Pinanatili ng Bank Indonesia ang Interest Rate Habang Bumaba ang Rupiah sa Rekord na Kababaang Antas

Inuuna ng Bangko Sentral ng Indonesia ang Katatagan ng Salapi Kaysa Paglago

Pinanatili ng Bank Indonesia ang pangunahing interest rate nito sa 4.75% sa ikaapat na sunod na buwan, at inuna ang katatagan ng salapi habang bumabagsak ang rupiah sa pinakamababang antas na naitala at lumalalim ang mga pangamba sa disiplina sa pananalapi ng pamahalaan at kalayaan ng bangko sentral. Nagkaisa ang Lupon ng mga Gobernador ng bangko sentral sa pasyang ito habang hinaharap ng pinakamalaking ekonomiya sa Timog-Silangang Asya ang tumitinding presyur sa salapi nito. Umabot ito sa pinakamababang antas nito sa kasaysayan, 16,985 kada dolyar ng US, sa kalakalan noong Martes, lampas sa mga antas na huling nakita noong Krisis Pinansyal sa Asya.

Itinigil muna ng bangko sentral ang siklo ng pagpapababa nito ng interest rate mula pa noong Oktubre, at inilipat ang pokus mula sa pagsuporta sa paglago ng ekonomiya tungo sa pagpapatatag ng rupiah. Bumagsak ito nang humigit-kumulang 3.5% sa nakalipas na taon, kaya kabilang ito sa mga salaping pinakamahina ang performance sa Asya. Binigyang-diin ni Gobernador Perry Warjiyo na nananatiling pokus ang pagpapanatiling matatag ng rupiah habang iniiwan ang puwang para sa susunod na pagluwag ng patakarang pananalapi kung mananatiling kontrolado ang mga presyur sa implasyon.

"Dahil sa patuloy na presyur na nagpapababa sa halaga ng salapi... wala nang gaanong puwang ang BI sa malapit na panahon para suportahan ang paglago," sabi ni Lavanya Venkateswaran, senior ASEAN economist sa OCBC Bank.

Inaasahan ng lahat ng 26 ekonomistang sinarbey ng Reuters mula Enero 13 hanggang 19 na hindi gagalawin ng Bank Indonesia ang pangunahing pitong-araw na reverse repurchase rate nito sa 4.75% sa Enero 21. Inaasahang mananatili rin sa 3.75% at 5.50%, ayon sa pagkakasunod, ang overnight deposit at lending facility rates. Ipinakikita ng nagkakaisang pagtatayang ito na nauunawaan ng merkado ang mahirap na pagbabalanse na kinakaharap ng mga tagapagpatupad ng patakaran sa Indonesia.

Kasunod ang pasya ng sunod-sunod na malalaking pagbabawas ng interest rate mula Setyembre 2024 hanggang Setyembre 2025, kung kailan binawasan ng Bank Indonesia ang pangunahing interest rate nito nang pinagsama-samang 150 basis points. Ngunit pansamantala nang itinigil ang siklo ng pagpapababa habang tumitindi ang presyur sa salapi, kaya napilitang muling suriin ng bangko sentral ang mga prayoridad nito sa patakaran.

Tumitindi ang Presyur sa Salapi Habang Nagpapatuloy ang Pandaigdigang Kawalang-katiyakan

Iniuugnay ang kamakailang pagbagsak ng rupiah sa pinakamababang antas na naitala sa pinagsamang pandaigdigan at lokal na mga salik. Pinalala ng kaguluhang heopolitikal at mas mataas na taripa ng US ang kawalang-katiyakan sa buong mundo, kaya lumakas ang dolyar at nagkaroon ng paglabas ng kapital mula sa mga umuusbong na merkado. Nadagdagan ang panlabas na presyur na ito ng mga lokal na pangamba sa kalagayang piskal ng Indonesia at mga tanong hinggil sa kalayaan ng bangko sentral.

