Halos 6,000 trabaho, pero sino ang makakakuha ng mga ito?
Ayon sa BYD, mga mamamayan ng Indonesia ang bumubuo sa 90% ng halos 6,000 empleyado sa pabrika nito ng mga de-kuryenteng sasakyan sa Subang, West Java, habang nananawagan ang mga residente ng mas malawak na akses sa mga trabaho sa pasilidad na nagbukas noong Setyembre 3, 2026.
Mga Nilalaman
- Halos 6,000 trabaho, pero sino ang makakakuha ng mga ito?
- Mga hiniling ng mga residente noong Oktubre 28
- Bakit mahalaga ang karanasan sa pagkuha ng mga manggagawa ng BYD
- Pagsasanay ang pangunahing pinagkakasunduan
- Mas maliit na manggagawa ang ipinakita ng mga naunang bilang sa pagkuha
- Isinasaalang-alang ng pamahalaan ang pagbisita habang humihingi ng datos ang mga mambabatas
- Paano umunlad ang alitan
- Malaki ang pabrika ngunit patuloy pang pinatataas ang produksyon
- Umaabot ang mga lokal na benepisyo sa mga tagapagtustos at kita ng mga sambahayan
- Mahahalagang Punto
Ibinahagi ni Luther Panjaitan, pinuno ng public at government relations sa PT BYD Motor Indonesia, ang pagkakahati ng mga manggagawa sa pagbisita sa pabrika noong Nobyembre 10. Sa mga empleyadong Indonesian, 80% ay mula sa West Java. Sa grupong ito mula sa lalawigan, 30% naman ay mula sa Subang o sa mga komunidad sa paligid ng pabrika.
Tumutukoy ang mga porsiyentong ito sa tatlong magkakaibang grupo. Kung gagamitin ang 6,000 empleyado bilang tinatayang batayan, mangangahulugan ang pagkakahati nito ng humigit-kumulang 5,400 manggagawang Indonesian, 4,320 manggagawa mula sa West Java at 1,296 mula sa Subang o mga kalapit na komunidad. Samakatuwid, halos 21.6% ng kabuuang manggagawa ang mula sa lugar. Mga kalkulasyon ito batay sa mga ni-round off na bilang ng kumpanya, hindi eksaktong dami ng empleyado.
Tinataya ng Forum Masyarakat Subang Bersatu (FMSB), isang organisasyong pangkomunidad na nagdaos ng demonstrasyon sa labas ng pabrika noong Oktubre 28, na wala pang 20% ng mga empleyado ang residente ng Subang. Nakatuon ang kanilang kahilingan sa mga oportunidad para sa mga nakatira malapit sa pamumuhunan, samantalang tumutukoy naman sa nasyonalidad ng mga manggagawa ang pangunahing bilang na 90% na iniulat ng BYD.
Ayon sa BYD, nakatutulong ipaliwanag ng mga rekisito sa karanasan ang mga pasiya nito sa pagkuha ng mga manggagawa. Nais ng mga residente ng malinaw na proseso sa pagkuha at pagsasanay na tutulong sa kanilang maging kuwalipikado. Dinadagdagan ng kumpanya ang produksyon sa pabrikang idinisenyong gumawa ng 150,000 sasakyan kada taon at kalauna'y mag-empleyo ng hanggang 20,000 katao.
Mga hiniling ng mga residente noong Oktubre 28
Daan-daang miyembro ng FMSB ang nagtipon sa pabrika ng BYD sa Cipeundeuy, sa loob ng industriyal na sona ng Subang Smartpolitan, noong Oktubre 28. Hiniling nila ang mas maraming oportunidad sa trabaho para sa mga lokal na residente at mas malinaw na impormasyon tungkol sa pagkuha ng mga manggagawa.
Ayon kay Megi Akbar Setiawan, tagapagsalita ng FMSB, sinusuportahan ng grupo ang pamumuhunan at nais nitong makipag-usap tungkol sa kung paano makakakuha ng trabaho ang mga residente. Itinuro niya ang kalagayan ng mga kabataang hindi kayang mag-aral sa unibersidad matapos magtapos ng sekondarya, at umaasa siyang magiging daan sa bayad na trabaho ang kalapit na pabrika.
