Pagkiling ng Thailand sa China, Hamon sa Alyansa Nito sa US

Nabubuong Makasaysayang Pagkakawatak

Sa halos dalawang siglo, pinanatili ng Estados Unidos at Thailand ang relasyong diplomatiko na nagsilbing haligi ng patakarang panlabas ng Amerika sa Asya. Nagsimula ito sa Treaty of Amity and Commerce noong 1833, nang Siam pa ang tawag sa Thailand, at pinagtibay ang alyansa noong panahon ng Cold War sa pamamagitan ng Manila Pact ng 1954. Nagsilbi ang Thailand bilang mahalagang frontline state at himpilan ng mga operasyon ng US noong Digmaang Vietnam, at kalaunan ay kinilala bilang Major Non-NATO Ally noong 2003. Gayunman, nagbabala ngayon ang mga analyst na humihina ang dating matatag na ugnayang ito, at mula sa pagiging matibay na sandigan sa seguridad ay nagiging tinatawag ng ilan na "paper tiger" habang mabilis na kumikiling ang Bangkok sa Beijing.

Masalimuot ang mga ugat ng estratehikong pagbabagong ito, na bunga ng magkakaugnay na pasya sa patakaran ng US, mga pagbabago sa panloob na pulitika ng Thailand, at agresibong panunuyo ng China sa larangan ng ekonomiya at militar. Bagaman patuloy na sumasagisag sa matagal nang ugnayang institusyonal ang taunang pagsasanay-militar na Cobra Gold, humina na ang pundasyong estratehiko ng samahan ng Washington at Bangkok. Hindi na maaasahan ng Estados Unidos ang dating malawak na akses nito, at napalitan na ng pragmatiko at transaksyonal na ugnayan ang tiwalang nagbuklod sa alyansa noong Cold War. Lalong tumitingin ngayon ang Thailand sa China para sa seguridad at kinabukasan ng ekonomiya nito.

Binigyang-diin ni Emma Chanlett-Avery, direktor ng usaping pampulitika at panseguridad sa Asia Society Policy Institute sa Washington, ang tindi ng pagbabagong ito. Aniya, matagal nang kumikiling sa People's Republic of China ang sentro ng impluwensiya ng Thailand. Hindi lamang pansamantalang paglihis ang pagbabagong ito kundi salamin ng pundamental na pagbabago sa geopolitikal na kalagayan ng Timog-Silangang Asya. Habang nakikipagkompetensiya ang US para sa impluwensiya sa rehiyon, may malalaking implikasyong militar at estratehiko ang pagkawala ng Thailand bilang maaasahang katuwang.

Ang Kudeta noong 2014 at ang Estratehikong Bakante

Matutunton sa kudetang militar noong 2014, na nagpabagsak sa demokratikong inihalal na pamahalaan ng Thailand, ang mahalagang yugto sa makabagong kasaysayan ng alyansa ng US at Thailand. Bilang tugon sa pag-agaw ng kapangyarihan ni Heneral Prayut Chan-o-cha, mariing umurong ang Estados Unidos, nagpataw ng mga parusa at nagpababa sa antas ng pakikipag-ugnayang militar. Layunin ng pag-urong na parusahan ang junta at itaguyod ang pagbabalik sa demokrasya, ngunit di-sinasadyang lumikha ito ng bakanteng impluwensiya na mabilis pinunan ng Beijing.

Hindi nagtatakda ang China, di-gaya ng Estados Unidos, ng mga kundisyon tungkol sa repormang pampulitika o karapatang pantao sa pakikipagtulungan nito sa larangan ng seguridad. Pumasok ang Beijing taglay ang bentahan ng armas at mga insentibong pang-ekonomiya, at nag-alok sa militar ng Thailand ng pakikipagsosyo na walang mga sermon at paghihigpit na madalas kaakibat ng pakikitungo sa US. Ayon sa Lowy Institute, halos $400 milyon ang halaga ng mga armas na ibinenta ng China sa Thailand mula 2016 hanggang 2022, halos doble ng halaga ng ibinenta ng Estados Unidos sa kaparehong panahon. Kabilang sa mga kagamitang ito ang mga surface-to-air missile, radar at tangke, na hudyat ng lumalalim na ugnayang pandepensa na hindi maiisip isang dekada ang nakararaan.

