19 pinarangalan mula sa mga pakikibaka para sa kalayaan, pagbabangko at kultura
iginawad ni Pangulong Prabowo Subianto ang titulong Pambansang Bayani ng Indonesia sa 19 yumaong personalidad noong Nobyembre 10, 2026, kabilang ang kanyang lolo sa ama na si Margono Djojohadikusumo, tagapagtatag ng Bank Negara Indonesia. Kabilang sa mga pinarangalan ang mga personalidad na iniuugnay sa 12 lalawigan, bilang pagkilala sa mga ambag mula sa armadong paglaban at diplomasya hanggang sa pagbabangko, panitikan at pamamahala sa lungsod.
Mga Nilalaman
- 19 pinarangalan mula sa mga pakikibaka para sa kalayaan, pagbabangko at kultura
- Sino-sino ang tumanggap ng titulong Pambansang Bayani?
- Paano nakarating sa pangulo ang mga nominasyon
- Pagkilala kay Margono, nakatuon sa pagtatatag ng mga institusyong pang-ekonomiya
- Sinuportahan ng mga pamantasan at lokal na komunidad ang nominasyon kay Margono
- Iniuugnay ng mga lider-relihiyoso ang listahan sa naunang paglaban
- Nag-iwan sina Seda at Sadikin ng pamana sa pananalapi at Jakarta
- Kinikilala sa Maluku at Riau ang mga tagapag-organisa at tagapagtatag ng mga lungsod
- Isang kronolohiyang sumasaklaw sa dalawang siglo
- Mahahalagang Punto
Iginawad ang mga parangal sa ilalim ng Presidential Decision No. 93.TK/2026, na nilagdaan sa Jakarta sa Araw ng mga Bayani. Sinabi ni Culture Minister Fadli Zon, na siya ring namumuno sa Titles, Decorations and Honours Council, na rekord ang dami ng mga itinalaga.
Nagbibigay ng personal at pampolitikang dimensiyon sa seremonya para kay Prabowo ang pagkakasama kay Margono. Nangyari ito isang taon matapos igawad ng pangulo ang parehong titulo kay Suharto, ang yumaong awtoritaryang pinuno at ama ng dating asawa ni Prabowo. Kinuwestiyon ng mga aktibista at organisasyong di-pampamahalaan ang pagkilala kay Suharto sa korte sa Jakarta, na wala pang inilalabas na hatol.
Kabilang sa mas malawak na listahan ang dating hepe ng pulisya na si Hoegeng Iman Santoso, dating punong ministro na si Ali Sastroamidjojo, dating gobernador ng Jakarta na si Ali Sadikin, manunulat na si Sutan Takdir Alisjahbana at mga lider-relihiyoso na lumahok sa paglaban sa kolonyal na pamamahala ng mga Olandes. Pinag-uugnay ng kanilang mga karera ang pakikibaka para sa kalayaan at ang pagtatatag ng mga institusyon pagkatapos nito.
Sa Presidential Palace complex noong Martes ng hapon, pinangunahan ni Prabowo ang sandaling katahimikan bago basahin ang mga pangalan at lalawigang iniuugnay sa mga pinarangalan. Binasa ni Major General Wahyu Yudhayana, Presidential Military Secretary, ang kautusan. Dumalo sina Pangalawang Pangulong Gibran Rakabuming Raka, mga ministro ng gabinete at mga kinatawan ng pamilya.
Nagtapos ang seremonya sa pamamahagi ng mga plake, sertipiko at dokumento ng parangal sa mga tagapagmana. May kasama ring taunang ayuda na humigit-kumulang 50 milyong rupiah, o mga US$2,770, para sa pamilya ang titulo, kaya may pinansiyal na pakinabang din ang pagkilala bukod sa puwesto nito sa pambansang pag-alaala.
Sino-sino ang tumanggap ng titulong Pambansang Bayani?
