Natigil Dahil sa Pulitika ang $7 Bilyong Proyektong High-Speed Rail ng Thailand na Mag-uugnay sa mga Paliparan

Nahinto ang Pananaw sa Mas Maayos na Koneksiyon

Nananatiling abalang metropolis ang Bangkok, ngunit hindi pa rin umuusad mula sa yugto ng pagpaplano ang isang mahalagang bahagi ng imprastraktura para sa kinabukasan nito. Hindi tiyak ang hinaharap ng planong high-speed rail na mag-uugnay sa mga paliparan ng Don Mueang, Suvarnabhumi, at U-Tapao dahil pabago-bago pa ang kalagayang pampolitika. Orihinal itong idinisenyo bilang mega-proyektong nagkakahalaga ng 224.5 bilyong baht ($6.8 bilyon). Layunin ng 220 kilometrong linya na lubhang paikliin ang biyahe sa pagitan ng kabisera at ng Eastern Economic Corridor (EEC). Halos anim na taon matapos lagdaan ang kontrata, hindi pa rin nagsisimula ang konstruksyon.

Opisyal na tinatawag na High-Speed Rail Linking Three Airports Project, nilayon ang proyekto bilang makabagong public-private partnership. Magbibigay-daan ito sa mga biyahero na makarating mula sa sentro ng Bangkok hanggang sa silangang baybayin nang wala pang isang oras, sa bilis na aabot sa 250 kilometro kada oras. Sa halip na umusad, naging halimbawa ang inisyatiba kung paanong kayang magparalisa sa pambansang kaunlaran ang kawalang-katatagang pampolitika at maling pagtaya sa pananalapi. Para sa bansang umaasa sa turismo at naglalayong maging sentro ng logistik sa rehiyon, malaking sagabal sa estratehiyang pang-ekonomiya ng bansa ang pagkaantala.

Sa kabila ng ambisyosong saklaw nito, hindi umuusad ang proyekto sa aktuwal na lugar. Hindi makalampas sa yugto ng negosasyon ang State Railway of Thailand (SRT) at ang pribadong konsorsiyum na Asia Era One. Dahil sa pagkakabalam, mahigit kalahating dekada nang hindi napapakinabangan ng publiko ang high-speed rail na mag-uugnay sa tatlong paliparan. Naghihintay ang proyekto ng pinal na pag-apruba mula sa susunod na Gabinete, na hindi pa matiyak kung kailan mabubuo.

Pangakong Pang-ekonomiya ng Silangang Koridor

Hindi lamang kaginhawahan sa transportasyon ang maibibigay ng high-speed rail, kundi isa rin itong haligi ng patakaran para sa Eastern Economic Corridor. Layunin ng inisyatibang pinangungunahan ng pamahalaan na paunlarin ang mga lalawigan sa silangan ng Chonburi, Rayong, at Chanthaburi bilang pangunahing sentro ng mga high-tech na industriya at turismo. Inaasahang magsisilbing pangunahing daluyan ng sona ang linya ng tren, na mag-uugnay sa mga pangunahing pandaigdigang paliparan at sa mga industriyal na sona at destinasyong panturista gaya ng Pattaya.

Dating positibo ang mga pagtataya para sa proyekto. Nauna nang nagpahayag ng mataas na inaasahan para sa linya si Kanit Sangsubhan, Kalihim-Heneral ng Eastern Economic Corridor (EEC) Office.

"Maglilingkod ito sa 15 milyong pasahero sa susunod na limang taon, 30 milyong pasahero sa susunod na 15 taon at 60 milyong pasahero sa susunod na 20 taon," sabi ni G. Kanit.

Dinisenyo ang ruta upang tuluy-tuloy na maiugnay sa mga kasalukuyang network ng transportasyon. Gagamitin nito ang umiiral na mga riles ng Airport Rail Link (ARL) sa Bangkok bago tumuloy pa-silangan. Kabilang sa unang yugto ng plano ang siyam na istasyon na mag-uugnay sa mahahalagang sentrong urbano gaya ng Chachoengsao, Chonburi, at Pattaya, bago magtapos sa U-Tapao International Airport. Itinuring na mahalaga ang koneksiyong ito upang makahikayat ng dayuhang pamumuhunan at masuportahan ang inaasahang paglago ng U-Tapao Aviation City, isang malawakang pagpapaunlad na nilalayong palakasin ang kapasidad ng bansa sa abyasyon.