Kapansin-pansin ang pagkakaiba ng mga pamamaraan ng US at China. Sinikap ng Washington na gamitin ang impluwensiya nito upang itulak ang pagbabalik sa demokrasya, samantalang inuna ng Beijing ang pagtatatag ng estratehikong puwesto. Para sa mga elite sa militar ng Thailand, na higit na nakatuon sa pananatili ng rehimen at panloob na katatagan kaysa sa mga panlabas na banta, higit na kaakit-akit ang alok ng China. Hindi lamang sampal sa diplomasya ang pag-urong ng US; isa rin itong estratehikong pagkakamaling nagtulak sa matagal nang kaalyado papunta sa pangunahing katunggali nito.

Sinabi ni Zach Cooper, senior fellow sa American Enterprise Institute, na nagmarka ang panahong ito ng mataas na panganib ng "pagkakahiwalay" ng dalawang bansa. Hindi na magkatugma ang mga interes ng Washington at Bangkok, at itinakda nito ang direksiyong babawasan ang magkasanib na pagsasanay, liliitan ang mga kasunduan sa pagbili ng armas at lilimitahan ang akses sa mga base ng Thailand.

Magkakaibang Pananaw sa mga Banta

Nasa pundamental na pagkakaiba ng pananaw ng Estados Unidos at Thailand sa China ang ubod ng tensiyon ng dalawa. Itinuturing ng Washington ang Beijing na rebisyunistang kapangyarihan at pangunahing pangmatagalang hamon sa mga interes nito sa Indo-Pasipiko. Tahasang tinutukoy ng National Security Strategy ng US ang China bilang katunggaling naglalayong pahinain ang pandaigdigang kaayusang nakabatay sa mga tuntunin. Hindi naman ganito ang pananaw ng Thailand sa banta.

Mahalaga ang heograpiya sa pagkakaibang ito. Di-gaya ng Pilipinas o Vietnam, walang alitang teritoryal ang Thailand sa China sa South China Sea. Hindi itinuturing ng Bangkok na banta sa mismong soberanya nito ang pagpapalawak ng impluwensiya ng China. Sa halip, nakikita ng Thailand ang China bilang pinakamalaking katuwang nito sa kalakalan at isang makapangyarihang bansang hindi nagbabanta rito, na makatutulong sa pag-unlad ng ekonomiya nito. Pinahihina ng kawalan ng magkaparehong pananaw sa mga banta ang pinakapundasyon ng alyansa, na dating nakasalalay sa magkakatulad na alalahanin sa seguridad.

Sa ulat noong 2024, binigyang-diin ng International Institute for Strategic Studies (IISS) na hinahadlangan ng pagkiling ng Thailand sa China ang mga opsiyon ng US sa paglalagay ng mga missile sa rehiyon. Napagpasyahan sa ulat na "malabong-malabo" na pahintulutan ng Thailand ang paglalagay ng mga missile ng US na nakalaang tumugon sa lumalaking banta ng ballistic at cruise missile mula sa China at North Korea. Nagmumula ang pag-aatubiling ito sa hangarin ng Bangkok na huwag galitin ang makapangyarihang kapitbahay nito, at sa paniniwalang higit na makabubuti sa pambansang seguridad nito ang pagpapanatili ng mabuting ugnayan sa Beijing kaysa pagpukaw ng galit nito.

Lalong pinatitindi ng panloob na pulitika ang estratehikong pagkakaibang ito. Pinaghihinalaan ng militar ng Thailand at ng mga elite na kaalyado ng monarkiya ang Estados Unidos, dahil nangangamba silang banta sa kanilang kapangyarihan sa panloob na pulitika ang pagbibigay-diin ng Washington sa demokrasya at karapatang pantao. Sa kabilang banda, itinuturing ang China bilang maaasahang katuwang na gumagalang sa seguridad ng rehimen at nag-aalok ng mga kagamitang gaya ng teknolohiya sa pagmamanman upang mapanatili ang panloob na kontrol. Dahil dito, lalong naging komportable ang militar ng Thailand sa pakikipanig sa Beijing, na lalo namang naglalayo rito sa Washington.

Pagbabago sa Kagamitang Militar at Pagtanggi sa F-35

Pinakamalinaw na nakikita sa mga pasya ng Thailand sa pagbili ng kagamitang pandepensa ang kongkretong patunay ng pagbabago nito ng panig. Dati, pinakamalaking tagapagtustos ng armas sa Thailand ang Estados Unidos. Gumagamit ang Sandatahang Lakas ng Royal Thai ng kagamitang Amerikano, mula sa mga fighter jet na F-16 hanggang sa mga tangkeng M-41. Mula noong kudeta ng 2014, malaki ang naging kabaligtaran ng kalakarang ito. Nangungunang pinagmumulan na ng armas ng Thailand ang China, na nagsusuplay ng iba't ibang pangunahing sistema ng armas, kabilang ang mga tangkeng pandigma na VT-4, mga armored personnel vehicle na VN-1 at ang kontrobersiyal na pagbili ng submarinong Yuan-class.