Kumakatawan ang 19 na tumanggap sa 12 lalawigan. Apat na pinarangalan ang mula sa Jakarta at apat mula sa East Java, habang dalawa naman ang mula sa West Java. Sampu sa 19 na itinalaga, o bahagyang mahigit sa kalahati ng listahan, ang nagmula sa tatlong lalawigang ito.
Ang buong listahan ay:
- Hoegeng Iman Santoso, dating hepe ng pambansang pulisya, Jakarta.
- R.M. Margono Djojohadikusumo, tagapagtatag ng Bank Negara Indonesia at unang tagapangulo ng Supreme Advisory Council, Central Java.
- Ali Sastroamidjojo, dating punong ministro at diplomat, East Java.
- Abdoel Moethalib Sangadji, aktibista para sa kalayaan, Maluku.
- Franciscus Xaverius Seda, mas kilala bilang Frans Seda, dating ministro ng gabinete, East Nusa Tenggara.
- Sutan Takdir Alisjahbana, manunulat at dalubwika, Jakarta.
- Ali Sadikin, dating gobernador ng Jakarta, Jakarta.
- Sultan Muhammad Ali Abdul Jalil Muazzam Syah, kilala bilang Marhum Pekan, tagapagtatag ng Pekanbaru, Riau.
- Maraden Panggabean, dating kumander ng sandatahang lakas, North Sumatra.
- Soengkono, mandirigma para sa kalayaan, East Java.
- R. Suryadi Suryadarma, unang hepe ng kawani ng Hukbong Panghimpapawid ng Indonesia, West Java.
- KH M. Yusuf Hasyim, mandirigma para sa kalayaan, East Java.
- KH Wasyid, lider ng paglaban sa kolonyal na pamamahala ng mga Olandes, Banten.
- Muslim Muhammad Khalifah, kilala bilang Kiai Modjo, iskolar sa relihiyon at kumander ng paglaban, North Sulawesi.
- Mohamad Roem, dating ministro ng ugnayang panlabas at diplomat, Jakarta.
- KH Abbas Abdul Jamil, mandirigma para sa kalayaan, West Java.
- M. Jusuf, dating kumander ng sandatahang lakas, South Sulawesi.
- Sultan Ibrahim Chaliluddin, mandirigma para sa kalayaan, East Kalimantan.
- Moch. Sroedji, mandirigma para sa kalayaan, East Java.
Tinutukoy ng mga lalawigang nakatala ang mga rehiyong iniuugnay sa mga parangal, bagaman nanirahan at nagtrabaho sa iba’t ibang bahagi ng kapuluan ang ilan sa mga pinarangalan. Halimbawa, isinilang si Ali Sadikin sa Sumedang, West Java, ngunit kabilang siya sa mga nominado mula sa Jakarta. Isinilang si Kiai Modjo sa Central Java at ginugol ang mga huling taon ng buhay sa pagkakatapon sa North Sulawesi.
Paano nakarating sa pangulo ang mga nominasyon
Ayon kay Fadli, mahaba ang proseso ng pagpili at nagsimula ito sa mga pangkat ng pananaliksik sa mga distrito at lungsod. Dumaan ang mga panukala sa pagsusuri ng mga lalawigan bago ipinadala sa sentral na pamahalaan sa pamamagitan ng Ministry of Social Affairs. Sinuri ng konseho para sa mga parangal ang mga nominasyon at isinumite kay Prabowo ang mga rekomendasyon nito, at inaprubahan ng pangulo ang mga itinalaga.
Inilarawan din ni State Secretary Prasetyo ang sunod-sunod na yugto ng pagsala, mula sa mga nominasyon sa rehiyon hanggang sa huling pagsusuri ng konseho. Sinabi ni Social Affairs Minister Saifullah Yusuf na lumahok sa mga pagtatasa ang mga akademiko, historyador at kinatawan ng ministeryo.
Ayon kay Saifullah, nagmungkahi ang pamahalaan ng mahigit 10 kandidato sa konseho sa loob ng taon, batay sa mga isinumite ng publiko at mga lokal na pamahalaan. Sinabi niyang natugunan ni Margono ang mga rekisito para sa pagiging Pambansang Bayani.