Gayunman, lubhang naapektuhan ng matagal na pagkaantala ang posibilidad na maisakatuparan ang proyekto. Ang mas mababang balik-puhunan, mas kaunting pasahero kaysa sa orihinal na pagtataya, paghina ng interes ng mga mamumuhunan sa EEC, at pagtaas ng interes sa pautang ay pawang nagpahina sa mga pag-aaral sa pagiging posible na dating nagbigay-katwiran sa malaking gastusin. Nagbago na ang mga salik pang-ekonomiya na nagpaakit sa mga mamumuhunan noong 2019, kaya kailangang muling suriin ng mga stakeholder kung kaya pa ring panindigan ang orihinal na mga tuntunin sa kasalukuyang kalagayan ng pananalapi.

Hirap sa Pananalapi at Epekto ng Pandemya

Masusubaybayan sa pandaigdigang pandemya ng COVID-19 ang agarang dahilan ng kasalukuyang pagkakabalam. Naging kaganapang force majeure ang krisis na pumigil sa pribadong konsorsiyum na tuparin ang mga obligasyong pinansiyal nito. Hindi nakapagbayad ang Asia Era One, isang special-purpose vehicle na pinamumunuan ng konsorsiyum ng Charoen Pokphand (CP) Group, ng 10.67 bilyong baht na bayad-konsesyon para sa Airport Rail Link. Dahil din sa kawalang-katiyakan sa ekonomiya, hindi ito nakakuha ng sapat na pondo, kaya tuluyang nahinto ang pagpaplano sa konstruksyon.

Nagdulot din ang pandemya ng matinding pagbaba sa bilang ng pasahero ng umiiral na Airport Rail Link, na bahagi ng kasunduan sa konsesyon. Noong Oktubre 2021, inaprubahan ng Gabinete sa ilalim ng noo'y Punong Ministro na si Prayut Chan-o-cha ang mga hakbang para bayaran ang mga pagkaluging dulot ng pandemya. Ito ang unang hakbang sa mahabang serye ng muling pag-uusap na nagpatuloy sa magkakasunod na administrasyon, kabilang ang mga pinamunuan nina Srettha Thavisin at Paetongtarn Shinawatra.

Habang tumatagal ang pandemya, iginiit ng konsorsiyum na hindi na maisasakatuparan ang orihinal na modelo sa pananalapi. Dahil humigpit ang mga linya ng kredito, lalong nag-atubili ang mga bangko na pondohan ang malalaking proyektong pang-imprastraktura na hindi tiyak ang balik-puhunan. Iminungkahi ng Asia Era One na baguhin ang kasunduan upang pagaanin ang pasanin ng mga pribadong mamumuhunan. Ayon dito, babagsak ang proyekto sa bigat ng pagbabayad sa utang kung walang pagbabago.

Pagtatalo sa Paraan ng Pagbabayad

Nakasentro ang muling pag-uusap sa pananalapi sa hindi pagkakasundo kung paano dapat ilabas ng pamahalaan ang bahagi nito sa pamumuhunan. Nakatakda sa orihinal na kontrata noong 2019 na magbabayad ang pamahalaan kapag natapos na ang proyekto. Gayunman, iginiit ng konsorsiyum ang modelong "pay-as-you-go" o "build-and-pay-as-you-go." Sa binagong kaayusang ito, magbabayad ang estado nang hulugan batay sa progreso ng konstruksyon sa halip na maghintay hanggang matapos ang proyekto.

Magbibigay ang pagbabagong ito ng kailangang daloy ng pera sa mga pribadong katuwang habang itinatayo ang proyekto, ngunit nagbubunsod ito ng mga pangamba tungkol sa disiplina sa pananalapi ng pamahalaang Thai. Ayon sa mga kritiko, tataas ang panganib na pondohan ng estado ang hindi pa tapos na proyekto kung magkakaroon pa ito ng problema. Sinikap ng Eastern Economic Corridor Policy Committee (EECPC) na maisalba ang proyekto sa pamamagitan ng pag-apruba sa limang mahahalagang pagbabago sa kontrata batay sa mungkahing ito. Pangunahing pagbabago ang pagbabayad nang hulugan ng bahagi ng pamahalaan sa pamumuhunan, habang magbibigay naman ang pribadong konsorsiyum ng karagdagang garantiya na nagkakahalaga ng 160 bilyong baht.