Tinataya ng ANZ Research na naglabas ang mga dayuhang mamumuhunan ng humigit-kumulang $6.5 bilyon mula sa merkado ng mga sovereign bond ng Indonesia noong nakaraang taon at nanatiling halos net seller sa nakalipas na anim na buwan. Malaki ang naging ambag ng tuluy-tuloy na paglabas ng dayuhang kapital na ito sa paghina ng salapi, kaya napilitang magsagawa ang Bank Indonesia ng maraming interbensiyon sa merkado ng salapi.

Sinabi ng ING Think na pinakamahina ang rupiah sa mga salapi ng ASEAN-5 noong nakaraang buwan, habang nagdulot ng pababang presyur sa rupiah, na sensitibo sa interest rate, ang pag-iwas sa panganib ng mga mamumuhunan sa buong mundo. Malamang na namagitan ang bangko sentral sa spot at non-deliverable forward (NDF) markets upang pigilan ang pabagu-bagong halaga. Kinumpirma ni Gobernador Warjiyo na pinaigting ng BI ang mga pagsisikap na ipagtanggol ang rupiah sa mga merkado sa loob at labas ng bansa.

Sa kabila ng mga interbensiyong ito, hirap makabawi ang salapi at umabot ito sa mga antas na huling nakita noong Krisis Pinansyal sa Asya noong huling bahagi ng dekada 1990. Nagdulot ito ng pangamba sa mga mamumuhunan at tagapagpatupad ng patakaran na maaaring lumawak ang kawalang-tatag ng ekonomiya kung magpapatuloy nang hindi napipigilan ang sunod-sunod na paghina ng salapi.

Iginiit ng Bank Indonesia na inaasahang magiging matatag ang halaga ng palitan ng rupiah, sa tulong ng pangako ng bangko sentral na panatilihin ang katatagan, kaakit-akit na mga yield, mababang implasyon at mga prospect ng paglago ng ekonomiya ng Indonesia. Gayunman, iba ang ipinakikita ng kalagayan sa merkado: nananatiling matindi ang presyur sa rupiah sa kabila ng mga katiyakang ito.

Hamon sa Pagpapasa ng Pagbabago sa Lending Rate, Sagabal sa Bisa ng Patakaran

Isang malaking hamon para sa Bank Indonesia ang limitadong pagpapasa ng mga naunang bawas sa interest rate nito tungo sa mga lending rate ng mga komersiyal na bangko. Bagaman binawasan nito nang pinagsama-samang 150 basis points ang mga rate ng patakaran mula Setyembre 2024, 24 basis points lamang ang ibinaba ng mga lending rate ng bangko, sa 8.96% hanggang Nobyembre mula sa 9.20% sa simula ng 2025.

Nahadlangan ng agwat na ito sa pagitan ng mga rate ng patakaran at aktuwal na gastos sa pangungutang ang bisa ng pagluwag ng patakarang pananalapi. Dahil dito, nananatiling mataas ang gastos sa pangungutang na hinaharap ng mga negosyo at mamimili. Paulit-ulit na hinimok ng Bank Indonesia ang mga komersiyal na bangko na ibaba ang gastos sa pangungutang at nag-alok ng karagdagang bawas sa reserve requirement para sa mga bangkong mas malaki ang ibinaba sa mga lending rate.

Gayunman, mahina pa rin ang demand sa kredito, na nagpapahiwatig na maaaring limitado pa rin ang epekto sa aktibidad ng ekonomiya kahit mas malaki pa ang ibaba ng mga lending rate. Tila naghihintay muna ang mga negosyo. Sinabi ni Gobernador Warjiyo na nag-apruba ang mga bangko ng mga kasunduan sa pagpapautang na nagkakahalaga ng 2,372 trilyong rupiah ($144.41 bilyon) na hindi pa nagagamit. Ipinahihiwatig nito na mahina ang demand, hindi na may kakulangan sa suplay.

