Isang dambuhalang libingan, at isang maliit na silid sa gitna nito
Natapos ng mga arkeologo ang apat na taong paghuhukay sa Tomb No. 160 sa Duurlig Nars, lalawigan ng Khentii sa Mongolia, at natuklasan ang 413 bagay sa pinakamalaking libingang Xiongnu na naitala sa bansa. May habang humigit-kumulang 73 metro ang libingan, kabilang ang pasukan nito, at umaabot ito nang 14.5 metro sa ilalim ng lupa. Kabilang sa mga laman nito ang 15 inukit na piraso ng jade, mga palamuting pilak para sa kabayo na kahawig ng mga natagpuan sa Tangway ng Korea, isang bilog na palamuting ginto na may makukulay na detalye, at isang kopang salamin na maaaring nagmula sa Imperyong Romano.
Mga Nilalaman
- Isang dambuhalang libingan, at isang maliit na silid sa gitna nito
- Saan matatagpuan ang Tomb No. 160?
- Apat na taong paghuhukay, matapos ang ilang dekada ng pagtutulungan
- Paano itinayo ang libingan?
- Ano ang ipinakikita ng 413 bagay?
- Jade na may disenyong lokal
- Isang marangyang libingan mula sa panahon ng pagbabago
- Ano ang maipapaliwanag ng DNA at mga pagsusuri sa materyales?
- Maikling talaorasan ng pook at paghuhukay
- Mahahalagang Punto
Ipinakita ng Pambansang Museo ng Korea noong Nobyembre 6, 2026 ang mga natuklasan mula sa natapos na paghuhukay. Isinagawa ang gawain ng museo, ng Institute of Archaeology ng Mongolian Academy of Sciences at ng Pambansang Museo ng Mongolia. Inilarawan sa naunang ulat tungkol sa paghuhukay ang 413 natuklasan at ang mga tanong na inaasahan ng mga mananaliksik na masasagot ng mga susunod pang pagsusuri.
Saan matatagpuan ang Tomb No. 160?
Nasa Duurlig Nars ang libingan, malapit sa Bayan-Adarga sa silangang Mongolia. Naglalaman ang sementeryo ng daan-daang bunton-libing ng Xiongnu, na karaniwang tinatawag na mga kurgan, at isa ito sa anim na pangunahing libingan ng mga elite ng Xiongnu na natukoy sa Mongolia. Ayon sa paglalarawan ng lugar mula sa munisipalidad, nakakalat sa kakahuyan ng mga pino ang mahigit 200 libingan ng mga aristokrata. Tinataya naman ng ibang ulat na nasa 300 ang bilang ng mga ito.
Itinuturing ang Duurlig Nars na pinakasilangang pangunahing libingan ng mga elite ng Xiongnu sa Mongolia. Iminungkahi ng mga mananaliksik na maaaring may kaugnayan ang mga libingan nito sa mga aristokratang namahala sa silangang bahagi ng nasasakupan ng Xiongnu. Posibleng ugnayang panrehiyon ito, hindi pagkakakilanlan ng taong nakalibing sa Tomb No. 160.
Ilang dekada nang pinag-aaralan ang sementeryo. Unang natukoy ito ni Khöдөөгийн Пэрлээ noong 1974, at naitala ng isang pangkat ng mga Mongol at Hapones ang mga libingan noong 1990. Natagpuan sa mga naunang paghuhukay ang mga palamuting ginto sa kabaong, jade, mga sisidlang tanso at bakal, mga palamuting palayok at isang palawit na bato na hugis-ibon. Hindi pangkaraniwan sa mga natuklasan sa mga pook Xiongnu ang ilang bagay, kabilang ang mga kalderong bakal at mga salaan.
Apat na taong paghuhukay, matapos ang ilang dekada ng pagtutulungan
Nagsimula ang paghuhukay sa Tomb No. 160 noong 2023 at natapos noong 2026. Bahagi ito ng matagal nang pakikipagtulungan sa arkeolohiya ng Mongolia at Timog Korea. Pinag-aaralan ng isang pinagsamang programa na kilala bilang Mon-Sol ang Duurlig Nars mula pa noong 2006; nagsimula naman noong 1997 ang mas malawak na pakikipagtulungan sa arkeolohiya ng Mongolia at Timog Korea.
