Nahahalal si Hakuho bilang pangulo ng pandaigdigan at Asyanong sumo, layong palawakin ang abot nito sa buong mundo

Hawak ng record na kampeon ang pamumuno sa pandaigdigang sumo

Nahalal na pangulo ng International Sumo Federation si Hakuho, ang dating grand champion na ipinanganak sa Mongolia at nagwagi ng record na 45 titulo sa pinakamataas na dibisyon ng propesyonal na sumo. Pamumunuan din niya ang Asian Sumo Federation. Dahil sa pagkakatalaga sa kanya, napunta sa sentro ng mga pagsisikap na palawakin ang mga pandaigdigang kompetisyon at makakuha ng puwesto sa mga pangunahing multisport event ang isa sa mga pinakakilalang personalidad ng isport.

Inanunsyo ng pandaigdigang pederasyon ang pagkakatalaga sa kanya noong Oktubre 16, 2026, bago ang World Sumo Championships sa Baku, Azerbaijan, na ginanap noong Oktubre 17 at 18. Pinalitan ng 41-anyos si Akio Toyoda, chairman ng Toyota Motor Corp., bilang pinuno ng organisasyong namamahala sa amateur sumo sa buong mundo.

Kilala sa Mongolia bilang Munkhbat Davaajargal, si Hakuho ang ika-69 na yokozuna ng propesyonal na sumo, ang pinakamataas na ranggo sa isport. Higit pa sa propesyonal na kompetisyon sa Japan, kung saan niya binuo ang kanyang reputasyon, ang saklaw ng mga bago niyang tungkulin. Kabilang sa pandaigdigang amateur sumo ang kababaihan, mas batang mga kakompetensya at mga dibisyon batay sa timbang, kaya ibang-iba at mas malawak ang estrukturang pampalakasan na pamumunuan niya.

Kabilang sa mga agarang mithiin niya ang pakikipagtulungan sa National Olympic Committee ng Senegal upang ipakilala ang sumo sa mas maraming bansa sa Africa at ang pagsusulong na maisama ito sa 2030 Asian Games sa Qatar. Nabanggit din niya ang mas pangmatagalang mithiin na maisama ang sumo sa programa ng Olympics.

Itinatakda ng anunsyo ng pagkakatalaga at mga ulat tungkol sa halalan ang Oktubre 16, 2026 bilang araw ng pagsisimula niya sa tungkulin; ngunit inilalarawan naman ng ulat tungkol sa kanyang talumpati sa seremonya ng pagbubukas sa Baku na nahalal siya noong nakaraang taon. Ayon sa anunsyo noong Oktubre, nagsimula siya sa tungkulin bago ang mga kampeonato.

Mga nais ipagpatuloy ni Hakuho

Ipinahayag ni Hakuho na dapat magkasabay isulong ang pagpapalawak ng sumo sa buong mundo at pangangalaga sa mga tradisyon nito. Sinabi niyang nagpapasalamat siya sa tiwalang ipinagkaloob sa kanya at balak niyang ipagpatuloy ang gawain ni Toyoda, habang nangangakong palaganapin ang isport sa buong mundo.

Sa pahayag na inilabas kasabay ng pagkakatalaga sa kanya, itinampok ni Hakuho, ang bagong pangulo ng International Sumo Federation, ang mga bata at nakababatang henerasyon bilang sentro ng pagsisikap na ito.

"Nais kong maipakilala sa mga tao sa buong mundo ang kaakit-akit na sumo at maipamana ito sa mga bata at nakababatang henerasyon," sabi niya sa isang pahayag.

Inilarawan din ni Hakuho ang kanyang misyon bilang pagsasama-sama ng mga tao sa pamamagitan ng sumo, anuman ang pagkakaiba sa nasyonalidad, kultura at wika. Kasabay ng mithiing ito, sinabi niyang nais niyang pangalagaan ang mga tradisyon, diwa at pagpapahalaga ng isport habang nakararating ito sa mas maraming bansa at rehiyon.

Dahil pinamumunuan niya kapwa ang pandaigdigan at Asyanong mga pederasyon, dalawa ang antas ng kanyang mga tungkulin: paunlarin ang isport sa buong mundo at maghanap ng mga pagkakataon sa rehiyong pinagmulan nito. Ipinakikita ng mga pag-uusap niya tungkol sa Asian Games at ng iminungkahing pakikipagtulungan sa Senegal kung saan nakatuon ang ilan sa mga gawaing ito.