Ipinakikita ng nominasyon kay Frans Seda kung paano maaaring makarating sa pambansang pagsusuri ang isang kampanya sa rehiyon. Iminungkahi siya ng lokal na pamahalaan at mga residente ng East Nusa Tenggara, at sinuri ang kanyang rekord sa mga pambansang seminar, kabilang ang mga talakayan sa mga pamantasang Katoliko sa East Nusa Tenggara at Jakarta.
Inilarawan ni Prasetyo ang mga parangal bilang panawagan sa mga susunod na henerasyon na ipagpatuloy ang mga adhikain ng mga nauna sa kanila. Sinabi ni Fadli na saklaw ng mga kinilalang ambag ang armadong pakikibaka, diplomasya, politika at kultura. Kabilang din sa mga batayan ng pamahalaan ang pamumuno, demokrasya, karapatang pantao at pagtatanggol sa mga ordinaryong mamamayan.
Pagkilala kay Margono, nakatuon sa pagtatatag ng mga institusyong pang-ekonomiya
Naglingkod si Margono Djojohadikusumo, na isinilang noong 1894, sa Investigating Committee for Preparatory Work for Independence, na kilala bilang BPUPKI. Siya ang ika-62 na nakatala bilang miyembro nito. Tumulong ang komite sa paghahanda ng mga saligan ng isang malayang Indonesia sa huling yugto ng pananakop ng mga Hapones.
Matapos makamit ang kalayaan noong 1945, naging unang tagapangulo si Margono ng Supreme Advisory Council. Itinatag niya ang Bank Negara Indonesia, o BNI, noong 1946 at naging pangulo nito. Itinatag ang bangko ilang sandali matapos makamit ang kalayaan at tumulong ito sa paglalabas ng unang opisyal na salapi ng bansa.
Nagbibigay sa pamahalaan ang pambansang salapi ng praktikal na kasangkapan sa pagpapatakbo ng malayang ekonomiya: maaaring tumanggap ng sahod, magbayad ng buwis at makipagkalakalan ang mga tao gamit ang salaping inilalabas sa ilalim ng pambansang kapangyarihan. Kaya iniuugnay ng gawain ni Margono sa pagbabangko ang pampolitikang deklarasyon ng kalayaan sa mga institusyong kailangan upang maisakatuparan ito.
Inilarawan ng kautusan si Margono bilang pambansang bayani sa politika at ekonomiya, at kinilala ang kanyang pambihirang ambag sa pakikibaka para sa kalayaan. Kabilang din sa kanyang rekord ang pakikilahok sa Committee of Three, sa mga negosasyong Roem-Royen at sa Round Table Conference noong 1949, kaya bahagi siya ng diplomatikong pagsisikap ng Indonesia gayundin ng pagpapaunlad sa pananalapi nito.
Sinuportahan ng mga pamantasan at lokal na komunidad ang nominasyon kay Margono
Sinabi ni Wisnu Suhardono, tagapangulo ng samahang pangkomunidad na Serulingmas, na nagmula sa komunidad ang panukala. Binanggit niya ang suporta ng mga pinuno ng Banyumas, Cilacap, Purbalingga at Kebumen, gayundin ng mga pamantasang tumulong sa paghahanda ng nominasyon.
Kabilang sa mga pamantasang ito ang UIN Syarif Hidayatullah Jakarta, Universitas Jenderal Soedirman, Wijayakusuma Purwokerto, Muhammadiyah Purwokerto at Universitas Terbuka Purwokerto. Sinabi ni Ibnu Qizam, dekano ng Faculty of Economics and Business ng UIN Jakarta, na lumahok ang kanyang fakultad sa pangkat ng pananaliksik na nagmungkahi ng titulo.