Nakatulong ang mga naunang panahon ng paghuhukay upang maunawaan ng mga mananaliksik ang pagkakaayos ng sementeryo at ang mga kaugalian sa paglilibing. Inilalarawan sa tala ng lugar ng munisipalidad ang mga paghuhukay mula 2006 hanggang 2010, kung saan sinuri ang tatlong parisukat na libingan na may mga pasukan at 11 mas maliliit na libingan na may mga bilog na estrukturang bato. Saklaw naman ng mas huling ulat tungkol sa proyekto ang mga gawain hanggang 2012 at kasama rito ang iba pang libingan. Noong 2010, naghukay ang pangkat na pinamunuan ng arkeologong si G. Eregzen sa isang malaking libingan hanggang 10 metro ang lalim at siniyasat ang limang kalapit na libingang pandagdag.
Noong Agosto 2026, sa naunang yugto ng paghuhukay sa Tomb No. 160, iniulat sa isang ulat ng progreso na 80 metro ang haba ng estruktura at 40 by 40 metro ang pangunahing bahagi nito. Humigit-kumulang 73 metro naman ang sukat na iniulat matapos ang paghuhukay, kasama na ang pasukan. Umabot din sa humigit-kumulang 15 metro ang lalim ng paghuhukay; iniulat na 14.5 metro ang pinal na lalim.
Paano itinayo ang libingan?
Paunti-unting naghukay ng malaking hukay ang mga sinaunang tagapagtayo, at paliit nang paliit ang bawat antas pababa kumpara sa nasa itaas nito. Inihalintulad ang nabuong hugis sa isang piramideng nakabaligtad. Naglagay sila ng dalawang estrukturang kahoy na magkapatong sa palibot ng kabaong, saka tinakpan ang libingan ng siyam na patong ng bato. Maingat na inalis ng mga arkeologo ang mga patong na ito upang marating ang silid-libing sa gitna.
Natagpuan ang isang karwaheng may barnis na direkta sa ibabaw ng silid-libing sa gitna. Matigas at makintab na patong ang barnis na ginagamit upang protektahan at palamutian ang mga bagay. May mga kabit na tanso na may balot na ginto ang ilang bahagi ng karwahe. Ipinahihiwatig ng kinalalagyan nito, kasama ng pagsisikap na kinailangan sa pagtatayo ng libingan at ng sari-saring mahahalagang bagay sa loob nito, na taong may napakataas na katayuan sa lipunan ang inilibing doon.
Gayunman, umabot lamang nang humigit-kumulang 14.5 metro sa ilalim ng lupa ang silid-libing sa gitna. Umaabot sa humigit-kumulang 22 metro, o mahigit 70 talampakan, ang lalim ng mga maihahambing na libingan ng mga elite ng Xiongnu sa gitnang Mongolia. Iminungkahi ng mga mananaliksik na maaaring sumasalamin sa mga pagbabagong pampolitika o panlipunan noong panahong iyon ang mas mababaw na libingan. Isa sa mga tanong na binigyang-pansin ng paghuhukay ang kapansin-pansing pagkakaiba ng napakahabang libingan at ng mas katamtamang lalim ng gitnang bahagi nito.
Ano ang ipinakikita ng 413 bagay?
Ipinahihiwatig ng mga natuklasan ang mga ugnayang sumasaklaw sa malawak na lugar, mula China at Tangway ng Korea hanggang sa kanlurang bahagi ng Eurasia. Kabilang dito ang mga bagay na kahawig ng mga estilong banyaga, ngunit hindi nangangahulugang direktang nagmula ang bawat bagay sa lugar na kahawig ng estilo nito. Maaaring dumaan ang mga kalakal at ideya sa ilang komunidad bago makarating sa mga Xiongnu.
Sirâ ang sisidlang salamin, na malinaw at may hawakan. Sa palagay ng mga mananaliksik, maaaring ginawa ito sa Imperyong Romano, ngunit hindi pa alam ang eksaktong pinagmulan nito. Plano nilang suriin ang komposisyong kemikal nito, na makatutulong sa pagtukoy sa mga materyales at sa rehiyong pinagmanupakturaan nito. Hangga't hindi natatapos ang pagsusuring iyon, posibilidad pa lamang ang pinagmulang Romano at hindi pa ito kumpirmadong natuklasan.
