Tumaas nang 50% ang pamasahe sa mga domestic flight sa Indonesia matapos itaas sa 38% ang limitasyon sa fuel surcharge

Nagulat sa Presyo sa Pag-check In

Hindi makapaniwala si Jennifer habang nakatitig sa screen ng kanyang telepono. Sanay na ang empleyadong nagtatrabaho sa pribadong sektor at nakabase sa Jakarta, na madalas bumiyahe patungong Medan para sa trabaho, na mag-book ng mga domestic flight sa huling minuto nang hindi gumagastos nang malaki. Noong nakaraang linggo, biglang nagbago ang nakasanayan niyang ito. Mula sa humigit-kumulang 1.6 milyong rupiah hanggang 1.9 milyong rupiah (US$93 hanggang US$111), umakyat sa 2.5 milyong rupiah ang presyo ng mga tiket sa economy class mula Kualanamu International Airport sa North Sumatra patungong Soekarno-Hatta Airport sa Tangerang. Sumipa naman sa 8 milyon hanggang 14 milyong rupiah ang pamasahe sa business class.

"Kapag hindi peak season, kadalasan ay nakakabili ka pa rin ng tiket sa mismong araw ng biyahe," sabi ni Jennifer, na humiling na huwag gamitin ang tunay niyang pangalan dahil wala siyang pahintulot mula sa kanyang employer na makipag-usap sa media. Sa halip, nahirapan siyang makakuha ng kahit anong upuan, kaya kinailangan niyang ipagpaliban nang dalawang araw ang kanyang biyahe pauwi. Katulad ng kanya ang karanasan ng maraming biyahero sa buong bansa, habang nahaharap sila sa pagtaas ng pamasahe sa eroplano nang hanggang 50%—higit na mas mataas sa 9% hanggang 13% na inaasahan ng gobyerno.

Dulot ito ng pagsasanib ng mga sigalot sa heopolitika, pabagu-bagong halaga ng salapi, at mga pagbabago sa regulasyon. Noong Abril 6, 2026, inaprubahan ng mga awtoridad sa Indonesia ang malaking pagtataas sa pinakamataas na fuel surcharge, na ginawang 38% para sa jet at propeller aircraft. Dati, 10% ito para sa mga jet at 25% para sa mga turboprop. Nagpasya ang mga awtoridad matapos sumirit nang mahigit 70% sa loob ng isang buwan ang presyo ng jet fuel, bunsod ng nagpapatuloy na sigalot sa Middle East at mga epekto nito sa pandaigdigang pamilihan ng enerhiya.

Paano Sumasipa ang Presyo

Para maunawaan kung bakit ganoon kabilis tumaas ang presyo ng mga tiket, kailangang suriin ang masalimuot na pormulang nagtatakda sa mga domestic airfare sa Indonesia. Nagtatakda ang gobyerno ng pinakamataas na presyong maaaring singilin ng mga airline batay sa distansya ng mga ruta. Sa ilalim ng sistemang ito, maaaring magdagdag ang mga airline ng fuel surcharge, isang karagdagang bayarin na partikular na nilalayong bumawi sa pagbabago-bago ng halaga ng aviation turbine fuel (avtur). Hindi basta-basta itinatakda ang surcharge na ito; kinukuwenta ito gamit ang pormulang itinakda ng Ministry of Transportation.

Karaniwang bumubuo ang jet fuel ng humigit-kumulang 40% ng kabuuang gastos sa pagpapatakbo ng isang flight. Nang itaas ng kompanya ng enerhiyang pag-aari ng estado na Pertamina ang mga presyo para sa panahong Abril 1 hanggang Abril 30, kaagad at matindi ang naging epekto nito. Sa Soekarno-Hatta Airport, sumirit ang presyo ng domestic jet fuel mula 13,656.51 rupiah kada litro noong Marso tungo sa 23,551.08 rupiah kada litro noong Abril, o mahigit 72%. Mas malaki pa ang itinaas para sa mga international route: 80.32%, hanggang humigit-kumulang $1.34 kada litro.