Gayunman, mariing tinutulan ng kasalukuyang administrasyon ang iminungkahing hulugang sistema ng "build-and-pay." Hayagan itong tinutulan ni Transport Minister Phiphat Ratchakitprakarn at sinabing hindi ito naaayon sa orihinal na kontrata. Ayon sa kanya, malinaw sa orihinal na kasunduan na magbabayad lamang ang pamahalaan kapag natapos na ang proyekto. Naging pangunahing hadlang ang magkaibang pananaw na ito sa mga modelo ng pagbabayad, at halos napawalang-bisa nito ang balangkas ng limang pagbabago na napagkasunduan ng mga naunang negosyador.

Pagkakabalam sa Pulitika at Pagpapalit ng Pamahalaan

Maaaring kasinglaki ng pinsalang dulot ng pandemya sa proyekto ang epekto ng pabagu-bagong politika sa Thailand. Dahil binuwag ang Kapulungan ng mga Kinatawan noong Disyembre 12, naging pansamantalang pamahalaan ang kasalukuyang Gabinete. Sa ilalim ng batas ng Thailand, bawal sa isang pansamantalang pamahalaan ang gumawa ng mga pasyang lumilikha ng pangmatagalang obligasyon o mag-apruba ng malalaking programa sa pamumuhunan. Dahil sa restriksiyong ito, kailangang maghintay ang proyekto hanggang mabuo ang bagong pamahalaan at mapagpasiyahan nito ang mga pagbabago sa kontrata.

Nagdulot ng kawalan ng pagpapatuloy sa mga patakaran ang sunod-sunod na pagpapalit ng punong ministro. Iba-iba ang naging pamamaraan ng bawat bagong administrasyon sa natigil na linya ng tren. Nilagdaan ng pamahalaang pinamunuan ni Heneral Prayut Chan-o-cha ang orihinal na kasunduan at inaprubahan ang mga unang hakbang para sa kompensasyon. Itinulak naman ng mga sumunod na pamahalaang pinamunuan nina Srettha Thavisin at Paetongtarn Shinawatra ang mga pagbabago sa kontrata upang hindi tuluyang itigil ang proyekto. Ngayon, sa ilalim ng kasalukuyang pamunuan, bumalik ang direksiyon tungo sa mas mahigpit na pagpapakahulugan sa orihinal na kontrata.

Lumikha ng kawalang-katiyakan ang pabagu-bagong takbo ng politika, kaya nag-aatubili ang mga mamumuhunan. Nag-aatubili ang mga pribadong katuwang na maglaan ng pondo nang hindi alam kung igagalang ng susunod na pamahalaan ang mga kasunduang ginawa ng kasalukuyang administrasyon. Nasangkot din sa pagtatalo ang State Railway of Thailand, dahil madalas sumasalungat ang mga resolusyon ng lupon nito sa kagustuhan ng nanunungkulang Transport Minister.

Sinikap ni Deputy Prime Minister at Transport Minister Phiphat Ratchakitprakarn na linawin ang paninindigan ng pamahalaan at itinangging kinansela na ang kontrata.

"Nais kong linawin sa publiko at sa lahat ng kinauukulang panig na hindi kinansela ang proyektong high-speed rail, taliwas sa iniulat ng ilang pahayagan," sabi ni Phiphat.

Bagaman iginigiit niyang nananatiling may bisa ang kasunduan, nagdudulot ng pagkakabalam ang pagpupumilit niyang sundin ang mga orihinal na tuntuning hindi kayang tuparin ng konsorsiyum. Inatasan ng Transport Ministry ang mga stakeholder na sumunod sa orihinal na balangkas ng kontrata, kaya natigil ang binagong kasunduang handa na sanang lagdaan.

Alitan sa Pamunuan at Hamon sa mga Institusyon

Nagdulot ng kongkretong epekto sa burukrasya ng estado ang presyur na pampolitika sa paligid ng proyektong high-speed rail. Nasubok nang husto ang pamamahala sa State Railway of Thailand dahil sa magkasalungat na hinihingi ng pamahalaan at ng pribadong konsorsiyum. Nauwi ang tensiyong ito sa biglaang pagbibitiw ni Weerit Amrapal, Gobernador ng SRT, noong Oktubre 2025.