Lalo nang mahalaga ang kasunduan sa submarino na nagkakahalaga ng mahigit $1 bilyon dahil ito ang unang hakbang ng Thailand sa pakikidigma gamit ang submarino. Kabilang sa kasunduan ang pagsasanay sa mga tripulante at 10-taong plano sa pagbabayad, pati ang pagtatayo ng mga pasilidad para sa submarino sa base pandagat ng Sattahip. Binibisita na ngayon ng hukbong-dagat ng People's Liberation Army ang pasilidad na ito, na nagbibigay-daan sa China na magtatag ng estratehikong puwesto para sa paniktik at pagmamanman sa lokasyong dating dinadaungan ng hukbong-dagat ng US.

Dumating ang isang mahalagang yugto sa paghina ng ugnayang pandepensa noong 2023, nang tanggihan ng Estados Unidos ang kahilingan ng Thailand na bumili ng hanggang walong fighter jet na F-35 Lightning II. Bilang isa sa mga pinakaabanteng stealth aircraft sa mundo, sagisag ang F-35 ng rurok ng teknolohiyang panghimpapawid ng US. Nagpadala ng malinaw na hudyat ang pagtanggi tungkol sa paghina ng tiwala sa pagitan ng dalawang bansa. Noong panahong iyon, inamin ng isang opisyal ng hukbong panghimpapawid ng Thailand sa lokal na media na malamang na nakaapekto sa pasya ang ugnayan ng Thailand sa China.

Ipinaliwanag ni Cooper ang dahilan ng pagtanggi. Aniya, mangangamba ang mga opisyal ng paniktik ng US na ibahagi ang sensitibong detalye ng gayong abanteng teknolohiya sa mga pinunong Thai na mas nakikitang magkatugma ang interes nila sa China. Tunay na pangamba na mapunta sa kamay ng China ang sopistikadong teknolohiya ng Amerika, sa pamamagitan man ng paglilipat nito o reverse engineering. Lubhang nililimitahan ng kawalan ng tiwala ang lalim ng pakikipagtulungang militar sa hinaharap at pagbebenta ng mga makabagong kakayahan.

Mahalagang Usapin ng Akses at Karapatang Gumamit ng mga Base

Isa sa pinakamahalagang estratehikong bunga ng paghina ng ugnayan ang pagkawala ng posibleng akses sa mga base militar ng Thailand, partikular sa U-Tapao Royal Thai Navy Airfield. Matatagpuan ito sa Gulpo ng Thailand at mahalagang himpilan ng logistik ng militar ng US sa Timog-Silangang Asya. Dahil sa lokasyon nito, napangyayari ang mga operasyon sa mas hilagang bahagi ng rehiyon at nagsisilbi itong mahalagang lagusan sa pagitan ng Gitnang Silangan at Pasipiko.

Noong mga digmaan sa Afghanistan at Iraq, pinagkalooban ng Thailand ang US ng akses sa U-Tapao para sa suportang panglogistika. Gayunman, kumbinsido na ngayon ang mga analyst na tatanggihan ng Thailand ang katulad na akses sakaling magkaroon ng labanan sa Kipot ng Taiwan. Ayon kay Chanlett-Avery, pinagtibay ng pagkiling ng Bangkok ang paniniwala ng US na hindi nito pahihintulutan ang pagpasok ng mga puwersang Amerikano sa mga base nito sa ganitong sitwasyon.

"Dahil sa tumitinding estratehikong kompetisyon ng US at China, mariing kumiling ang Thailand sa Beijing... Nangangahulugan ito na hindi na maaasahan ng Estados Unidos ang akses na dati nitong nagagamit para sa sarili nitong militar," sabi ni Chanlett-Avery.

Binigyang-diin ni Cooper ang mga hamong panglogistika na idinudulot nito sa militar ng US. Kaunti lamang ang mga lugar na magagamit ng Estados Unidos bilang himpilan ng operasyon sa Timog-Silangang Asya. Masalimuot para sa logistik ang posibleng pagkawala ng paggamit sa U-Tapao, lalo na habang hinahangad ng US na magpalabas ng puwersa sa South China Sea o Kipot ng Taiwan. Maaari mang umasa ang US sa iba pang katuwang gaya ng Singapore, may natatanging bentahe ang lokasyon ng Thailand na mas nasa hilaga, ngunit hindi na ito maaasahan ngayon.