Naging mahalagang salik sa pagbuo ng patakaran ng Bank Indonesia ang problema sa pagpapasa ng bawas sa rate. Limitado ang puwang ng bangko sentral na magbawas pa ng interest rate nang hindi nanganganib na lalo pang humina ang salapi, samantalang hindi ipinapasa ng mga komersiyal na bangko ang mga dati nang bawas. Dahil dito, nasa mahirap na posisyon ang bangko sentral at hindi gaanong nagiging mabisa ang mga tradisyonal na kasangkapan sa patakarang pananalapi gaya ng inaasahan.

"Nag-apruba ang mga bangko ng mga kasunduan sa pagpapautang na nagkakahalaga ng 2,372 trilyong rupiah ($144.41 bilyon) na hindi pa nagagamit," sabi ni Gobernador Perry Warjiyo, na nagpapahiwatig na mahina ang demand sa kredito at hindi na may kakulangan sa suplay.

Nagbigay rin ng pahayag ang ministeryo ng pananalapi tungkol sa usapin. Pinuna ni Ministro ng Pananalapi Purbaya Yudhi Sadewa ang Bank Indonesia dahil pinananatili raw nitong "tuyo" ang likididad sa sistema ng pagbabangko, kaya nalilimitahan ang pagpapautang ng mga bangko. Inilipat ng pamahalaan ang mahigit $12 bilyon na pondo nito mula sa bangko sentral patungo sa mga komersiyal na bangko upang ipautang, sa waring pagtatangkang pasiglahin ang pagpapautang.

Dagdag na Hamon sa Ekonomiya ang mga Pangambang Piskal

Tinukoy ng mga ekonomista ang mga pangamba sa kalagayang piskal ng Indonesia bilang salik na nagpapalala sa paghina ng salapi. Nag-aalala ang mga mamumuhunan na maaaring pahinain ng mga planong paggasta ni Pangulong Prabowo Subianto, na ipinatutupad mula nang maupo siya sa puwesto noong 2024, ang kredibilidad sa pananalapi na pinagsikapan ng bansa sa nakalipas na dalawang dekada.

Nasa 2.92% ng GDP ang depisit sa badyet para sa 2025, pinakamalaki ito sa loob ng hindi bababa sa dalawang dekada maliban sa mga taon ng pandemya, at mapanganib na malapit sa itinakdang hangganang 3% ng GDP. Lumalaki ang depisit habang isinusulong ni Pangulong Prabowo ang malalaking inisyatiba sa paggasta, kabilang ang mga programang libreng tanghalian sa paaralan na tinatayang gagastos ng humigit-kumulang 2% ng GDP ng Indonesia.

Pinagtibay ng Fitch Ratings ang credit rating ng Indonesia bilang investment grade ngunit nagbabala ito tungkol sa kawalang-katiyakan sa pananalapi sa hinaharap. Binigyang-diin ng ahensiya sa pagraranggo ang pasya ni Pangulong Prabowo na alisin ngayong taon ang value-added tax (VAT), na magreresulta sa pagkawala ng kita na humigit-kumulang 0.3% ng GDP at magdaragdag sa mga presyur sa pananalapi.

Tinataya ng ING Think na maaaring lumaki sa 2.8% ng GDP sa 2025 ang ratio ng depisit sa pananalapi sa GDP dahil sa inanunsiyong paggasta sa mga prayoridad na proyekto, mula sa 2.3% noong 2024. Lumalaki ang depisit sa panahong pataas ang utang ng pamahalaan bilang bahagi ng GDP, bagaman nananatili itong kayang pamahalaan sa 40% at pinakamababa kumpara sa ibang bahagi ng ASEAN.

Nananatiling matatag at medyo mababa ang panlabas na utang ng pamahalaan, sa 11.5% ng GDP, kaya may panangga ito laban sa mga panlabas na dagok. Gayunman, dahil sa pinagsamang paglaki ng depisit sa pananalapi at patuloy na presyur sa kasalukuyang account, kinukuwestiyon kung mapananatili ng Indonesia ang pinaghirapan nitong reputasyon sa maingat na pamamahala ng pananalapi.