Noong Abril 6, inanunsyo ni Coordinating Minister for Economic Affairs Airlangga Hartarto ang 38% na limitasyon sa surcharge at ipinaliwanag na pinag-isa na ang dating magkaibang limitasyon para sa jet at propeller aircraft. "Dati, 10% ang limitasyon sa surcharge para sa mga jet at 25% para sa mga propeller aircraft. Ngayon, pinag-isa na ito sa 38%," sabi niya sa isang press conference. Una nang humiling ang Indonesian National Air Carriers Association (INACA) ng 15% na pagtaas, ngunit nagpasyang gumawa ang gobyerno ng mas malaking pagbabago dahil sa matinding pressure sa pananalapi ng mga airline.

Kuwenta ni aviation analyst Alvin Lie, lohikal na nagdudulot ng hindi bababa sa 28% na pagtaas sa presyo ng tiket ang pagtataas ng surcharge mula 10% tungo sa 38%. Kahit may karagdagang hakbang ang gobyerno para maibsan ang epekto nito, hindi makakamit sa kuwenta ang target na 13% lamang ang itataas ng pamasahe kung walang malaking subsidiya.

Mga Pangako sa Patakaran at ang Aktuwal na Kalagayan

Sinikap ng gobyerno na maibsan ang dagok sa pamamagitan ng ilang hakbang sa pananalapi. Kabilang sa pinakamahalaga ang pasyang sagutin sa loob ng dalawang buwan ang 11% value-added tax (VAT) sa mga tiket sa economy class. Kilala sa Indonesia ang subsidiya na ito bilang PPN DTP (VAT na sagot ng gobyerno). Tinatayang nagkakahalaga ito ng 1.3 trilyong rupiah kada buwan sa nawawalang kita ng gobyerno. Inalis din ang mga taripa sa pag-angkat ng piyesa ng eroplano, na nagkakahalaga sa estado ng humigit-kumulang 500 bilyong rupiah kada taon.

Sa kabila ng mga hakbang na ito, sinabi ni Airlangga na inaasahan ng gobyerno na "mananatili sa 9% hanggang 13% ang itataas ng presyo ng tiket." Ngunit 50% o higit pa ang nakikitang itinaas ng mga pasaherong gaya ni Jennifer. Nagmula ang agwat sa mahalagang pagkaantala sa pagpapatupad. Bagaman naglabas ang Ministry of Transportation ng Ministerial Decree No. 83/2026 na nagpapahintulot sa 38% fuel surcharge, hindi pa naipamamahagi ng Finance Ministry ang ipinangakong subsidiya sa VAT nang magsimulang magbago ng presyo ang mga airline.

Sa ngayon, ang tanging umiiral na regulasyon ay ang 38% fuel surcharge sa ilalim ng Ministerial Decree No. 83/2026. Wala pang bagong nakasulat na regulasyon mula sa Finance Ministry,

Ipinaliwanag ni INACA secretary-general Bayu Sutanto sa mga mamamahayag ang agwat na ito. Aniya, nagkaroon ng pansamantalang kawalan ng katiyakan dahil wala pa ang mga kinakailangang dokumento, kaya inilapat ng mga airline ang surcharge nang wala ang katumbas na bawas-buwis. Ipinaliwanag pa ni aviation analyst Lie na mahirap pa rin ang kuwenta kahit maipatupad na ang 11% subsidiya sa VAT. "Ang tanging hakbang na tuwirang nakaaapekto sa mga mamimili ay ang pag-aalis ng 11% VAT sa mga tiket. Kung ibabawas mo iyon sa 28% na pagtaas, 17% pa rin ang matitira," sabi niya.

Mas pangmatagalang ginhawa ang maidudulot ng pag-aalis ng taripa sa mga piyesang pamalit, at posibleng bumaba nang humigit-kumulang 5% ang gastos sa maintenance. Gayunman, nagbabala si Lie na unang mapupunta ang pakinabang na ito sa mga kumpanyang nagbibigay ng maintenance, repair, and overhaul (MRO). Maaaring abutin ng dalawa hanggang tatlong buwan bago maipasa sa presyo ng mga tiket ang matitipid.

