaysay ng China at Estratehikong Pagpapabatid

Sa China, higit na binibigyang-pansin ang mga opisyal na paggunita sa “Digmaan ng Paglaban Laban sa Pananalakay ng Japan,” na nagbibigay-diin sa pambansang pagkakaisa at pamumuno ng Partido Komunista sa pagkamit ng tagumpay. Sa ilalim ni Pangulong Xi Jinping, muling inilarawan ng China ang karanasan nito noong digmaan bilang tagumpay laban sa pananalakay ng dayuhan. Ginagamit nito ang kasaysayan upang patibayin ang pagiging makabayan at bigyang-katwiran ang pag-angat nito bilang pandaigdigang kapangyarihan.

Nananatiling matindi ang damdaming laban sa Japan sa China, at maaaring magbunsod ng malawakang protesta ang anumang hakbang na mapagkamalang pagtatakip sa mga ginawa ng Japan noong digmaan. Nagbabala ang mga opisyal na Tsino na banta sa katatagan ng rehiyon at paglabag sa pandaigdigang kaayusan matapos ang digmaan ang mga hakbang ng Japan tungo sa muling pag-aarmas at pagbabago sa saligang-batas.

Pulitika ng Alaala sa Russia

Ginamit din ng Russia ang alaala sa kasaysayan bilang sandata para sa mga layuning pampolitika. Itinataguyod ng pamahalaan ni Pangulong Vladimir Putin ang makabayan at pinahintulutan ng estado na salaysay tungkol sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig na nagbibigay-diin sa tagumpay ng Unyong Sobyet laban sa militaristang Japan. Lalong inilalarawan ng mga aklat-aralin at paggunita sa Russia ang Japan bilang mananalakay sa kasaysayan. Nangako rin ang Moscow kasama ng Beijing na ipagtatanggol ang “tamang alaala sa kasaysayan” ng digmaan. Nagbubunsod ng pangamba ang pagkakahanay na ito tungkol sa magkakaugnay na pagsisikap na hubugin ang mga salaysay pangkasaysayan para sa estratehikong pakinabang.

Nagbabagong mga Alyansa at Patakaran ng U.S.

Unti-unting tinanggap ng Estados Unidos, na dating nagdisenyo sa kaayusang pasipista ng Japan, ang mas mapanindigang tindig ng Tokyo bilang panimbang sa pag-angat ng China. Lumahok ang mga pinunong Amerikano sa magkasanib na paggunita kasama ang mga opisyal ng Japan at binigyang-diin ang papel ng alyansa sa pagtataguyod ng kapayapaan at demokrasya. Gayunman, binatikos ng Beijing ang pagbabagong ito at inakusahan ang Washington na nagbibigay-daan sa rebisyunismo ng Japan at sumisira sa pagkakasundo sa rehiyon.

Tunay Bang Nagbago ang Japan? Ang Debate sa Muling Pagpapalakas ng Militar

Sa gitna ng mga debateng ito, nananatili ang isang saligang tanong: Tunay bang nagbago ang Japan mula noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, o nakatago pa rin sa ilalim ng ibabaw ang anino ng militarismo?

Sa isang banda, kapansin-pansin ang rekord ng Japan matapos ang digmaan. Pinakamatagal na panahon ng tuluy-tuloy na kapayapaan ang tinamasa ng bansa, nakapagtatag ito ng masiglang demokrasya at naging makapangyarihang ekonomiya sa buong mundo. Naging mabisang panangga laban sa muling pagpapalakas ng militar ang saligang-batas nitong pasipista at matinding pagtutol ng publiko sa digmaan. Malaki pa rin ang pagtutol sa politika at publiko maging sa mga katamtamang panukalang baguhin ang Artikulo 9.

