Dahil sa Presyon ng China, Umani ng Pandaigdigang Debate ang Usapin ng Sensura at Kalayaan sa Sining sa Bangkok Art Gallery

Sinensura ang Eksibisyon ng Sining sa Bangkok Matapos ang Presyon ng China: Ano ang Nangyari?

Noong huling bahagi ng Hulyo 2025, naging sentro ng lumalalang kontrobersiya tungkol sa internasyonal na sensura at kalayaan sa sining ang isa sa pinakakilalang lugar para sa sining sa Bangkok, ang Bangkok Arts and Cultural Centre (BACC). Nagsimula ang insidente nang bumisita sa BACC ang mga opisyal ng embahada ng China, kasama ang mga awtoridad ng lungsod ng Bangkok, ilang araw matapos buksan ang eksibisyong pinamagatang Konstelasyon ng Pakikipagsabwatan: Pagsasalarawan sa Pandaigdigang Makinarya ng Awtoritaryanong Pagkakaisa. Ang kanilang hiling: alisin o baguhin ang mga likhang-sining at sangguniang tumatalakay sa pagtrato ng China sa mga etnikong minorya at mga tumututol sa pamahalaan sa mga rehiyong gaya ng Tibet, Xinjiang (tahanan ng minoryang Uyghur), at Hong Kong.

Pumayag ang galeriya matapos mapailalim sa presyon kapwa ng embahada ng China at ng Bangkok Metropolitan Administration. Inalis ang mga likhang-sining, tinakpan ang mga salitang tulad ng “Hong Kong,” “Tibet,” at “Uyghur,” at inalis sa mga ipinaskil ang mga pangalan ng ilang artista. Mula noon, nagdulot ng pandaigdigang debate ang sensura at nagbukas ng mahahalagang tanong tungkol sa impluwensiya ng mga dayuhang pamahalaan sa mga lokal na espasyong pangkultura, sa mga hangganan ng malayang pagpapahayag sa sining, at sa hinaharap ng Timog-Silangang Asya bilang kanlungan ng mga tumututol sa pamahalaan at mga artistang ipinatapon.

Bakit Pinuntirya ang Eksibisyon?

Inorganisa ng Myanmar Peace Museum ang eksibisyong nasa sentro ng kontrobersiya. Itinampok dito ang mga likha ng mga artistang mula sa iba’t ibang panig ng mundo, kabilang ang mga ipinatapon mula sa China, Hong Kong, Tibet, Xinjiang, Iran, Russia, at Syria. Sentral na paksa nito kung paano nagtutulungan ang mga awtoritaryanong pamahalaan sa iba’t ibang bansa upang supilin ang pagtutol at panatilihin ang kapangyarihan. Kabilang sa eksibisyon ang mga instalasyong multimedia, pelikula, at grapikong tuwirang tumatalakay sa karahasan ng estado, paglaban, at pagkakaugnay-ugnay ng mga awtoritaryanong rehimen sa buong mundo.

Kabilang sa mga pinakasensitibong likha ang:

• Isang instalasyong multimedia ng Tibetan artist na si Tenzin Mingyur Paldron, na kinabibilangan ng bidyong nagpapakita sa mga Tibetan na may dalang mga bandila ng Palestina at nananawagan ng pananagutan sa henosidyo.
• Mga postcard na nagtatampok kay Pangulong Xi Jinping ng China.
• Mga bandilang kumakatawan sa Tibet at sa rehiyon ng Uyghur.
• Mga likha ng mga Hong Kong artist na sina Clara Cheung at Gum Cheng Yee Man, at ng Uyghur artist na si Mukaddas Mijit. Tinakpan o inalis ang mga pangalan nilang lahat sa eksibisyon.

Ayon kay Sai, kapwa tagapangasiwa ng eksibisyon at isang artist at aktibista mula Myanmar, layunin nitong “ilarawan ang mga pandaigdigang ugnayan ng mga awtoritaryanong rehimen” at ipakita kung paano pinatitibay ng mga rehimen gaya ng China, Russia, at Iran ang mapaniil na mga taktika ng isa’t isa. Aniya, kabalintunaan na ang isang eksibisyon tungkol sa pagkakaisa ng mga awtoritaryanong rehimen ay sinensura rin dahil sa presyur ng mga ito.