Nasa pagitan ng 4.9% at 5.7% ang pagtataya ng Bank Indonesia sa paglago para sa 2026, habang 5.4% ang opisyal na target ng pamahalaan. Sinabi ni Ministro ng Pananalapi Purbaya Yudhi Sadewa na dapat makamit ngayong taon ang 6% na paglago upang manatili sa tamang landas ang ekonomiya para maabot ang ambisyosong target ni Prabowo na 8% pagsapit ng 2029.

Epekto sa Patakarang Pananalapi

Nagdudulot ng mga hamon sa koordinasyon ng patakarang pananalapi ang pagpapalawak ng paggasta ng pamahalaan. Habang itinataguyod ng pamahalaan ang paglago sa pamamagitan ng pampasiglang piskal, nahaharap ang bangko sentral sa magkasalungat na layuning kailangang maingat na timbangin. Sa isang banda, susuporta sa pangungutang ng pamahalaan at mga layunin sa paglago ng ekonomiya ang mas mababang interest rate. Sa kabilang banda, mahalaga ang pagpapanatili ng kaakit-akit na agwat ng mga yield upang masuportahan ang salapi at mapigilan ang paglabas ng kapital.

Lalong tumindi ang tensiyong ito habang nagbabago ang galaw ng mga interest rate sa buong mundo. Kung posibleng ipagpatuloy ng US Federal Reserve ang siklo ng pagbabawas ng interest rate nito, maaaring pansamantalang mabawasan ang presyur sa rupiah at magkaroon ng puwang ang mga tagapagpatupad ng patakaran sa Indonesia para sa susunod na pagluwag ng patakarang pananalapi. Gayunman, kailangang maingat na itakda ang anumang pagluwag upang maiwasang muling humina ang salapi.

Ipinaliwanag ni Adam Ahmad Samdin, ekonomista sa Oxford Economics, ang pananaw sa hinaharap: "Inaasahan pa rin namin ang dalawa pang bawas bago maabot ang huling rate, kahit pansamantalang napasigla ng patakarang piskal ang ilang aktibidad sa ekonomiya. Sa estruktura ng ekonomiya, nananatiling medyo mahina ang pagkonsumo."

Sinusuri ang Kalayaan ng Bangko Sentral

Dagdag sa masalimuot na mga hamon sa ekonomiya ang lumalaking pangamba tungkol sa kalayaan ng Bank Indonesia. Nag-ugat ang mga ito sa ilang pangyayari, kabilang ang kasunduang "burden sharing" kung saan tutulong ang BI na pondohan ang mga programa ng estado, at ang patuloy na mga talakayan sa parlamento tungkol sa mga pagbabago sa umiiral na batas na maaaring magpalawak sa mandato ng bangko sentral.

Isinasaalang-alang ng parlamento ang mga susog na maaaring magpatibay sa obligasyon ng Bank Indonesia na suportahan ang paglago ng ekonomiya at magbigay rito ng kapangyarihang magrekomenda ng pagtanggal sa gobernador ng bangko. Nagdulot ng pangamba ang mga pagbabagong ito sa mga mamumuhunang itinuturing na panangga laban sa pakikialam ng politika sa mga pasya sa patakarang pananalapi ang kalayaan ng bangko sentral.

Umagaw ng pandaigdigang pansin ang sitwasyon sa panahong nahaharap sa presyur ang kalayaan ng mga bangko sentral sa iba’t ibang panig ng mundo, kabilang ang paulit-ulit na pag-atake ng mga lider pampolitika sa Estados Unidos laban sa Federal Reserve. Kapansin-pansin ang kaso ng Indonesia dahil sa kasaysayan nito ng mga krisis sa ekonomiya at mga repormang ipinatupad pagkaraan ng mga ito upang palakasin ang mga institusyon.