Gayunman, ayon sa mga kritiko, hindi pa lubos na nahaharap ng Japan ang imperyal nitong nakaraan. Bagaman naglabas ng maraming paghingi ng paumanhin at nagbayad ng danyos ang pamahalaan, madalas nitong ituring ang pamana ng digmaan bilang usaping diplomatiko sa halip na paksa ng malalim na pambansang pagninilay. Dahil nag-aatubili itong lubusang kumilala sa mga kalupitan o magturo tungkol sa mga ito sa mga nakababatang henerasyon, hindi naghihilom ang mga sugat ng nakaraan. Dahil dito, lumalalim ang paghihinala ng mga karatig-bansa at nagiging masalimuot ang pagsisikap ng Japan na makamit ang katayuang “normal” na malaking kapangyarihan.

Depensibo sa kalakhan ang makabagong nasyonalismo ng Japan, ayon sa ilang analyst. Nagmumula ito sa pakiramdam na hindi makatarungang sinisiraan ang bansa sa halip na sa ambisyong muling manakop. Gayunman, nagbubunsod ng makatuwirang pangamba tungkol sa direksiyon ng lipunan at mga patakaran ng Japan ang pag-angat ng mga partidong rebisyunista at paghina ng mga pamantayang pasipista sa mga nakababatang henerasyon.

Ano ang Nakataya para sa Silangang Asya?

Malaki ang nakataya sa nagbabagong paggunita ng Japan. Hitik na sa mga posibleng pagmulan ng sigalot ang Silangang Asya: banta sa katatagan ng rehiyon ang mga tensiyon tungkol sa Taiwan, mga pagsubok ng North Korea sa mga misil, at lumalawak na impluwensiya ng Russia. Nagdaragdag pa ng kawalang-katiyakan ang posibilidad na muling palakasin ang militar ng Japan, nang hindi na napipigilan ng mga aral mula sa imperyal nitong nakaraan.

Para sa Japan, hamon ang pagbabalanse sa hangaring gumanap ng mas mapanindigang papel sa pandaigdigang ugnayan at sa pangangailangang panatilihin ang tiwala at pagkakasundo sa mga karatig-bansa. Para sa rehiyon, patuloy na huhubog sa mga pananaw, alyansa at posibilidad ng pangmatagalang kapayapaan ang paraan ng pag-alala at pagtuturo ng Japan tungkol sa kasaysayan nito noong digmaan.

Buod

• Palipat ang paggunita ng Japan sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig mula sa salaysay ng pasipismo at pagsisisi tungo sa mas rebisyunistang pananaw, lalo na sa mga nakababatang henerasyon.
• Nakaugat sa saligang-batas matapos ang digmaan at edukasyong pangkapayapaan ang tradisyonal na salaysay. Tinatanggihan nito ang militarismo at binibigyang-diin ang pagninilay sa mga kalupitan noong digmaan.
• Inilalarawan ng salaysay na rebisyunista ang Japan bilang biktima ng imperyalismo ng Kanluran at minamaliit o binibigyang-katwiran ang pananalakay nito noong digmaan, kaya lumalakas ang mga panawagang muling mag-armas at baguhin ang saligang-batas.
• Sinasalamin ng mga pagbabagong pampolitika, kabilang ang pag-angat ng mga ultranasyonalista gaya ng Sanseitō, ang lumalaking suporta sa mas mapanindigang tindig militar ng Japan.
• Naghihinala ang mga karatig-bansa ng Japan, lalo na ang China at South Korea, sa mga pagbabagong ito at nangangamba sa paglala ng mga tensiyon sa rehiyon.
• Ipinakikita ng mga opisyal na paggunita at pampublikong debate ang matitinding pagkakahati tungkol sa kung paano dapat alalahanin at pagkatuhan ng Japan ang nakaraan nito.
• Sa buong Silangang Asya, ginagamit ang alaala sa kasaysayan para sa mga layuning pampolitika, na humuhubog sa mga alyansa at nagpapasiklab ng estratehikong tunggalian.
• Malaki na ang ipinagbago ng Japan mula noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ngunit patuloy na huhubog sa papel nito sa rehiyon at sa mundo ang paraan ng pagharap nito, o pag-iwas, sa pamana nito noong digmaan.