Opisyal na Tugon ng China

Inakusahan ng ministeryo ng ugnayang panlabas ng China ang mga nag-organisa ng eksibisyon ng “pagbaluktot sa mga patakaran nito hinggil sa Tibet, Xinjiang at Hong Kong” at pagpapalaganap ng “mga maling pahayag” tungkol sa mga kilusang nagsusulong ng kasarinlan at panunupil ng estado. Sa isang pahayag na iniulat ng Bangkok Post, sinabi ng ministeryo:

Tinututulan ng China ang paggamit ng sinuman sa palitang pangkultura at pansining bilang pagkukunwari sa manipulasyong pampolitika at pakikialam sa mga panloob na usapin ng China.

Hindi kinumpirma o itinanggi ng ministeryo ang direktang pagkakasangkot ng embahada ng China, ngunit pinuri nito ang Thailand sa pagsasagawa ng “napapanahong mga hakbang” upang hindi mapahina ng eksibisyon ang “pangunahing interes at dangal sa politika” ng China.

Paano Naganap ang Sensura?

Nagsimula ang mga pangyayari tatlong araw lamang matapos buksan ang eksibisyon noong Hulyo 24, 2025. Pumasok sa BACC ang mga kawani ng embahada ng China, kasama ang mga opisyal ng lungsod ng Bangkok, at hiniling na ipasara ang eksibisyon. Ayon sa mga email at komunikasyong nakita ng Reuters, binalaan ang galeriya na maaaring magdulot ng tensiyong diplomatiko sa pagitan ng Thailand at China ang eksibisyon. Ipinaabot ang presyur sa pamamagitan ng Ministry of Foreign Affairs ng Thailand at ng Bangkok Metropolitan Administration, ang pangunahing tagapagtaguyod ng eksibisyon.

Noong una, sinubukan ng galeriya na makipagkompromiso sa pamamagitan ng pagtatakip sa mga pangalan ng mga artistang mula sa Hong Kong, Tibet, at Xinjiang, pati sa mga salitang “Hong Kong,” “Tibet,” at “Uyghur.” Ngunit dahil sa mga sumunod na hiling ng embahada ng China, inalis ang buong mga instalasyon, kabilang ang lahat ng bidyo ni Tenzin Mingyur Paldron at anumang nilalamang nagtatampok kay Pangulong Xi Jinping. Kahit matapos ang mga pagbabagong ito, bumalik sa galeriya ang mga opisyal ng embahada upang hilinging alisin ang iba pang materyal at paalalahanan ang institusyon na sumunod sa “patakarang One China.”

Prinsipyong diplomatiko ang “patakarang One China” na kumikilala sa People’s Republic of China bilang nag-iisang lehitimong pamahalaan ng China, kabilang ang mga pag-aangkin nito sa Taiwan, Tibet, at Xinjiang. Ipinatutupad ng karamihan sa mga bansa, kabilang ang Thailand, ang patakarang ito sa mga opisyal nilang pakikipag-ugnayan sa Beijing.

Nang bumisita ang mga mamamahayag, itim na mga screen lamang ang ipinapakita ng mga monitor na dating nagpapalabas ng mga sinensurang likha. Ipinapalabas ang mga pelikula ng mga Uyghur artist, ngunit natatakpan ang mga pangalan ng mga lumikha. Tumangging magbigay ng pampublikong komento ang mga kawani at tagapangasiwa ng galeriya dahil sa pangambang magkaroon ng epekto ito sa kanila. Ang ilan sa kanila, kabilang si Sai, ay umalis ng Thailand matapos umano silang hanapin ng pulisya ng bansa.

Sino-sino ang mga Artista at Ano ang Nawala?

Naapektuhan ng sensura ang ilang artista, at marami sa kanila ang matagal nang ipinatapon dahil sa kanilang aktibismo o mga pananaw sa politika. Kabilang sa kanila ang:

• Tenzin Mingyur Paldron (Tibetan artist): Inalis ang mga likha niya, kabilang ang pelikulang pinamagatang “Makinig sa mga Katutubo.” Sinuri sa instalasyon ni Paldron ang pinagmulan ng isang kontrobersiyal na viral na bidyo tungkol sa Dalai Lama at ang mas malawak na mga usapin hinggil sa karapatan ng mga katutubo at karahasan ng estado.
• Mukaddas Mijit (Uyghur artist): Tinakpan ang pangalan niya sa eksibisyon at mahigpit na binago ang kanyang likhang tumatalakay sa panunupil sa mga Uyghur sa Xinjiang.
• Clara Cheung at Gum Cheng Yee Man (mga Hong Kong artist): Inalis sa mga ipinaskil ang kanilang mga pangalan at ang mga sanggunian sa Hong Kong, at binago ang mga likha nila.