Iniugnay ni Ibnu ang kahalagahan ni Margono sa mga pambansang institusyong pinansiyal at sa mga ideya tungkol sa ekonomiyang naglilingkod sa ordinaryong mamamayan. Inilarawan ni Rizqon Halal Syah Aji, direktor ng Centre for Economic, Development and Public Policy Studies ng fakultad, ang pagsisikap na tiyakin ang katumpakan ng makasaysayang datos at mangalap ng mga dokumentong sumusuporta sa nominasyon. Nagsagawa ang sentro ng pambansang seminar tungkol sa papel ni Margono sa pagtatatag ng mga saligan ng makabagong sistemang pinansiyal ng Indonesia.
Iniuugnay ng pamilya ni Prabowo ang nominasyong ito sa isa pang parangal na sensitibo sa politika. Pinarangalan si Suharto noong 2025 sa kabila ng pagtutol ng mga grupong nagtatanggol sa karapatang pantao. Pinamunuan niya ang Indonesia nang mahigit tatlong dekada matapos agawin ang kapangyarihan noong 1967. Namarkahan ang kanyang pamumuno ng mga alegasyon ng korupsiyon at pagsupil sa pagtutol sa politika. Hindi pa nareresolba ang kasong kumukuwestiyon sa titulo ni Suharto.
Iniuugnay ng mga lider-relihiyoso ang listahan sa naunang paglaban
Umaabot sa Digmaang Java noong 1825 hanggang 1830 ang pagkilala kay Kiai Modjo. Isinilang siya bandang 1792 sa nayon ng Mojo, Pajang, Central Java. Naging pinagkakatiwalaang iskolar sa relihiyon at kumander-militar siya ni Prinsipe Diponegoro.
Kabilang sa kanyang tungkulin ang pakikipagnegosasyon, pangangalap ng mga mandirigma at armadong paglaban. Noong Agosto 29, 1827, lumahok siya sa mga pakikipag-usap sa mga awtoridad ng Dutch East Indies sa Klaten. Isinama rin niya sa pakikibaka ang mga ugnayang panrelihiyon; nakapangalap siya ng 88 lider-relihiyoso sa mga nayon, 11 sheikh, 18 opisyal sa mga usaping panrelihiyon at 15 guro ng Quran, kasama ang iba pang iskolar at estudyante.
Nang maglaon, dinakip ng mga sundalong Olandes si Kiai Modjo at ang kanyang mga tagasunod sa lugar ng Mlangi sa Sleman. Dinala siya sa Salatiga at pagkatapos ay ipinatapon sa Tondano, sa kasalukuyang North Sulawesi, kung saan siya namatay noong Disyembre 20, 1849.
Kumakatawan naman si KH Wasyid sa mas huling yugto ng paglaban. Tumulong siyang pamunuan ang Geger Cilegon, ang pag-aalsa sa Banten noong Hulyo 9, 1888, at nagsama-sama ang mga iskolar sa relihiyon, estudyante ng mga paaralang Islamiko at iba pang residente laban sa kolonyal na kapangyarihan ng mga Olandes. Nakatulong ang paninindigang panrelihiyon, na ipinahayag sa ideya ng Perang Sabil, o pakikibaka sa ngalan ng pananampalataya, upang pakilusin ang mga lumahok.
Kinikilala ng dalawang parangal ang mga kilusang ginamit ang pamumuno ng mga relihiyoso upang pag-ugnayin at organisahin ang mga komunidad. Ipinaliliwanag din ng kanilang kasaysayan kung bakit umaabot ang listahan sa panahong malayo pa sa henerasyong nagdeklara ng kalayaan noong 1945.
Nag-iwan sina Seda at Sadikin ng pamana sa pananalapi at Jakarta
Isinilang si Frans Seda, na nakatala sa kautusan bilang Franciscus Xaverius Seda, sa Lekebai, Flores, noong Oktubre 4, 1926, at namatay noong Disyembre 31, 2009. Nagsilbi siya bilang ministro ng mga plantasyon sa ilalim ni Pangulong Soekarno, ministro ng pananalapi mula 1966 hanggang 1968, at ministro ng transportasyon at turismo mula 1968 hanggang 1973.