Hiniling din ng FMSB sa mga lokal na awtoridad na isaalang-alang ang rekisitong 70% ng mga manggagawa ng mga kumpanyang mamumuhunan sa Subang ay lokal na kunin. Hinimok nito si Subang Regent Reynaldy Putra Andita at ang lehislatura ng distrito na pag-aralan ang isang regulasyon sa rehiyon o regulasyon ng regent upang suportahan ang kahilingang ito.
Sandaling uminit ang sitwasyon sa demonstrasyon bandang alas-11 ng umaga. Sinigurado ng pulisya ang isang lalaking pinaghihinalaang nang-uudyok sa mga nagtitipon, at nagpatuloy ang mga talumpati hanggang matapos ang protesta bandang tanghali. Bukod sa mga kahilingan tungkol sa trabaho, hiniling ng FMSB na siyasatin ang umano'y mga iregularidad sa mga permit ng PT CMM at ang pagiging malinaw sa pagpili ng kontratistang hahawak sa mapanganib at nakalalasong basura. Mga alegasyong inihain ng mga nagprotesta ang mga ito.
Bakit mahalaga ang karanasan sa pagkuha ng mga manggagawa ng BYD
Karaniwang hinihingi ng BYD sa mga aplikante para sa trabaho sa produksyon ang hindi bababa sa isa hanggang dalawang taong karanasan sa industriya ng sasakyan. Nangangailangan naman ng tatlo hanggang apat na taong karanasan ang ilang posisyon bilang operator, inhinyero at tagakontrol ng kalidad, depende sa mga kasanayang kailangan.
Ayon kay Panjaitan, walang dating pasilidad sa paggawa ng mga sasakyang may apat na gulong sa Subang. Kaya kumuha ang BYD ng mga manggagawa mula sa iba pang bahagi ng West Java kung saan nakapagtrabaho na sa mga pabrika ng sasakyan ang mga aplikante.
Binubuo ng apat na pangunahing proseso ng pagmamanupaktura ang pabrika sa Subang. Hinuhulma ng stamping press ang metal bilang mga panel. Pinagdurugtong ng welding ang mga bahagi ng kaha ng sasakyan. Pinapahiran at pinoprotektahan ng pintura ang kaha, at pinagsasama naman sa huling assembly ang mga piyesa upang mabuo ang sasakyan.
Mga robot at awtomatikong kagamitan ang gumagawa ng malaking bahagi ng produksyon, habang kailangan ang mga tao para sa pangangasiwa at ilang partikular na gawain. Dahil dito, kabilang sa pamantayan ng kumpanya sa pagkuha ng manggagawa ang karanasan sa pagpapatakbo ng makinarya, pagsusuri sa kalidad ng produksyon at pagtukoy sa mga depekto.
Tumatanggap ang BYD ng mga nagtapos sa bokasyonal na sekondaryang paaralan, na kilala sa Indonesia bilang SMK, para sa mga angkop na posisyon. Ayon sa kumpanya, wala pang 10% ng pangangailangan nito sa mga manggagawa sa kasalukuyan ang napupunan sa pamamagitan ng ganitong paraan. Para sa mga bagong graduate, ang agarang hamon ay makakuha ng trabaho kahit maraming bakanteng posisyon ang nangangailangan ng karanasang nakuha na sa ibang lugar.
Pagsasanay ang pangunahing pinagkakasunduan
Parehong kinikilala ng BYD at FMSB na mahalaga ang mga kasanayan para mas maraming lokal ang makakuha ng trabaho. Magkakaiba ang yugto ng kanilang mga panukala: nagsasanay ang BYD ng mga empleyado, samantalang nais ng mga residente ng mas malinaw na landas para sa mga hindi pa kuwalipikadong magtrabaho sa pabrika.
Ayon sa BYD, daan-daang empleyado nito ang ipinadala sa ibang bansa para magsanay. Layunin nitong makabalik sila na may espesyalisadong kaalaman at maturuan ang iba pang manggagawang Indonesian, upang unti-unting dumami ang mga bihasang manggagawa sa paligid ng pasilidad sa Subang.
Iminumungkahi ng FMSB ang pagtatayo ng sentro ng bokasyonal na pagsasanay na nakatuon sa pagmamanupaktura ng mga de-kuryenteng sasakyan. Nais nitong makakuha ng suporta mula sa mga pamahalaang distrito at panlalawigan, lokal na tanggapan sa paggawa, lehislatura ng distrito at BYD, kabilang ang pagpopondo sa pamamagitan ng programa ng kumpanya para sa responsibilidad panlipunan ng korporasyon.