"Ang tanong para sa mga mamumuhunan ay hindi kung nais ng Indonesia ang paglago, kundi kung kaya nitong balansehin iyon at ang katatagan ng salapi. Nananatiling pangunahing pinagmumulan ng presyur ang rupiah dahil lubos pa ring umaasa ang bansa sa mga inaangkat na produkto at dayuhang kapital," sabi ni Howe Chung Wan, pinuno ng Asian fixed income sa Principal Asset Management.

Lalong tumindi ang pagsusuri ng merkado matapos imungkahi si Thomas Djiwandono, pamangkin ni Pangulong Prabowo, para sa puwesto bilang deputy governor ng Bank Indonesia. Lalo itong umani ng pansin habang pinagtatalunan ng mga ekonomista at kalahok sa merkado ang magiging epekto nito sa pagtingin ng publiko sa kalayaan ng bangko sentral.

Sinabi ni Josua Pardede, punong ekonomista ng Permata Bank, na hindi maiiwasang mapagtuunan ng pansin ang mga usapin sa pamamahala dahil sa ugnayang pampamilya ng isang pangulo at isang tagapagpatupad ng patakaran sa bangko sentral, anuman ang mga propesyonal na kwalipikasyon ng huli. Sa mga pamilihang pinansyal, kasinghalaga ng mga legal na mandato ang pananaw ng publiko. Maaaring humingi ang mga mamumuhunan ng mas mataas na risk premium kung maniniwala silang maaaring maimpluwensiyahan ang bangko sentral na panatilihing mas mababa sa nararapat ang mga interest rate.

Reaksiyon ng Merkado sa mga Pangamba sa Kalayaan

Lalo pang bumaba ang rupiah noong Martes kasunod ng balita tungkol sa nominasyon, at humina ito sa humigit-kumulang 16,955 kada dolyar ng US, ang pinakamababang antas na naitala. Iniugnay ng mga analyst ang pagbaba sa muling pag-usbong ng mga pangamba tungkol sa kalayaan ng bangko sentral, kasabay ng patuloy na pagkabahala sa pananalapi. Tuluy-tuloy ang paghina ng salapi ngayong taon, kaya ito ang ikalawang pinakamahina ang performance sa Asya kasunod ng rupee ng India.

Binigyang-diin ni Harry Baskoro, independiyenteng ekonomistang nakabase sa Jakarta at dating opisyal ng bangko sentral, na ang pangunahing usapin ay kung mabisa ang mga pananggalang ng mga institusyon sa mga pasya sa patakarang pananalapi. Nagbabala siya na nakasalalay sa pagpapanatili ng malinaw na paghihiwalay ng awtoridad sa pananalapi ng pamahalaan at ng patakarang pananalapi ang kredibilidad ng Indonesia sa mga mamumuhunan at ahensiya sa pagraranggo.

Sinikap ni Ministro ng Pananalapi Purbaya Yudhi Sadewa na maliitin ang mga pangamba tungkol sa pakikialam ng pamahalaan. Inilarawan niya ang pagpapalit bilang karaniwang proseso at iginiit na walang pakikialam ang pamahalaan sa patakarang pananalapi. "Independiyente ang BI. Kami ang nangangasiwa sa patakarang piskal, sila naman sa patakarang pananalapi," sabi niya sa mga mamamahayag, at itinuring na "pawang espekulasyon" ang mga usap-usapan tungkol sa panghihimasok ng pamahalaan.

Sa kabila ng mga katiyakang ito, nananatiling nag-aalinlangan ang mga merkado. Sinabi ni Michael Wan, senior currency analyst sa MUFG, na itinuturing ng mga merkado ang nominasyon, tama man o mali, bilang posibleng banta sa kalayaan ng BI. Makikita ang ganitong pananaw sa galaw ng salapi. Tinataya ng MUFG na maaaring bumaba ang rupiah sa 17,000 kada dolyar ng US sa unang tatlong buwan ng taon.