Kabilang din sa mga bagay ang mga palamuting pilak mula sa mga panali ng kabayo. May isang palawit na hugis-upo, yari sa pinukpok na pilak, na may batong kristal sa gitna. Kahawig ito ng mga palamuti mula sa saklaw ng kulturang Lelang, isang lugar na iniuugnay sa dinastiyang Han sa kinaroroonan ngayon ng Tangway ng Korea. May maihahambing na pirasong natagpuan sa Tomb No. 219 sa Seogam-ri, malapit sa Pyongyang sa kasalukuyan.
Jade na may disenyong lokal
Labinlimang bagay na yari sa jade ang nakalagay sa ilalim ng kabaong. Patag at magkakapatong ang mga ito, at kahawig ng anyo ng bi—mga bilog na disk na yari sa jade at ginagamit sa paglilibing ng mahahalagang tao noong panahon ng dinastiyang Han sa China. Hindi karaniwang bilog ang mga piraso mula sa Duurlig Nars: hindi regular ang mga hugis ng mga ito at detalyado ang mga inukit na disenyo.
Ipinahihiwatig ng mga bagay na maaaring inampon o iniangkop ng mga Xiongnu ang ilang bahagi ng mga kaugalian sa paglilibing ng Han, at binigyan ang mga ito ng mga anyong akma sa sarili nilang tradisyon. Isa itong halimbawa ng pagpapalitang pangkultura na hindi nangangailangan ng eksaktong paggaya ng isang lipunan sa iba. Maaaring baguhin ang isang pamilyar na materyal o ritwal na bagay upang umangkop sa lokal na kaugalian.
Isa pang di-pangkaraniwang natuklasan ang isang bilog na palamuting ginto na may mga pulang at asul na materyal sa ilalim ng malinaw na kristal. Ayon sa mga naghuhukay, hindi pa naitatala noon ang ganitong uri ng palamuti sa isang libingang Xiongnu. Naiiba ito sa mas pamilyar na mga kabit ng kabayo at piraso ng jade dahil sa makukulay na detalye at kristal, at nagdaragdag ito ng isa pang pahiwatig sa sari-saring materyales at pamamaraan ng paggawa na magagamit ng mga elite.
Isang marangyang libingan mula sa panahon ng pagbabago
Nagtatag ang mga Xiongnu ng makapangyarihang imperyong lagalag sa kapatagan ng Mongolia mula bandang ikatlong siglo BCE. Ang imperyong lagalag ay isang imperyong ang mga mamamayan at sentrong pampolitika ay maaaring lumipat sa malawak na teritoryo, sa halip na umasa sa iisang lungsod. Pinanatili ng mga Xiongnu ang mga ugnayang pampolitika at pang-ekonomiya sa mga kalapit na lipunan, kabilang ang Han China.
Itinatakda ang Tomb No. 160 sa huling bahagi ng unang siglo o ikalawang siglo CE, panahong humihina ang impluwensiya ng mga Xiongnu. Iminungkahi ng mga mananaliksik na maaaring may kaugnayan sa mga pagbabago sa organisasyong pampolitika ng lipunan ang mas maliit na silid-libing sa gitna nito, kung ihahambing sa mas malalalim na libingan ng mga elite sa ibang lugar. Ipinakikita ng kahanga-hangang haba ng libingan at ng mayayamang laman nito na kaya pa rin ng mga nagtayo rito na magtipon ng maraming manggagawa at maglaan ng mamahaling mga bagay para sa isang marangyang libing.
Inilarawan ng Pambansang Museo ng Korea sa isang pahayag tungkol sa paghuhukay ang mas malawak na kabuluhan ng mga natuklasan. Sinabi ng museo:
Malinaw na ipinakikita ng paghuhukay na ito na may ugnayan ang mga Xiongnu noong 2,000 taon na ang nakalilipas sa isang malawak na network ng pagpapalitan na umaabot mula Roma hanggang sa Tangway ng Korea.
Ipinaliliwanag ng posibleng salaming Romano, jade na hango sa Han at pilak na iniuugnay sa Korea kung bakit itinuturing ng mga mananaliksik na ebidensiya ng malawakang pagpapalitan ang libingan. Maaaring dumaan ang ilang bagay sa mga tagapamagitan, samantalang maaaring sumasalamin naman ang iba sa paglaganap ng mga disenyo at kasanayan sa halip na paglipat ng mga tapos nang produkto.