Nagbitiw si G. Weerit wala pang isang taon matapos makuha ang pinakamataas na posisyon. Naniniwala ang mga analyst na direktang may kaugnayan ito sa mga presyur kaugnay ng proyekto ng tren papunta sa mga paliparan. Naganap ang kanyang pagbibitiw matapos niyang simulan ang mga legal na hakbang laban sa makapangyarihang pamilyang Chidchob upang mabawi ang mga lupain ng estado sa Buriram. Nagdagdag ng mapanganib na dimensiyong pampolitika sa kanyang panunungkulan ang alitan sa lupa, dahil maimpluwensiya ang pamilyang Chidchob sa Bhumjaithai Party, na kumokontrol sa Transport Ministry.

Kasabay nito, pinamamahalaan ni G. Weerit ang masalimuot na muling pag-uusap sa kontrata ng tren papunta sa mga paliparan. Binawi ng bagong administrasyon ang mga tagubiling sumang-ayon sa bagong kasunduan, at iginiit ang pagsunod sa mga tuntunin ng orihinal na kasunduang nag-expire na. Dahil dito, nalagay sa alanganing legal na posisyon ang Gobernador. Kung pipirma siya sa kasunduang tinututulan ng pamahalaan, maaari siyang managot. Kung hindi naman siya pipirma sa kasunduang hinihingi ng pribadong sektor, nanganganib na tuluyang wakasan ang kontrata.

Ayon sa mga analyst, naging hindi na kayang panindigan ang kanyang posisyon dahil nagsabay ang kasong may malaking implikasyon laban sa pamilyang Chidchob at ang pampolitikang presyur kaugnay ng kontrata ng tren. Itinatampok ng kanyang pagbibitiw ang personal na kapalit ng pakikialam ng politika sa mga teknikal na proyektong pang-imprastraktura. Ipinahihiwatig din nito ang mas malawak na hamon sa pamamahala: naaantala ng pagpapalit ng pamahalaan ang pagpapatuloy ng pamumuno sa mga negosyong pag-aari ng estado, kaya nagiging mahirap panatilihin ang tiwala ng mga mamumuhunan at sundin ang mga takdang panahon ng proyekto.

Muling naparalisa ang proyekto nang umalis sa puwesto ang Gobernador ng SRT, gayong tila handa na itong sumailalim sa pinal na pagsusuri. Dahil bakante ngayon ang pinakamataas na posisyon sa awtoridad ng riles, lalo pang humina ang kakayahang itulak ang mahihirap na pasya o makipagkasundo nang mabisa sa konsorsiyum ng CP Group.

Mga Hadlang sa Batas at Disiplina sa Pananalapi

Bukod sa mga maniobrang pampolitika, nahaharap ang proyekto sa malalaking legal na hadlang na hindi basta malalampasan. Nagpahayag ng seryosong pangamba ang Office of the Attorney-General (OAG) tungkol sa mga iminungkahing pagbabago, lalo na sa disiplina sa pananalapi ng estado. Nagpayo ang OAG na dapat sumunod sa State Fiscal and Financial Discipline Act ang anumang binagong sistema ng pagbabayad. Mahigpit na batas ito na idinisenyo upang maiwasan ang pag-aaksaya ng pondo ng pamahalaan at matiyak ang pananagutan sa pananalapi.

Binigyang-diin din ng Attorney-General ang pangangailangan para sa matitibay na garantiya sa mga gawaing sibil. Sa ilalim ng orihinal na kontrata, kapag inilabas na ang Notice to Proceed (NTP), kailangan ng proyekto ng 4.5 bilyong baht na performance guarantee at 140 bilyong baht na mga garantiya mula sa mga shareholder. Katumbas ang halagang ito ng halaga ng bahagi ng estado sa pamumuhunan, kasama ang interes. Ayon sa payo ng OAG, dapat saklawin ng mga garantiyang ito ang buong proyekto upang mapangalagaan ang interes ng estado. Malaking hadlang ang rekisitong ito para sa pribadong konsorsiyum, na nahihirapan na sa kakulangan ng likididad.