Hawak ni Seda ang posisyon bilang ministro ng pananalapi noong panahong lumampas sa 600 porsiyento ang implasyon, na nangangahulugang napakabilis ng pagtaas ng mga presyo at matindi ang paghina ng kakayahan ng mga sambahayan na bumili. Sa panahon ng kanyang panunungkulan, muling sumapi ang Indonesia sa International Monetary Fund, ang pandaigdigang organisasyong sumusuporta sa pagtutulungan sa pananalapi at nagpapautang sa mga bansang nahaharap sa suliraning pinansiyal.
Umabot din sa politika ng mga partido at edukasyon ang kanyang gawain. Pinamunuan ni Seda ang Catholic Party mula 1961 hanggang 1968, tumulong sa pagtatatag ng Atma Jaya Catholic University sa Jakarta, na nagbukas noong Hunyo 1, 1960, at namuno sa unang fakultad nito sa ekonomiya. Nang maglaon, naging tagapayo siya sa ekonomiya noong 1998 sa administrasyon ni Pangulong B.J. Habibie.
Nagkasabay ang paggawad kay Ali Sadikin at ang sentenaryo ng kanyang kapanganakan noong Hulyo 7, 1926. Naging gobernador siya ng Jakarta mula 1966 hanggang 1977, matapos maglingkod sa hukbong-dagat at humawak ng mga posisyon sa gabinete na may kinalaman sa karagatan sa ilalim ni Soekarno.
Iniugnay ni Gobernador ng Jakarta Pramono Anung kay Sadikin ang pagtatatag ng Taman Ismail Marzuki, Taman Impian Jaya Ancol at Ragunan Zoo, gayundin ang paglalatag ng mga saligan para sa pagpapaunlad ng sining at kultura ng Betawi. Nang maglaon, pinamunuan ni Sadikin ang samahan ng football ng Indonesia na PSSI mula 1977 hanggang 1981. Kabilang siya ngayon sa mga nominado mula sa Jakarta kasama sina Hoegeng, Alisjahbana at Roem, kaya pinagsasama sa isang grupo ng lalawigan ang pagpupulisya, kultura, diplomasya at pamamahala sa lungsod.
Kinikilala sa Maluku at Riau ang mga tagapag-organisa at tagapagtatag ng mga lungsod
Isinilang si Abdoel Moethalib Sangadji sa Rohomoni sa Haruku Island, Maluku, noong Hunyo 3, 1889. Nagtrabaho siya sa Sarekat Islam kasama sina H.O.S. Tjokroaminoto at Haji Agus Salim, tumulong na palakasin ang Indonesian Islamic Union Party, o PSII, at naglakbay sa buong kapuluan upang isulong ang kalayaan.
Gumamit si Sangadji ng pamamahayag bukod sa pag-oorganisa; sumulat siya para sa mga pahayagan ng kilusan, kabilang ang Oetoesan Hindia, Sinar Hindia, Fadjar Asia at Suara Borneo. Lumahok siya sa 1928 Youth Congress, at nang maglaon ay tumulong na magpalaganap ng balita tungkol sa kalayaan sa Kalimantan at namuno sa isang milisyang Hizbullah na nakabase sa Yogyakarta. Namatay siya matapos barilin sa kanyang tahanan doon noong Abril 20, 1949.
Ikinatuwa ni Gobernador ng Maluku Hendrik Lewerissa ang parangal at sinabing dapat magsilbing inspirasyon sa mga kabataan ang paglilingkod ni Sangadji. Iniuugnay ng karera niya ang silangang Indonesia sa mga pampolitikang ugnayan sa Java at Kalimantan, at ipinakikita kung paanong umasa ang kilusan para sa kalayaan sa mga taong nagpalaganap ng mga ideya sa iba’t ibang pulo.