Pananaw sa Ekonomiya at Landas ng Interest Rate

Sa kabila ng kasalukuyang mga hamon, nananatiling medyo positibo ang pangkalahatang pananaw sa ekonomiya ng Indonesia kumpara sa maraming kapantay nitong umuusbong na merkado. Tinatayang lumago nang humigit-kumulang 5% ang ekonomiya noong 2025, at inaasahang gayundin ang paglago sa 2026. Inaasahang mananatili ang implasyon sa loob ng target na 1.5%-3.5% ng bangko sentral hanggang 2026, kaya may puwang para sa pagluwag ng patakarang pananalapi kung humupa ang presyur sa salapi.

Tuloy-tuloy ang pagbaba ng mga non-performing asset (NPA) ng mga komersiyal na bangko mula sa pinakamataas na 2.3% noong Disyembre 2020, kasagsagan ng COVID-19, tungo sa 1.5% noong Disyembre 2024. Matibay na pundasyon ito para sa pagpapalawak ng kredito kapag lumakas ang demand at bumuti ang pagpapasa ng mga pagbabago sa lending rate.

Nagbibigay ng bahagyang pag-asa ang kamakailang pagtaas ng manufacturing PMI, bagaman nagbabala ang mga analyst na maaaring dulot ito ng mas mataas na eksport habang nag-iimbak muli ang mga negosyo bago tumaas ang mga taripa, sa halip na senyales ng napapanatiling pagbuti ng paglago sa pagmamanupaktura. Patuloy namang ipinakikita ng mahinang paglago ng benta sa tingian ang matamlay na pagkonsumo at itinatampok ang mga estruktural na hamon sa ekonomiya ng Indonesia.

Inaasahan ng nakararaming ekonomista, 12 sa 23, na babawasan ng Bank Indonesia ang mga rate nang 25 basis points tungo sa 4.50% bago matapos ang unang kuwarter. Inaasahan naman ng 11 na walang pagbabago. Gayundin, inaasahan ng 12 sa 22 ekonomista na bababa ang mga rate sa 4.25% bago matapos ang ikalawang kuwarter, habang sampu ang umaasa sa mas maliit na bawas o walang pagbabago. Ipinakikita ng median na pagtataya na mananatili sa 4.25% ang mga rate sa nalalabing bahagi ng 2026.

Binago ng ING Think ang mga pagtataya nito at inaasahan na lamang ngayon ang dalawa pang bawas na tig-25 basis points sa 2025, na magdadala sa BI rate sa 5.25% ngayong taon. Inaasahang maipagpapaliban ang mga bawas sa huling bahagi ng ikalawa at ikatlong kuwarter habang hinihintay ang mas malinaw na larawan ng mga taripa sa buong mundo at epekto ng mga ito sa daloy ng kalakalan.

Pandaigdigang Konteksto at Paghahambing sa Rehiyon

Kailangang unawain ang mga hamon sa patakarang pananalapi ng Indonesia sa mas malawak na konteksto ng buong mundo. Malamang na pangunahing salik na makaaapekto sa mga salapi ng umuusbong na merkado, kabilang ang rupiah, ang panunumbalik ng lakas ng dolyar sa malapit na panahon. Bagaman hindi gaanong lantad ang Indonesia sa mga panganib ng taripa ng US kumpara sa ilang kapitbahay nito sa Asya, malamang na magpatuloy ang pangkalahatang presyur sa mga salapi ng rehiyon kung titindi ang tensiyon sa kalakalan.

Sa loob ng bansa, may ilang salik ng panganib na magpapanatiling alisto sa Bank Indonesia at magtutulak dito na mag-ingat sa karagdagang pagbabawas ng interest rate. Malamang na hindi makatutulong sa rupiah sa katamtamang panahon ang paglaki ng depisit sa kasalukuyang account habang humihina ang panlabas na demand, kasabay ng mas malaking depisit sa pananalapi dahil sa mga plano ni Pangulong Prabowo na palawakin ang paggasta ng pamahalaan.