Nagpasya ang lupon ng State Railway of Thailand na imungkahi ang pagsusuri sa naunang resolusyon ng Gabinete tungkol sa proyekto. Balak nitong hilingin sa Gabinete na aprubahan ang mga pagbabago sa kontrata ng PPP, partikular ang pagbabago sa iskedyul ng pagbabayad sa konsesyon ng Airport Rail Link at ang paglipat sa modelong "build-and-pay-as-you-go." Gayunman, dahil lumilikha ng pangmatagalang obligasyong legal ang mga usaping ito, bawal itong talakayin ng pansamantalang Gabinete hanggang sa maupo ang bagong pamahalaan.

Tinitiyak ng mahigpit na mga legal na tuntuning ito na hindi maipagpapatuloy ang proyekto sa pamamagitan ng mga palihim na hakbang o atas ng ehekutibo. Kailangan itong sumailalim sa buong proseso ng pag-apruba ng Gabinete, na nangangailangan ng matatag na pamahalaang may ganap na kapangyarihang ehekutibo. Hangga't hindi humuhupa ang tensiyong pampolitika at nabubuo ang bagong Gabinete na makapag-aapruba sa mga pagbabago ayon sa batas, mananatiling nakasuspinde ang proyekto: hindi makausad ngunit hindi rin pormal na kinakansela.

Epekto sa Pag-unlad ng Rehiyon

Lumalampas sa mismong mga riles ang mga epekto ng pagkaantala, at nagdudulot ito ng sunod-sunod na epekto sa buong Eastern Economic Corridor. Nakadepende sa high-speed rail ang iba pang malalaking proyekto, gaya ng pagpapalawak ng U-Tapao Airport at ng Eastern Aviation City, para sa mahalagang koneksiyon. Dahil walang katiyakan sa linya ng tren, napagdududahan ang posibilidad na maisakatuparan ang malalaking pamumuhunang ito.

Dahil dito, naantala na ang paglalabas ng Notice to Proceed para sa proyekto ng U-Tapao International Airport. Kasalukuyang nakikipagnegosasyon sa konsesyonaryo, ang U-Tapao International Aviation Co., upang paliitin ang unang yugto ng pagpapaunlad ng paliparan. Binawasan ang planong magsimula sa kapasidad na 6 hanggang 8 milyong pasahero kada taon tungo sa humigit-kumulang 3 milyon upang umayon sa kasalukuyang pangangailangan habang wala pa ang koneksiyon ng tren. Ipinakikita ng pagbawas na ito ang kawalan ng tiwala sa agarang suportang pang-imprastrakturang inaasahang ibibigay ng linya ng tren.

Naghihintay ang mga lokal na negosyo sa mga lalawigan sa silangan, na umasa sa pagdagsa ng mga bisita at sa mas madaling pagdadala ng mga produkto. Napipigilan ng mabagal na mga ugnayang pangtransportasyon sa lupa sa pagitan ng mga paliparan at sonang industriyal ang potensiyal ng rehiyon na maging sentro ng logistik. Dahil hindi naiuugnay ang mga paraang ito ng transportasyon, nababawasan ang pagiging mapagkumpitensya ng EEC kumpara sa iba pang sentrong panrehiyon sa Timog-Silangang Asya.

Dahil sa kasalukuyang pagkakabalam, lalong tumataas ang posibilidad na wakasan ang proyekto ng high-speed rail sa ilalim ng umiiral na kontrata ng PPP. Gayunman, hindi simpleng paraan ng pag-alis ang pagwawakas. Mananagot sa danyos ang sinumang panig na magkakansela, na halos tiyak na magdudulot ng matagal na alitang legal at malalaking paghahabol sa kompensasyon. Nagbabanta ang mga kasong legal sa mga negosasyon, kaya kapwa ayaw ng pamahalaan at ng konsorsiyum na unang tumigil sa proyekto.

Tungo sa Hindi Tiyak na Kinabukasan

Sa kabila ng malabong pananaw, pinag-uusapan pa rin ang pagpapalawak ng network bago pa maitayo ang unang yugto. Inihayag ng Thailand ang mga planong palawigin ang network ng high-speed rail sa pamamagitan ng bagong linya sa pagitan ng U-Tapao Airport at Lalawigan ng Trat. Layunin ng panukalang pagpapalawak na ito na palakasin ang turismo sa silangan at gawing mas madaling mapuntahan ang rehiyon ng mga biyaherong pandaigdigan. Nakikipagnegosasyon ang pamahalaan sa Asia Era One hinggil sa pagpapalawak na ito bilang Ikalawang Yugto, na dadaan sa Rayong at Chanthaburi.