Mula sa propesyonal na sumo sa Japan tungo sa pandaigdigang pamamahala

Umalis si Hakuho sa Japan Sumo Association noong Hunyo 2025, matapos ang karerang itinampok ng walang-kapantay niyang 45 kampeonato sa pinakamataas na dibisyon. Pagkaraan nito, nagsagawa siya ng mga proyektong nagtataguyod sa sumo sa buong mundo at naging tagapayo ng pandaigdigang pederasyon noong Setyembre 2025.

Pormal na pamumuno na ngayon ang ginampanan niyang papel sa pagtataguyod ng sumo, matapos siyang maging pangulo. Kabilang sa mga kamakailang gawain niya ang pagsuporta sa mga paligsahan at kaganapan sa Japan at sa ibang bansa, gayundin ang pagsusulong na maisama ang sumo sa Olympics.

Kabilang sa mahahalagang pangyayaring humantong sa mga kampeonato sa Baku ang:

• Hunyo 2025: Umalis si Hakuho sa Japan Sumo Association.
• Setyembre 2025: Naging tagapayo siya ng International Sumo Federation.
• Setyembre 2026: Itinaguyod niya ang sumo sa Asian Games sa Aichi, Japan.
• Oktubre 16, 2026: Inanunsyo ng pandaigdigang pederasyon ang pagkakatalaga sa kanya bilang pangulo.
• Oktubre 17 at 18, 2026: Idinaos sa Baku ang World Sumo Championships, na nakatakdang maging una niyang opisyal na gawain matapos manungkulan.

Pinag-uugnay ng karera niya ang dalawang magkaibang bahagi ng isport. Nakamit niya sa propesyonal na sistema ng Japan ang mga kampeonatong nagpasikat sa kanya; pinangangasiwaan naman ng organisasyong pinamumunuan niya ngayon ang mga pambansang koponang naglalaban ayon sa mga pandaigdigang tuntunin ng amateur sumo.

Bakit mahalaga sa pagkakatalaga ang Baku

Unang nag-host ang Baku ng World Sumo Championships, na nagdala sa Baku Sports Palace ng mga atletang mula sa halos 30 bansa. Kabilang sa mga paligsahan ang mga dibisyon para sa nakatatanda at wala pang 18 taong gulang, na may mga indibidwal at pangkoponang event para sa mga lalaki at babae.

Nagsimula ang seremonya ng pagbubukas sa parada ng mga pambansang watawat. Ikinatuwa ni Farid Gayibov, ministro ng Kabataan at Isport ng Azerbaijan, ang pasyang idaos sa kabisera ang mga kampeonato at binigyang-diin ang suporta ng estado sa isport. Sinabi naman ni Atil Agamirov, pangulo ng Association of Japanese Martial Arts and Culture, na makatutulong ang kaganapan sa pagpapatibay ng mabuting ugnayan ng mga bansa.

Bumati si Hakuho sa Azerbaijan dahil sa pagho-host ng paligsahan at sa pagdiriwang nito ng Restoration of Independence Day noong Oktubre 18. Nagpasalamat din siya sa mga tagapag-organisa, kawani at kalahok, at binigyang-diin ang halaga ng pagsasama-sama ng mga atleta at tagasuporta mula sa iba’t ibang bansa.

Kasunod ang pagbisita niya sa Baku noong nakaraang taon, nang alamin niya ang mga paghahanda para sa paligsahan at nakilala ang maskot nitong si Azumo. Sa pagbabalik niya, dumalo siya sa isang pandaigdigang kampeonato kasabay ng pagsisimula niya sa pamumuno sa pederasyon.

Pagkakaiba ng pandaigdigang amateur sumo

Gumamit ang mga kampeonato sa Baku ng mga pandaigdigang tuntunin ng amateur sumo, na may magkakahiwalay na dibisyon batay sa timbang at mga paligsahan para sa kababaihan. Idinaos ang mga laban sa isang inihandang lupang dohyo, ang tradisyonal na ring ng sumo wrestling.

Iba ang sistema ng propesyonal na sumo sa Japan. Naglalaban ang mga wrestler sa loob ng sistema ng ranggo na binubuo ng mga dibisyon at titulo, sa anim na pangunahing paligsahan bawat taon na tig-15 araw. Walang mga dibisyon batay sa timbang, at hindi pinahihintulutan ang kababaihan sa propesyonal na kompetisyon.

Pinahihintulutan ng pandaigdigang amateur sumo ang mga atletang katawanin ang kanilang mga bansa sa mga indibidwal at pangkoponang paligsahan. Nagbibigay ang mga dibisyon batay sa timbang ng magkakahiwalay na pagkakataong makakuha ng medalya ang mga kakompetensyang magkakaiba ang laki, samantalang sa mga openweight event ay maaaring maglaban ang mga atleta nang walang ganitong paghahati. Nagsusuot din ang mga kakompetensya ng karagdagang damit sa ilalim ng tradisyonal na sinturong mawashi.