Ano ang maipapaliwanag ng DNA at mga pagsusuri sa materyales?
Nangolekta ang mga mananaliksik ng mga ngipin at buhok mula sa libingan para sa planong pagsusuri ng DNA. Maaaring makatulong ang mga pagsusuri upang matukoy ang biyolohikal na kasarian, edad at pinagmulan ng namatay, at kung kamag-anak siya ng mga taong inilibing sa kalapit na mga libingan. Makapagdaragdag ang mga resulta ng impormasyon tungkol sa ugnayan ng mga pamilya sa loob ng sementeryo, ngunit wala pang natutukoy na pagkakakilanlan.
Maaaring makatulong ang pagsusuri sa laboratoryo sa salamin upang paliitin ang mga posibleng lugar kung saan ito ginawa. Makalilinaw rin ang karagdagang pag-aaral sa pilak, ginto at iba pang materyales kung paano ginawa ang mga bagay at kung paano nauugnay ang mga disenyo ng mga ito sa mga natuklasan sa ibang lugar. Wala pang inanunsiyong petsa ang pangkat ng pananaliksik para sa mga resultang iyon.
Lalong nakilala ang Duurlig Nars bilang makasaysayang pook. Noong 2026, isinama ang kompleks sa Listahan ng mga Pamanang Pandaigdig ng UNESCO bilang bahagi ng mga dambuhalang tanawing-libingan ng Mongolia. Itinatala ng mga libingan nito ang inhinyeriya at organisasyong nasa likod ng mga libingang para sa mga elite sa isang lipunang madalas ilarawan batay sa lagalag nitong pamumuhay.
Maikling talaorasan ng pook at paghuhukay
1974: Natukoy ng mananaliksik na si Khöдөөгийн Пэрлээ ang sementeryo ng Duurlig Nars.
1990: Itinala ng isang pangkat ng mga Mongol at Hapones ang mga libingan at gumawa ng mapa ng pook.
1997: Nagtatag ang Mongolia at Timog Korea ng mas malawak na pakikipagtulungan sa arkeolohiya.
Mula 2006: Sinimulan ng mga mananaliksik ng Mon-Sol ang masusing pag-aaral sa Duurlig Nars at naghukay ng mga libingan ng mga elite at mga libingang pandagdag.
2023 hanggang 2026: Hinukay ng pangkat ang Tomb No. 160 at narekober ang 413 bagay.
Agosto 23, 2026: Bumisita si Pangulong Ukhnaa Khurelsukh sa lugar ng paghuhukay habang nagpapatuloy pa ang gawain.
Nobyembre 6, 2026: Iniharap ng Pambansang Museo ng Korea ang mga natuklasan mula sa natapos na paghuhukay.
Nobyembre 6 at 7, 2026: Iniharap ang mga natuklasan sa ikalimampung Pambansang Kumperensiya ng Korean Archaeological Society.
Nagdaragdag ang paghuhukay ng isang detalyadong pag-aaral sa mga dekada nang pananaliksik sa Duurlig Nars. Iniuugnay nito ang pagtatayo ng isang pambihirang laking libingan sa mga bagay na hinubog ng pagpapalitan sa buong Eurasia, habang iniiwan sa mga susunod na pagsusuri ang pagkakakilanlan ng taong nakalibing dito at ang pinagmulan ng sisidlang salamin.
Mahahalagang Punto
Humigit-kumulang 73 metro ang haba at 14.5 metro ang lalim ng Tomb No. 160 sa Duurlig Nars.
Narekober ng mga arkeologo ang 413 bagay, kabilang ang jade, mga palamuting pilak para sa kabayo, isang natatanging palamuting ginto at isang sisidlang salamin na maaaring nagmula sa Roma.
Itinatakda ang libingan sa huling bahagi ng unang siglo o ikalawang siglo CE, habang humihina ang impluwensiyang pampolitika ng mga Xiongnu.
Plano ang pagsusuri ng DNA mula sa mga ngipin at buhok, gayundin ang pagsusuring kemikal sa salamin.
Hindi pa natutukoy kung sino ang taong nakalibing sa libingan.