Ikinatuwa ni Megi ang aplikasyon ng Nyari Gawe ng West Java na nagbibigay ng impormasyon tungkol sa mga bakanteng trabaho, ngunit iginiit niyang kailangan din ng mga residente ng praktikal na pagsasanay upang matugunan ang mga rekisito ng mga employer. Ayon sa BYD, kumukuha na ito ng mga manggagawa sa pamamagitan ng lokal na tanggapan sa paggawa at ng mga aplikanteng inirerekomenda ng lokal na pamahalaan.
Ayon kay Bagong Suyanto, propesor ng sosyolohiyang pang-ekonomiya sa Airlangga University, dapat makinabang ang mga residente sa pamumuhunang industriyal. Iminumungkahi niyang tukuyin ang mga kasanayang kailangan ng mga pabrika at iayon sa mga trabahong iyon ang mga kurso sa bokasyonal na paaralan at sentro ng pagsasanay. Nagbabala rin siya na hindi makatotohanan ang agarang rekisitong 70% ng mga manggagawa ay lokal kung walang sapat na kuwalipikadong aplikante.
Mas maliit na manggagawa ang ipinakita ng mga naunang bilang sa pagkuha
Nagbigay ang Ahensiya sa Paggawa at Transmigrasyon ng Subang ng mas maagang larawan ng pagkuha ng mga manggagawa noong Abril 2026, bago magbukas ang pabrika. Ayon sa mga bilang na iniugnay sa pinuno ng ahensiya na si Rona Mairansyah, 299 taga-Subang, 220 taga-Karawang, 144 taga-Bekasi at 112 taga-Purwakarta ang kinuha ng BYD.
Nakasaad din sa parehong mga bilang na 91 manggagawa ang mula sa Bandung, 75 sa Cirebon, 63 sa Indramayu, 50 sa Kuningan, 28 sa Majalengka at 19 sa Bogor. Sama-samang nagbigay ang sampung nabanggit na lugar sa West Java ng 1,101 manggagawa, kumpara sa 937 mula sa labas ng lalawigan.
Tinatayang 14.7% ng 2,038 manggagawang kinuha ng BYD na nakatala sa listahang iyon ang mula sa Subang. Magkaibang yugto ng proyekto ang saklaw ng mga bilang sa pagkuha noong Abril at pahayag tungkol sa manggagawa noong Nobyembre; halos tatlong beses na mas maraming empleyado ang tinutukoy sa mas huling pahayag ng kumpanya.
Ayon kay Rona, madalas punan ng mga manggagawang mula sa labas ng West Java ang mga espesyalisadong posisyon, kabilang ang mga matataas na tungkulin at trabahong nangangailangan ng Mandarin. Umaasa siyang makatutulong ang teknikal na pagsasanay upang mas maraming lokal na residente ang makakuha ng ganitong mga posisyon habang lumalawak ang industriya.
Nagtala rin ang ahensiya ng 317 taga-Subang na kinuha ng gumagawa ng de-kuryenteng sasakyan na VinFast. Kapag idinagdag ang 299 na kinuha ng BYD, umabot sa 616 ang kabuuang bilang ng mga taga-Subang na kinuha ng dalawang kumpanya sa naunang yugtong iyon.
Isinasaalang-alang ng pamahalaan ang pagbisita habang humihingi ng datos ang mga mambabatas
Ayon kay Industry Minister Muhammad Sarmuji, maaaring inspeksiyunin ng pamahalaan ang proyekto sa Subang kasama ang iba pang ahensiya upang makatulong sa pagresolba sa alitan tungkol sa trabaho. Inilarawan niya itong usaping hindi lamang saklaw ng Ministry of Industry.
"Siyempre, hindi lamang Ministry of Industry ang may pananagutan sa paglutas sa usaping ito. Susuriin namin ito, at kung kinakailangan, bibisita kami sa lugar kasama ang iba pang ahensiya ng pamahalaan," sabi ni Sarmuji sa mga mamamahayag sa Jakarta.
Ayon kay Sarmuji, maaaring magkaiba ang pananaw ng kumpanya at ng mga residenteng nakapaligid dito kung sapat na ang nalikhang mga lokal na trabaho. Nanawagan siya ng mas maayos na komunikasyon at magkaparehong pag-unawa sa mga oportunidad sa trabaho.