Kabilang din sa mga sinensurang likha ang mga grapikong nag-uugnay sa pagmamanman at panunupil ng China at Israel sa mga komunidad ng Muslim, pati ang mga bandilang kumakatawan sa Tibet at sa rehiyon ng Uyghur. Tinutukoy na lamang ngayon ng website ng eksibisyon ang mga artistang ito batay sa bansang tinitirhan nila, kaya nabubura ang kanilang mga identidad at ang konteksto ng kanilang mga likha.

Nagsalita ang mga Artista

Sa mga pahayag nila sa midya, kinondena ng mga artistang naapektuhan ang sensura. Sinabi ni Tenzin Mingyur Paldron sa Reuters:

Sa pamimilit sa galeriya na alisin ang mahahalagang bahagi ng aking likha, muling ipinakita ng pamahalaan ng China na nais nitong ihiwalay ang mga Tibetan sa iba pang bahagi ng mundo at ayaw nitong kilalanin ang pakikipagsabwatan nito sa iba pang anyo ng kolonyalismo at henosidyo.

Tinanong din ni Paldron ang papel ng mga museo at sinabing:

Dapat para sa mga tao ang mga museo, hindi para sa mga diktador ng anumang ideolohiya.

Tinawag ni Sai, kapwa tagapangasiwa ng eksibisyon, na “malungkot na kabalintunaan” ang sitwasyon. Matagal na umanong naging kanlungan ang Thailand para sa mga tumututol sa pamahalaan, ngunit nagpapadala na ngayon ito ng “nakapanghihilakbot na babala sa lahat ng ipinatapong artista at aktibista sa rehiyon.”

Bakit Ito Mahalaga? Ang Mas Malawak na Epekto

Hindi nag-iisang kaso ang insidente sa BACC. Sumasalamin ito sa mas malawak na kalakaran ng lumalawak na impluwensiya ng China lampas sa mga hangganan nito, partikular sa Timog-Silangang Asya. Madalas na pinagbabalanse rito ng mga pamahalaan ang pakikipagtulungang pang-ekonomiya sa Beijing at ang mga alalahanin tungkol sa soberanya ng politika at kalayaan sa pagpapahayag.

Matagal nang inaakusahan ng mga grupo para sa karapatang pantao at mga internasyonal na tagamasid ang China ng pagsasagawa ng sopistikadong kampanya ng panggigipit at pagsupil sa mga kritiko sa ibang bansa. Kabilang dito ang mga pagsisikap na patahimikin ang mga tumututol sa pamahalaan, aktibista, at artista sa pamamagitan ng diplomatikong presyur, impluwensiyang pang-ekonomiya, at, sa ilang pagkakataon, panunupil na tumatawid sa mga hangganan ng bansa. Palagiang itinatanggi ng Beijing ang mga paratang na ito at iginiit na ipinagtatanggol lamang nito ang soberanya at mga panloob na usapin nito.

Kapansin-pansin ang pagsunod ng Thailand sa mga kahilingan ng China, lalo na dahil sa kasaysayan nitong maging kanlungan ng mga ipinatapong politiko mula sa mga karatig-bansa. Nagdudulot ng pangamba ang kahandaan ng bansa na magsensura ng sining sa kahilingan ng dayuhang pamahalaan, dahil nanganganib na maubos ang tradisyon nito ng pagiging bukas at malagay sa panganib ang mga tumututol sa pamahalaang naninirahan sa loob ng mga hangganan nito.

Pangrehiyon at Pandaigdigang Konteksto

Makikita sa iba’t ibang larangan ang lumalaking impluwensiya ng China sa Timog-Silangang Asya, mula sa kalakalan at pamumuhunan hanggang sa diplomasyang pangkultura at pakikipagtulungan sa seguridad. Nagaganap ang insidente sa BACC kasabay ng iba pang ulat tungkol sa mga pagtatangka ng China na supilin ang mga kritikal na tinig sa ibang bansa, gaya ng mga pagsisikap na harangin ang pagpapalabas sa New Zealand at Pilipinas ng mga dokumentaryo tungkol sa South China Sea.