Gayunman, inilalantad ng panukalang ito ang agwat sa pagitan ng pagpaplano at realidad. Habang pinag-uusapan ng mga opisyal ang pagpapalawig ng linya hanggang Trat, hindi pa rin tapos ang pundamental na koneksiyon sa pagitan ng tatlong paliparan. Aabot nang humigit-kumulang 190 kilometro ang panukalang extension ng SRT mula Rayong patungong Chanthaburi hanggang Trat, at tinatayang nagkakahalaga ng 101.7 bilyong baht. Gayunman, ipinakikita ng paunang mga pag-aaral na mababa ang internal rate of return sa ekonomiya at negatibo ang netong kasalukuyang halaga nito. Nagbubunsod ito ng mga tanong tungkol sa pinansiyal na katwiran ng pagpapalawak ng sistemang hindi pa napapatunayang kayang magtagumpay.

Sa ngayon, nakatuon ang pansin sa pagsagip sa orihinal na rutang 220 kilometro. Orihinal na nakatakdang magbukas noong 2024 ang linya, ngunit inaasahang magsisimula na lamang itong magserbisyo sa 2030 sa pinakamaaga, kung malalagdaan ang kontrata at agad na sisimulan ang konstruksyon. Anim na taon itong pagkaantala sa pagsisimula pa lamang ng proyekto, kaya halos isang dekada ang itutulak na pagkahuli sa pagkumpleto nito.

Nakasalalay ngayon ang kinabukasan ng proyekto sa kalalabasan ng nalalapit na pagpapalit ng pamahalaan. Kailangang maupo ang bagong pamahalaan at magpasya kung isusulong nito ang mga kontrobersiyal na pagbabago, wawakasan ang kontrata at magsisimula muli, o hahanap ng kompromisong tutugon kapwa sa mahigpit na hinihingi ng estado sa disiplina sa pananalapi at sa pangangailangang pinansiyal ng pribadong konsorsiyum. Hangga't hindi napagpapasyahan ng pamahalaan ang usaping ito, mananatiling pangarap lamang ang $7 bilyong adhikain para sa isang magkakaugnay na Eastern Economic Corridor.

Mahahalagang Punto

• Anim na taon nang natigil dahil sa mga suliraning pampolitika at pinansiyal ang $7 bilyong proyektong high-speed rail ng Thailand na mag-uugnay sa mga paliparan ng Don Mueang, Suvarnabhumi, at U-Tapao.
• Haligi ng plano sa pagpapaunlad ng Eastern Economic Corridor (EEC) ang 220 kilometrong linya, na idinisenyo upang palakasin ang turismo at industriya.
• Nakasentro ang isang pangunahing pagtatalo sa paraan ng pagbabayad: hinihiling ng pribadong konsorsiyum ang hulugang bayad, samantalang mas gusto ng pamahalaan ang isang bagsakang bayad matapos makumpleto ang proyekto.
• Dahil binuwag ang Kapulungan ng mga Kinatawan, naging pansamantalang pamahalaan ang Gabinete at legal na pinagbabawalang aprubahan ang mga kinakailangang pagbabago sa kontrata.
• Nagbitiw si Weerit Amrapal, Gobernador ng State Railway of Thailand, noong Oktubre 2025 sa gitna ng presyur mula sa negosasyon sa proyekto ng tren at hiwalay na alitan sa lupa.
• Nagpahayag ng pangamba ang Office of the Attorney-General tungkol sa pagsunod sa disiplina sa pananalapi sa iminungkahing modelong "pay-as-you-go" at humingi ito ng mahigpit na mga garantiyang pinansiyal.
• Dahil sa pagkaantala ng linya ng tren, kinailangang paliitin ang proyekto ng pagpapalawak ng U-Tapao Airport, na umaasa sa tren para sa daloy ng mga pasahero.
• Orihinal na nakatakdang magbukas noong 2024 ang serbisyo, ngunit hindi ito inaasahang magsisimula bago ang 2030 sa pinakamaaga. Nanganganib ding tuluyang wakasan ang proyekto.