Matalas na bumaba ang mga pumapasok na foreign direct investment (FDI) sa ikaapat na kuwarter ng 2024 at malamang na hindi lubos na bubuti ang mga ito sa gitna ng mga tensiyon sa kalakalan at di-tiyak na klima ng pamumuhunan. Dahil dito, higit na aasa ang Indonesia sa mga posibleng pabagu-bagong portfolio investment, kaya mas bulnerable ito sa biglaang pagbabago ng damdamin ng mga mamumuhunan.

Sa kabila ng mga hamong ito, may ilang bentahe ang Indonesia kumpara sa mga karatig-bansa nito sa rehiyon. Nananatiling pinakamababa sa ASEAN ang utang ng pamahalaan bilang bahagi ng GDP, sa 40%, kaya may puwang sa pananalapi kung kailanganin ang pagsuporta sa ekonomiya sa mga panahong may krisis. Nananatili ring matatag at medyo mababa ang panlabas na utang ng pamahalaan, sa 11.5% ng GDP, kaya nababawasan ang panganib mula sa mga panlabas na dagok.

"Kapag mas luminaw ang mga pagpipilian sa pagitan ng paglago at katatagan ng salapi, kakailanganin ng BI na gumawa ng mas mahihirap na pasya," sabi ni Chris Kushlis, chief EM macro strategist sa T Rowe Price.

Dahil sa katatagan ng mga batayang pang-ekonomiya nito, medyo matibay ang posisyon ng Indonesia kumpara sa maraming umuusbong na merkado. Nananatili sa mababa at matatag na antas ayon sa mga pamantayan ng kasaysayan ang depisit sa pananalapi, utang ng pamahalaan, depisit sa kasalukuyang account at implasyon. Nagbibigay ang mga salik na ito ng panangga laban sa mga panlabas na dagok at nagpapahiwatig na maaaring mapamahalaan ang kasalukuyang mga hamon, bagaman malaki ang mga ito, sa pamamagitan ng angkop na mga hakbang sa patakaran.

Sa Kabuuan

• Pinanatili ng Bank Indonesia ang pangunahing interest rate nito sa 4.75% sa ikaapat na sunod na buwan, at inuna ang katatagan ng salapi habang bumabagsak ang rupiah sa pinakamababang antas na naitala.
• Umabot ang rupiah sa pinakamababang antas nito sa kasaysayan, 16,985 kada dolyar ng US, sa kalakalan noong Martes, lampas sa mga antas na huling nakita noong Krisis Pinansyal sa Asya.
• Pansamantalang itinigil ng Bank Indonesia ang siklo ng pagpapababa ng interest rate mula Oktubre, matapos magbawas ng pinagsama-samang 150 basis points mula Setyembre 2024 hanggang Setyembre 2025.
• Naglabas ang mga dayuhang mamumuhunan ng humigit-kumulang $6.5 bilyon mula sa merkado ng mga sovereign bond ng Indonesia noong nakaraang taon, na nag-ambag sa paghina ng salapi.
• 24 basis points lamang ang ibinaba ng mga lending rate ng bangko, sa 8.96%, sa kabila ng 150 basis points na bawas sa mga rate ng patakaran. Itinatampok nito ang mga problema sa pagpapasa ng mga pagbabago sa rate.
• Nasa 2.92% ng GDP ang depisit sa badyet para sa 2025, pinakamalaki ito sa loob ng hindi bababa sa dalawang dekada maliban sa mga taon ng pandemya at malapit sa itinakdang hangganang 3%.
• Lumalaki ang mga pangamba sa kalayaan ng bangko sentral matapos imungkahi ang pamangkin ni Pangulong Prabowo para sa posisyong deputy governor.
• Inaasahan ng nakararaming ekonomista ang 25 basis points na bawas sa interest rate bago matapos ang unang kuwarter, at posibleng magkaroon pa ng dagdag na pagluwag kung humupa ang presyur sa salapi.
• Inaasahang lalago nang humigit-kumulang 5% ang ekonomiya ng Indonesia sa 2026, at mananatili ang implasyon sa loob ng target na saklaw ng bangko sentral.