Mas maaga noong 2025, palihim na pinabalik ng Thailand sa China ang 40 Uyghur, sa kabila ng mga babala ng United Nations na mataas ang panganib na pahirapan at pagmamalupitan sila. Palagiang itinatanggi ng China ang mga paratang ng pang-aabuso sa Xinjiang at sinasabing udyok ng politika ang mga ito.

Ano ang Naging Tugon ng Publiko at ng Komunidad ng Sining?

Nagdulot ng matitinding reaksiyon ang sensura mula sa mga artista, aktibista, at grupo para sa karapatang pantao sa Thailand at sa ibang bansa. Para sa marami, mapanganib itong halimbawa na maaaring magpalakas pa ng mga pagtatangkang supilin ang malayang pagpapahayag sa rehiyon.

Binigyang-diin ng mga publikasyong nakatuon sa sining gaya ng Hyperallergic at ArtReview ang nakapagdudulot ng pangamba sa mga ipinatapong artista at ang mas malawak na epekto nito sa pandaigdigang komunidad ng sining. Nanawagan ang Human Rights Foundation at iba pang organisasyong nagtataguyod ng mga karapatan ng mga tao ng mas matibay na proteksiyon para sa kalayaan sa sining at hinikayat ang mga pamahalaan na labanan ang panlabas na presyur na sumisira sa mga pangunahing karapatan.

Nagpahayag ng pangamba ang ilang komentaristang Thai na nanganganib ang reputasyon ng bansa bilang ligtas na kanlungan ng mga tumututol sa pamahalaan. Nag-aalala naman ang iba na hudyat ang insidente ng mas malawak na paglaganap ng pagsesensura sa sarili at pagbigay-daan sa makapangyarihang dayuhang interes.

Ano ang Susunod para sa Kalayaan sa Sining sa Timog-Silangang Asya?

Hindi pa tiyak ang magiging kapalaran ng eksibisyong Konstelasyon ng Pakikipagsabwatan. Hindi pa naglalabas ng pampublikong pahayag ang BACC, at nakatakdang manatili ang eksibisyon hanggang Oktubre 2025, bagaman mahigpit na itong sinensura. Umalis na ng Thailand ang mga tagapangasiwa at ilang artista dahil sa pangamba para sa kanilang kaligtasan.

Muling nagpasiklab ang insidente ng debate tungkol sa mga pananagutan ng mga institusyong pangkultura, sa mga hangganan ng impluwensiyang diplomatiko, at sa pangangailangang protektahan ang mga lugar para sa malayang pagpapahayag. Habang patuloy na lumalawak ang impluwensiya ng China sa buong mundo, malamang na magkaroon ng mga katulad na kaso sa ibang lugar, kaya mapipilitan ang mga lipunan na harapin ang mahihirap na tanong tungkol sa soberanya, sensura, at papel ng sining sa paghamon sa kapangyarihan.

Buod

• Sinensura at inalis ng Bangkok Arts and Cultural Centre ang mga likhang-sining na bumabatikos sa China matapos ang presyur mula sa mga opisyal ng embahada ng China at mga awtoridad ng Thailand.
• Itinampok sa eksibisyong inorganisa ng Myanmar Peace Museum ang mga awtoritaryanong rehimen at mga likha ng mga ipinatapong artista mula sa Tibet, Xinjiang, Hong Kong, at iba pang lugar.
• Tinakpan o inalis ang mga sanggunian sa “Hong Kong,” “Tibet,” at “Uyghur,” pati ang mga pangalan ng ilang artista.
• Inakusahan ng ministeryo ng ugnayang panlabas ng China ang eksibisyon ng pagbaluktot sa mga patakaran nito at pinuri ang Thailand sa pagsasagawa ng “napapanahong mga hakbang.”
• Kinondena ng mga artista at tagapangasiwa ang sensura bilang nakapanghihilakbot na babala para sa kalayaan sa sining at pagtutol sa pamahalaan sa Timog-Silangang Asya.
• Itinatampok ng insidente ang lumalawak na impluwensiya ng China sa ibang bansa at ang pagiging bulnerable ng mga institusyong pangkultura sa pampolitikang presyur.
• Nananawagan ang mga grupo para sa karapatang pantao at pandaigdigang komunidad ng sining ng mas matibay na proteksiyon para sa malayang pagpapahayag sa sining at paglaban sa panlabas na sensura.