Nagbawas ng mga Ruta ang mga Airline Habang Lumalaki ang Pagkalugi

Hindi lamang gastos sa gasolina ang pinansiyal na pasaning kinakaharap ng mga airline sa Indonesia. Humina ang rupiah mula sa humigit-kumulang 14,100 kada US dollar noong 2019 tungo sa halos 17,000 noong unang bahagi ng 2026. Malaking problema ito para sa mga airline na nagbabayad ng humigit-kumulang 70% ng kanilang gastos sa operasyon gamit ang dolyar, samantalang pangunahing kumikita sila sa lokal na salapi. Nagtala ng netong pagkalugi na 5.4 trilyong rupiah noong 2025 ang pambansang airline na Garuda Indonesia, halos limang ulit ng pagkalugi nito noong nakaraang taon, bago pa sumiklab ang pinakahuling krisis sa gasolina.

Dahil sa mga hamong ito, nagbabawas ng kapasidad ang mga airline. Inanunsyo ng AirAsia na "inayos nito ang dalas ng mga flight sa ilang ruta," at binigyang-priyoridad ang mga operasyong may pinakamagandang resulta nang hindi tinukoy kung alin ang mga ito. Inilarawan ni Acting President Director Achmad Sadikin ang mga pagbabagong ito bilang kinakailangang pag-angkop. "Nauunawaan naming patuloy na nagbabago ang kalagayan ng industriya ng abyasyon. Kaya unti-unti naming inaayos ang mga operasyon bilang bahagi ng mga pagsisikap naming panatilihing maayos ang mga ito, mabilis makibagay, at may kakayahang maghatid ng pinakamahusay na serbisyo sa publiko," sabi niya sa isang pahayag.

Ayon kay Bayu ng INACA, maaaring magbawas ng dalas ng mga flight o pansamantalang magsuspinde ng ilang ruta ang mga airline dahil karaniwang low season na mahina ang demand ang panahong ito hanggang Mayo. Iniaalok sa mga apektadong pasahero ang kompensasyong gaya ng libreng pagbabago ng iskedyul sa loob ng 30 araw, travel credit, o refund. Samantala, nakatuon ang Garuda Indonesia sa mga rutang maraming pasahero at sa nalalapit na panahon ng Hajj. Magpapadala ito ng 15 wide-body aircraft para maghatid ng mahigit 102,000 peregrino simula Abril 21, habang hinaharap ang mas malawak na paghina ng pananalapi.

Sumasalamin ang sitwasyon sa tinatawag ng mga analyst na paraang "pinaghahatian ang pasanin," kung saan ipinapamahagi ang bigat sa mga airline, pasahero at estado. "Para hindi lubusang pasanin ng mga airline at pasahero ang epekto, inalis ng gobyerno ang 11% VAT, kaya tinalikuran nito ang halos 1.5 trilyong rupiah na kita sa mga tiket kada buwan," paliwanag ni Lie. Kinilala ni Coordinating Minister Airlangga na "walang iisang solusyon" at sinabing hindi nag-iisa ang Indonesia sa pagharap sa mga hamong ito.

Muling Pinag-iisipan ng mga Biyahero ang Kanilang mga Opsyon

Binabago ng pagtaas ng pamasahe ang paraan ng paglalakbay sa buong kapuluan. Dinagsa ng mga reklamo ng mga Indones ang social media, at may ilan na tuluyang nagkansela o nagpaliban ng biyahe. Isinulat ng isang user ng Threads na si Dion Haryadi noong Abril 7 na tumaas mula sa karaniwang 1.5 milyong rupiah tungo sa humigit-kumulang 2.4 milyong rupiah ang mga tiket sa Batik Air mula Batam patungong Jakarta. Natutuklasan naman ng iba na mas mura na ngayong lumipad sa ibang bansa kaysa bumiyahe sa loob ng bansa.