Sa Riau, nagtatapos sa pagkilala kay Marhum Pekan ang kampanyang nagsimula noong 1988, 38 taon bago igawad ang parangal. Bilang ikalimang sultan ng Siak Sri Indrapura, ipinagpatuloy niya ang pagpapaunlad sa Senapelan na sinimulan ng kanyang ama na si Sultan Abdul Jalil Alamuddin Syah, kilala bilang Marhum Bukit.
Nakatulong ang mga pamilihan at kalakalan upang lumago ang Senapelan at maging pamayanang naging Pekanbaru. Inaalala rin si Marhum Pekan sa paglaban sa mga Olandes sa Pulau Guntung sa Siak. Ikinatuwa ni Mayor ng Pekanbaru Agung Nugroho ang pagkilala at tinawag itong katuparan ng layuning ilang henerasyon nang isinusulong, na nag-uugnay sa pinagmulan ng lungsod bilang sentro ng kalakalan at sa pamanang Malay nito.
Isang kronolohiyang sumasaklaw sa dalawang siglo
Sumasaklaw sa iba’t ibang yugto ng kasaysayan ng Indonesia ang mga karerang kinilala noong 2026. Ipinakikita ng mga petsang ito kung paano nag-uugnay ang paglaban sa kolonyal na pamamahala, ang kilusan para sa kalayaan at ang pagtatatag ng mga institusyon sa mga sumunod na panahon.
- 1825 hanggang 1830: Naglingkod si Kiai Modjo kasama ni Prinsipe Diponegoro noong Digmaang Java.
- Hulyo 9, 1888: Tumulong si KH Wasyid na pamunuan ang pag-aalsa sa Cilegon, Banten.
- 1928: Lumahok si Sangadji sa Youth Congress na kaugnay ng Sumpa ng Kabataan.
- 1945: Ipinahayag ng Indonesia ang kalayaan; naging unang tagapangulo ng Supreme Advisory Council si Margono.
- 1946: Itinatag ni Margono ang Bank Negara Indonesia.
- 1966: Nagsimula ang panunungkulan ni Seda bilang ministro ng pananalapi at ni Sadikin bilang gobernador ng Jakarta.
- 1988: Nagsimula ang kampanya upang gawaran ng titulong Pambansang Bayani si Marhum Pekan.
- 2025: Iginawad ni Prabowo kay Suharto ang pagiging Pambansang Bayani.
- Nobyembre 10, 2026: Iginawad ni Prabowo ang titulo sa 19 na personalidad sa ilalim ng Presidential Decision No. 93.TK/2026.
Pagsasama-samahin ng seremonya sa iisang pambansang listahan ng mga parangal ang magkakaibang kasaysayang ito. Para sa mga pamilya, nagbibigay ito ng pormal na pagkilala at taunang ayuda. Para naman sa mga lalawigang sumuporta sa mga nominasyon, binibigyan nito ng pambansang pagkilala ang mga personalidad na inaalala sa pamamagitan ng mga lokal na institusyon, kilusan ng paglaban, buhay pangkultura at paglago ng mga lungsod.
Mahahalagang Punto
- Ginawaran ni Prabowo ng pagiging Pambansang Bayani ang 19 yumaong personalidad noong Nobyembre 10, 2026.
- Kumakatawan ang mga tumanggap sa 12 lalawigan at kabilang sa kanila ang mga lider-militar, diplomat, iskolar sa relihiyon, manunulat at tagapagtatag ng mga institusyong pang-ekonomiya.
- Itinatag ni Margono Djojohadikusumo, lolo ni Prabowo sa ama, ang BNI noong 1946.
- Sinabi ni Culture Minister Fadli Zon na rekord ang dami ng mga itinalaga.
- Dumaan ang mga nominasyon sa pananaliksik sa rehiyon, pagsusuri ng pamahalaan at pambansang konseho para sa mga parangal bago inaprubahan ng pangulo.
- May kasama ang parangal na taunang ayuda para sa pamilya na humigit-kumulang 50 milyong rupiah.
- Wala pang hatol sa kasong kumukuwestiyon sa titulong Pambansang Bayani na iginawad kay Suharto noong 2025.