Hinimok ni Ateng Sutisna, miyembro ng House of Representatives mula sa Prosperous Justice Party na kumakatawan sa West Java IX, ang BYD na ilabas ang datos nito tungkol sa pagkuha ng mga lokal na manggagawa. Nanawagan din siya sa kumpanya at lokal na pamahalaan na tugunan ang mga alalahaning inihain sa demonstrasyon noong Oktubre 28.
Samantala, hiniling ng BYD sa mga pampublikong awtoridad na tumulong sa pagbibigay ng malinaw na impormasyon tungkol sa alitan. Ayon kay Panjaitan, walang malaking pagkaantala sa operasyon dahil sa mga demonstrasyon. Walang itinakdang petsa para sa inspeksiyon ng pamahalaan, at wala pang inanunsiyong pag-apruba o iskedyul ng pagpapatupad para sa iminungkahing 70% quota at nakalaang sentro ng pagsasanay.
Paano umunlad ang alitan
Umabot ang debate tungkol sa trabaho mula sa pagkuha ng mga manggagawa bago magsimula ang produksyon hanggang sa mga demonstrasyon matapos ang pagbubukas. Binanggit din ni Eddy Soeparno, pangalawang tagapagsalita ng People's Consultative Assembly ng Indonesia, ang mga naunang protesta noong 2025.
- 2025: Naganap ang mga protestang may kaugnayan sa proyekto sa Subang, ayon sa salaysay na binanggit ni Eddy Soeparno.
- Abril 15, 2026: Nakatala sa mga bilang na iniugnay sa lokal na ahensiya sa paggawa ang 299 manggagawang taga-Subang na kinuha ng BYD.
- Setyembre 3, 2026: Pinasinayaan ng BYD ang pabrika sa Subang at sinimulan ang operasyon.
- Oktubre 28, 2026: Nagdaos ng demonstrasyon ang FMSB sa pabrika, at nanawagan ng malinaw na proseso sa pagkuha, mas maraming lokal na trabaho at pagsasanay sa mga kasanayan.
- Nobyembre 10, 2026: Ipinaliwanag ni Panjaitan ang pagkakahati ng mga manggagawa, mga rekisito sa karanasan at pagpapalawak ng produksyon sa pagbisita sa pabrika.
- 2027: Target ng BYD na umabot sa 60% ang lokal na nilalaman ng mga sasakyang ginagawa sa Subang.
Nagbago ang pokus mula sa ipinangakong trabaho tungo sa pamamahagi ng mga kasalukuyang trabaho nang magbukas ang pabrika. Nais ngayon ng mga residente ng akses sa kasalukuyang pagkuha ng manggagawa at paghahanda para sa mas malaking bilang ng mga manggagawang inaasahan ng BYD na kakailanganin nito.
Malaki ang pabrika ngunit patuloy pang pinatataas ang produksyon
May lawak na 126 ektarya ang pasilidad ng BYD sa Subang at kaya nitong gumawa ng hanggang 150,000 sasakyan kada taon. Ayon kay Panjaitan, dinadagdagan ng kumpanya ang produksyon at target nitong magamit ang 80% hanggang 90% ng kapasidad sa 2026.
Inilalarawan ng antas ng paggamit kung gaano kalaking bahagi ng kapasidad sa produksyon ng pabrika ang ginagamit. Batay sa taunang kapasidad na iniulat para sa Subang, katumbas ng 120,000 hanggang 135,000 sasakyan kada taon ang 80% hanggang 90%. Noong Setyembre nagbukas ang pabrika, kaya inilalarawan ng mga bilang na ito ang bilis ng produksyon, hindi ang kabuuang produksiyon sa buong 2026.
Ayon kay Panjaitan, umabot sa humigit-kumulang 6,000 hanggang 7,000 sasakyan kada buwan ang benta. Mahigit 46,700 sasakyan ang naibenta ng BYD Group sa Indonesia mula Enero hanggang Setyembre 2026, at hawak ng BYD ang 37% ng merkado ng mga de-kuryenteng sasakyan sa bansa noong Agosto.
Ayon sa mga bilang na iniugnay sa Gaikindo, samahan ng industriya ng sasakyan sa Indonesia, umabot sa 679,020 ang kabuuang benta ng mga sasakyan sa unang siyam na buwan ng 2026, at 16.8% dito ay mga de-kuryenteng sasakyang pinatatakbo ng baterya. Katumbas ito ng humigit-kumulang 114,075 sasakyan. Sa mas malawak na ulat, mahigit 26% ng benta noong 2026 ang mga de-kuryenteng sasakyan, nang hindi tinutukoy ang kaparehong panahon ng pag-uulat o mga kategorya ng sasakyan.