Nalaman ni Jennifer na mas mura ang biyahe mula Medan patungong Jakarta na dadaan sa Kuala Lumpur, Malaysia, kaysa domestic route na dadaan sa Padang at nagkakahalaga ng mahigit 3 milyong rupiah. "Walang direktang domestic flight papuntang Jakarta noong panahong iyon, pero wala akong dalang pasaporte para makadaan sa Kuala Lumpur," sabi niya, na nagpapakita sa kabalintunaan ng magkasalungat na presyo.

Nagbabala ang tourism expert na si Azril Azahari mula sa Trisakti University na hindi na kasingkompetitibo sa presyo ang mga destinasyon sa loob ng bansa kumpara sa mga nasa ibang bansa. "Maaaring mas mura ang paglipad papuntang Singapore kaysa bumiyahe sa Raja Ampat, Komodo Island o maging sa Bali," sabi niya. Kung hindi babalik sa mga presyong kayang makipagkompetensiya, maaaring humina ang pang-akit ng turismo sa Indonesia habang tumitindi ang kompetisyon sa rehiyon.

Hula ni transportation analyst Revy Petragradia mula sa Indonesian Transportation Society (MTI) na mas magiging mapili ang mga biyahero, na posibleng magpababa nang 10% hanggang 15% sa bilang ng mga pasaherong sakay ng eroplano. "Maaaring magpatuloy gaya ng dati ang mga biyahe para sa trabaho, pero tiyak na magdadalawang-isip ang mga pasaherong economy class at ang mga bibiyahe nang maiikling distansya. Malamang na lilipat sila mula sa eroplano patungo sa lupa o dagat para sa maiikling ruta," paliwanag niya.

Nangyayari ang pagbawas na ito sa demand sa panahong hinahamon na ng mga hakbang ng gobyerno sa pagtitipid ang mga airline. Mula pa noong huling bahagi ng 2024, nililimitahan na ng mga awtoridad ang opisyal na paglalakbay bilang bahagi ng mas malawak na pagsisikap na bawasan ang paggasta ng estado. Inanunsyo ni Finance Minister Purbaya Yudhi Sadewa noong nakaraang linggo na nilalayon ng gobyerno na makatipid ng 121.2 trilyon hanggang 130.2 trilyong rupiah ngayong taon, lalo na sa mga gastusing hindi mahalaga gaya ng opisyal na paglalakbay.

Mga Pandaigdigang Salik sa Pagkagulo sa Rehiyon

Hindi maihihiwalay ang krisis sa abyasyon ng Indonesia sa mas malawak na konteksto ng heopolitika. Nagdulot ng matinding pagyanig sa pandaigdigang pamilihan ng enerhiya ang sigalot sa Middle East, partikular ang digmaang kinasasangkutan ng Iran at epekto nito sa Strait of Hormuz. Dumaraan sa makitid na daluyang ito ang humigit-kumulang ikalimang bahagi ng pandaigdigang konsumo ng langis at liquefied natural gas bawat araw, at mahigit 80% nito ay nakalaan para sa Asia.

Itinakda ng Platts, bahagi ng S&P Global Energy, sa $228.76 kada bariles ang outright price ng benchmark na FOB Singapore jet fuel/kerosene noong Abril 6. Nanatili ito sa mahigit $200 sa ikaanim na magkakasunod na sesyon ng kalakalan. Umabot naman sa halos $100 kada bariles ang crack spread ng produkto kumpara sa krudo, na nagpapahiwatig ng matinding kakulangan sa suplay ng pinong gasolina. Nagdulot ang mga presyong ito ng kaguluhan sa operasyon ng mga airline sa buong mundo.

Iba't ibang hakbang ang isinagawa ng mga gobyerno sa Southeast Asia. Itinaas ng Pilipinas sa Level 8 ang fuel surcharge, na nagpapahintulot ng bayaring mula Philippine peso 253 hanggang 6,208.98 depende sa distansya, at nagdeklara ito ng pambansang emerhensiya sa enerhiya. Mahigit 60% ng mga airline sa Vietnam ang nagpatupad ng pagtaas ng pamasahe o fuel surcharge na mula 5% hanggang 20%. Nagpatupad ang Thailand ng espesyal na fuel surcharge sa ilang ruta, samantalang ipinagpaliban naman nang anim na buwan ng Singapore ang balangkas nito para sa singil sa napapanatiling aviation fuel upang mapamahalaan ang pagtaas ng gastos.