Ipinakita ng iskedyul sa Baku ang lawak ng pandaigdigang format na ito. Tampok sa programa ng Sabado ang mga indibidwal at pangkoponang paligsahan para sa mga batang lalaki at babae na wala pang 18 taong gulang. Inilaan naman ang programa ng Linggo sa mga paligsahan para sa kalalakihan at kababaihan. Para kay Hakuho, nangangahulugan ang pagpapaunlad sa estrukturang ito ng pakikipagtulungan sa mga atletang maaaring ibang-iba ang naging daan patungo sa sumo kumpara sa sarili niyang propesyonal na karera.

Asian Games at pagpapalawak sa Africa

Naging demonstration sport ang sumo sa ika-20 Asian Games sa Aichi, Japan, noong Setyembre 2026. Ipinakilala ito ni Hakuho sa mga atleta, opisyal at bisita, at nakipagkita siya sa mga pinuno ng mga pambansang komiteng olimpiko sa kaganapan.

Nagbibigay sa isang isport ng pagkakalantad ang pagtatanghal nito sa isang pangunahing paligsahan. Ang susunod na layuning binanggit ni Hakuho ay maisama ito sa programa ng 2030 Asian Games sa Qatar. Sinabi niyang inilapit ng mga kamakailang gawain ang mithiin niyang iyon.

Sinabi rin ni Hakuho na makikipagtulungan siya sa National Olympic Committee ng Senegal upang ipakilala at paunlarin ang sumo sa mga bansa sa Africa. Nagbibigay ang iminungkahing pagtutulungang ito ng tiyak na katuwang na institusyon sa labas ng Asia para sa mga plano niyang palawakin ang sumo sa buong mundo.

Walang ibinigay na pag-apruba o takdang panahon ng pagpapasya tungkol sa pagsasama ng sumo sa 2030 Asian Games o sa Olympics. Ang Qatar sa 2030 ang susunod na pinangalanang kaganapan sa mga mithiin niya, samantalang nananatiling mas malawak na layunin ang pagsasama nito sa Olympics.

Magkaibang gawain ang dalawang pagsisikap na ito. Tungkol sa pagtatatag ng mga ugnayan at pagkakataong makalahok ang pakikipagtulungan sa isang pambansang komiteng olimpiko; samantala, tungkol sa pagkuha ng puwesto para sa isport sa kaganapang iyon ang pagsasama nito sa programa ng isang pangunahing palaro. Dahil sa mga bago niyang tungkulin, kapwa saklaw ng kanyang pandaigdigang kampanya ang mga ito.

May sariling rekord ang Azerbaijan

Nagsimula noong 2007 ang paglahok ng Azerbaijan sa pandaigdigang sumo. Kasunod ng halos dalawang dekadang pakikilahok at sunod-sunod na resulta sa mga kompetisyon sa Europa at mundo ang pagho-host nito ng mga kampeonato sa buong mundo.

Nagwagi sina Namig Sadigov at Amiraslan Ahmadov ng mga indibidwal na gintong medalya sa 2013 European Championships sa Warsaw at tumulong sa tagumpay ng koponan ng Azerbaijan. Noong 2023, nanguna ang Azerbaijan sa talaan ng mga koponan sa European Cup sa Vinni, Estonia, kung saan nakakuha ito ng tatlong ginto at tatlong pilak na medalya, higit sa Poland at Ukraine.

Kapwa nagwagi si Jamal Feyziyev sa dibisyong lampas 115 kilo at sa openweight category sa European Cup na iyon. Nakuha naman ni Royal Aghamaliyev ang isa pang gintong medalya ng Azerbaijan sa dibisyong 85 kilo, bago nagwagi ng pilak sa World Championships sa Tokyo nang huling bahagi ng 2023.

Nakarating si Aghamaliyev sa final ng kampeonato sa mundo matapos talunin ang mga kalaban mula Tajikistan, Hungary at Mongolia, bago siya natalo kay Sviatoslav Semikras ng Ukraine, na ilang ulit nang nagkampeon sa mundo at Europa. Dahil sa mga resultang iyon, may mga kinikilalang kakompetensyang pandaigdigan ang bansang punong-abala na masusubaybayan ng mga lokal na tagasuporta.