Mahigit tatlong beses ng kasalukuyang bilang ng manggagawa ang target ng BYD na hanggang 20,000 empleyado. Dahil dito, lalong mahalaga sa mga residenteng naghahanap ng trabaho ang magiging pagkuha ng mga manggagawa, bagaman iniugnay ng kumpanya ang target na ito sa ganap na operasyon ng pasilidad.
Umaabot ang mga lokal na benepisyo sa mga tagapagtustos at kita ng mga sambahayan
Ayon sa BYD, nakikipagtulungan ito sa mahigit 200 lokal na katuwang at hindi bababa sa 40% ang lokal na nilalaman ng mga produktong ginagawa sa Subang. Target nitong itaas ang bilang na ito sa 60% sa 2027, pagtaas na 20 puntos-porsiyento.
Sinusukat ng lokal na nilalaman ang ambag ng Indonesia sa isang produkto batay sa mga tuntunin sa lokal na nilalaman. Iba itong aspeto ng pagpapaunlad ng industriya kumpara sa nasyonalidad ng mga manggagawa o sa distrito kung saan nakatira ang isang manggagawa. Nagbibigay ang pakikilahok ng mga tagapagtustos ng isa pang paraan upang makapagdulot ng negosyo sa Indonesia ang pabrika.
Ayon kay Panjaitan, pinili ng BYD ang lokasyon matapos isaalang-alang ang lokal na pangangailangan, katatagan ng produksyon, tuloy-tuloy na suplay at mga sumusuportang imprastraktura, kabilang ang mga ugnayang pangtransportasyon, kuryente at tubig. Nais din ng kumpanya na mapanatili ang tiwala ng mga kasosyo nito sa negosyo sa Indonesia at sa ibang bansa.
Malaki ang agarang epekto sa pananalapi ng pagkakaroon ng trabaho para sa mga sambahayan sa Subang. Ayon sa mga bilang na binanggit ni Suyanto, 8.70% o 146,820 katao ang antas ng kahirapan sa distrito noong 2026, kumpara sa 6.54% sa buong West Java. Agwat itong 2.16 puntos-porsiyento. Binanggit din niya ang 76,115 walang trabahong residente sa Subang noong 2025.
Ang praktikal na usaping nag-uugnay sa pangangailangan ng mga sambahayang ito at sa pagpapalawak ng BYD ay kung makakakuha ang mga residente ng mga kuwalipikasyon at karanasang kailangan para sa susunod na mga trabaho. Ipapakita ng malinaw na datos sa pagkuha kung nasaan na ang proseso, habang magbibigay naman ng mas malinaw na landas papunta sa pabrika ang pagsasanay na nakaayon sa mga aktuwal na bakanteng trabaho.
Mahahalagang Punto
- Ayon sa BYD, mga mamamayan ng Indonesia ang 90% ng halos 6,000 empleyado ng pabrika sa Subang.
- Batay sa detalyadong pagkakahati ng mga porsiyento nito, halos 21.6% ng kabuuang manggagawa ang mula sa Subang at mga kalapit na lugar.
- Tinataya ng FMSB na wala pang 20% ang bahagi ng mga taga-Subang at nagdaos ito ng demonstrasyon noong Oktubre 28 para sa mas maraming trabaho at malinaw na proseso sa pagkuha.
- Karaniwang hinihingi ng BYD ang isa hanggang dalawang taong karanasan sa industriya ng sasakyan, at mas mahabang karanasan para sa ilang posisyon.
- Iminumungkahi ng mga residente ang isang nakalaang sentro ng pagsasanay para sa mga de-kuryenteng sasakyan; daan-daang empleyado naman ng BYD ang ipinadala nito sa ibang bansa para magsanay.
- Maaaring inspeksiyunin ng pamahalaan ang proyekto, habang nananawagan ang mga mambabatas ng mas malinaw na datos tungkol sa pagkuha ng mga lokal na manggagawa.
- Kaya ng pabrika na gumawa ng 150,000 sasakyan kada taon, at target ng BYD na mag-empleyo ng hanggang 20,000 katao kapag ganap na itong gumagana.