Nagbabala ang Asian Development Bank na kung magtatagal ang sigalot at magpapatuloy ang pagtaas ng presyo hanggang unang bahagi ng 2027, maaaring bumagal nang hanggang 1.3% ang paglago ng ekonomiya ng mga umuunlad na bansa sa rehiyon ng Asia-Pacific. Nagbabala si Willie Walsh, director ng International Air Transport Association (IATA), na aabutin ng ilang buwan bago bumalik sa normal ang suplay at presyo ng jet fuel, kahit manatili ang tigil-putukan sa Middle East. "Hindi ko inaasahang mangyayari iyon sa loob lang ng ilang linggo," sabi niya.

Sa Indonesia, dagdag na panganib sa mga airline ang kawalang-katiyakan kung gaano katagal magpapatuloy ang subsidiya sa VAT. Ayon kay Revy ng MTI, dahil sa kawalang-katiyakang ito, konserbatibong palagay ang kailangang gamitin ng mga carrier sa pagtataya ng mga gagastusin nila sa hinaharap. Iminungkahi niyang maaaring palakasin ng gobyerno ang sektor sa pamamagitan ng pinagsamang mga pakete sa paglalakbay na may kasamang flight, tutuluyan at mga aktibidad panturismo, katuwang ang Ministry of Tourism and Creative Economy.

Mahahalagang Punto

• Itinaas ng Indonesia sa 38% ang pinakamataas na fuel surcharge para sa lahat ng uri ng sasakyang panghimpapawid. Dati, 10% ito para sa mga jet at 25% para sa mga turboprop.
• Sumirit nang 72.45% sa loob ng isang buwan ang presyo ng jet fuel sa Soekarno-Hatta Airport, mula 13,656.51 rupiah tungo sa 23,551.08 rupiah kada litro.
• Iniulat ng mga pasahero na tumaas nang hanggang 50% ang pamasahe sa mga domestic flight, na higit na mas mataas sa inaasahang 9% hanggang 13% ng gobyerno.
• Bahagi ng dahilan ng agwat sa pagitan ng opisyal na target at aktuwal na kalagayan ang pagkaantala ng Finance Ministry sa pamamahagi ng ipinangakong subsidiya sa VAT.
• Nagbabawas ng dalas ng flight at nagsususpinde ng mga ruta ang mga airline. Kinumpirma ng AirAsia ang mga pagbabago sa operasyon sa ilang domestic at international route.
• Lalong pinalalala ng halaga ng salapi ang krisis: dolyar ang batayan ng 70% ng gastos sa operasyon ng mga airline, samantalang rupiah ang kanilang kinikita. Humina ang rupiah mula 14,100 tungo sa halos 17,000 kada dolyar mula noong 2019.
• Nagtala ang pambansang airline na Garuda Indonesia ng netong pagkalugi na 5.4 trilyong rupiah noong 2025, halos limang ulit ng pagkalugi nito noong nakaraang taon.
• Ayon sa mga analyst, maaaring bumaba nang 10% hanggang 15% ang bilang ng mga pasaherong sakay ng eroplano habang lumilipat ang mga biyahero sa transportasyong panlupa o pandagat para sa maiikling ruta.
• Bahagi ng pandaigdigang presyur ang krisis: lumampas sa $200 kada bariles ang presyo ng jet fuel dahil sa sigalot sa Middle East at mga pagkagambala sa Strait of Hormuz na nakaaapekto sa mga supply chain ng Asia.
• Kabilang sa mga hakbang ng gobyerno para maibsan ang epekto ang pagsagot sa 1.3 trilyong rupiah na VAT kada buwan at pag-aalis ng taripa sa pag-angkat ng piyesa ng eroplano na nagkakahalaga ng 500 bilyong rupiah kada taon.