Bitbit din ng Azerbaijan ang mas bagong tagumpay sa Europa. Nagwagi si Javid Yusifov sa titulo sa 115 kilo sa 2026 European Championships sa Stirling, Scotland. Nakakuha naman si Amrah Shafiyev ng mga tansong medalya sa mga paligsahan sa 85 kilo at openweight, at pumangatlo ang Azerbaijan sa kompetisyon ng mga koponan.

Mahirap na biyahe ng Bulgaria patungo sa mga kampeonato

Naantala ang biyahe ng delegasyon ng Bulgaria matapos kanselahin ang flight nito patungong Baku dahil sa malalakas na bagyo sa Istanbul. Nagpalipas ng gabi sa Turkey ang mga atleta bago makarating sa Azerbaijan bandang alas-4 ng madaling-araw kinabukasan, saka dumiretso mula sa paliparan patungo sa opisyal na pagtitimbang.

Mahalagang bahagi ng iskedyul ng paligsahan ang pagsusuring ito para sa mga atletang kalahok sa mga dibisyong batay sa timbang: tinitiyak nito kung pasok sila sa itinakdang limitasyon para sa kanilang dibisyon. Dahil sa aberya sa biyahe, dumiretso ang koponan ng Bulgaria mula sa naantalang pagdating tungo sa kailangang pagsusuring iyon.

Kabilang sa delegasyon sina Anna Metodieva, kampeon sa Europa at nagwagi ng pilak sa kampeonato sa mundo na sasabak sa 73 kilo, at Presiyan Mihov, kampeon sa Europa noong 2026 sa 85 kilo na nagwagi rin ng tansong medalya sa European Games. Bitbit naman ni Ivan Blagoev sa kanyang laban sa 100 kilo ang tansong medalya mula sa 2025 World Championships sa Bangkok.

Natalo si Simeon Stankovic, na sasabak sa 115 kilo, kay Yusifov ng Azerbaijan sa 2026 European Championships. Nagkaroon ng posibilidad sa Baku na muli silang magharap, sa pagkakataong ito habang lumalaban si Yusifov sa harap ng mga kababayan niyang tagahanga.

Hindi lamang mga sikat na pangalan ang sukatan ng pagkapangulo

Dahil sa rekord ni Hakuho, nagkaroon ang pederasyon ng pangulong may reputasyong hinubog sa pinakamataas na antas ng propesyonal na sumo. Ipinakita ng Baku ang mas malawak na larangang kinakatawan niya ngayon: mga batang babae at lalaki na nakikipagkompetensya kasama ng mga pambansang koponan ng nakatatanda, mga batikang nagwagi ng medalya mula Europa at mga atletang mula sa halos 30 bansa.

Nagbibigay rin ng kongkretong halimbawa kung paano umuunlad ang pakikilahok sa isport ang pag-unlad ng bansang punong-abala. Mula sa unang paglahok ng Azerbaijan sa pandaigdigang kompetisyon noong 2007, umabot ito sa pagkapanalo ng mga gintong medalya sa Europa noong 2013, sa iba pang tagumpay ng koponan at indibidwal noong 2023, at sa pagho-host ng mga kampeonato sa buong mundo noong 2026.

Iniuugnay ngayon ng mga prayoridad na ipinahayag ni Hakuho ang ganitong uri ng pambansang pag-unlad sa mas malalaking mithiin. Pinagpares ng mga plano niya ang pakikipag-ugnayan sa mga bata at bagong rehiyon sa pagsisikap na maisama ang sumo sa 2030 Asian Games at, sa kalaunan, sa Olympics. Nakaugat ang agarang gawain sa mga amateur na paligsahan at ugnayang pampalakasan ng mga bansa na pinangangasiwaan ng kanyang mga pederasyon.

Mahahalagang Punto

• Inanunsyo si Hakuho bilang pangulo ng International Sumo Federation noong Oktubre 16, 2026, bilang kahalili ni Akio Toyoda. Pamumunuan din niya ang Asian Sumo Federation.
• Nagwagi ang dating ika-69 na yokozuna ng record na 45 kampeonato sa pinakamataas na dibisyon ng propesyonal na sumo.
• Unang nag-host ang Baku ng World Sumo Championships noong Oktubre 17 at 18, na dinaluhan ng mga atleta mula sa halos 30 bansa.
• Kabilang sa pandaigdigang amateur sumo ang mga paligsahan para sa kababaihan, kompetisyon ng kabataan at mga dibisyon batay sa timbang.
• Plano ni Hakuho na makipagtulungan sa National Olympic Committee ng Senegal at isinusulong niyang maisama ang sumo sa 2030 Asian Games sa Qatar.
• Nananatiling mithiin ang pagsasama nito sa Olympics, ngunit wala pang inanunsyong pag-apruba o takdang panahon ng pagpapasya.