Pagbabago sa Estratehikong Pokus ng Washington

Habang kumikiling ang Thailand sa China, binabago rin ng Estados Unidos ang mga estratehikong prayoridad nito sa rehiyon. Nang ipahayag ng administrasyong Obama ang "Pivot to Asia" noong 2011, sentro ng estratehiya ang Timog-Silangang Asya. Gayunman, lumipat na ang pokus pasilangan, patungo sa tinatawag na "unang kadena ng mga isla". Umaabot ang hangganang pandagat na ito mula Japan hanggang Taiwan at Pilipinas, kung saan itinuturing na pinakamatindi ang banta mula sa China.

Napansin ni Cooper na nagtatakda ang pinakabagong National Security Strategy ng pamahalaan ng US ng mas limitadong mga layunin, kung saan mas maliit na ang papel ng kalupaang Timog-Silangang Asya kaysa dati. Binibigyang-prayoridad ng Estados Unidos ang mga kasunduang panseguridad na "minilateral" at trilateral kasama ang mga katuwang gaya ng Australia, Japan, South Korea at India. Karamihan sa mga grupong ito, gaya ng Quad at AUKUS, ay hindi kinabibilangan ng mga bansa sa kalupaang Timog-Silangang Asya. Pangunahing eksepsiyon ang Pilipinas dahil sa mga komprontasyon nito sa Beijing sa South China Sea.

Nagdulot ng paikot na epekto ang bahagyang pag-urong na ito mula sa kalupaan. Habang nakatuon ang US sa mga alitang pandagat sa unang kadena ng mga isla, pakiramdam ng Thailand ay hindi na ito gaanong nasasangkot at wala itong gaanong dahilan upang makiayon sa mga prayoridad ng US. Samantala, habang lumalapit ang Thailand sa China, lalo namang nababawasan sa paningin ng US ang pakinabang ng malaking pamumuhunan sa alyansa. Bunga nito, natitigilan ang ugnayan at wala na ang dating siglang estratehiko nito.

Pagbabalanse ng Thailand at Pag-iingat sa Rehiyon

Sa kabila ng lumalalim na ugnayan nito sa China, hindi tuluyang pinutol ng Thailand ang relasyon sa Estados Unidos. Patuloy na isinasagawa ng Bangkok ang tinatawag ng mga tagamasid na "diplomasya ng kawayan", isang patakarang umaayon sa ihip ng hangin upang makaligtas. Pinangangalagaan ng Thailand ang kakayahan nitong panatilihin ang iba't ibang pakikipag-ugnayan, upang makinabang sa ugnayang pang-ekonomiya sa China habang pinananatili ang mga ugnayang panseguridad sa US.

Ayon sa Carnegie Endowment for International Peace, nananatiling matibay at matagal nang naitatag ang mga ugnayang panseguridad ng Thailand sa Washington kung ihahambing sa mga ugnayan nito sa Beijing. Patuloy pa ring magkasamang nagho-host ang dalawang bansa ng Cobra Gold, ang pinakamalaking magkasanib na pagsasanay-militar sa rehiyon. Pinakamalaking pamilihan din ng Thailand para sa mga iniluluwas nitong produkto ang US. Gayunman, mahigpit na sinusunod ng Bangkok ang patakarang manatiling magkasinglayo sa mga kapangyarihan at tumatangging kumiling nang labis sa alinman sa mga ito, dahil maaari nitong limitahan ang kalayaan ng Thailand na kumilos.

Lalong nagiging mahirap panatilihin ang ganitong pagbabalanse. Sadyang napakalaki ng pangingibabaw ng China sa ekonomiya ng rehiyon. Pinakamalaking katuwang sa kalakalan ng Thailand ang Beijing at isa rin itong pangunahing mamumuhunan sa pamamagitan ng Belt and Road Initiative. Itinatali sa China ang kinabukasan ng ekonomiya ng Thailand ng mga proyektong tampok sa balita, gaya ng mabilisang riles na mag-uugnay sa Bangkok at China at pagpapalawak ng 5G network ng Huawei. Hindi napigilan ng mga kamakailang tensiyon, gaya ng mga alitan tungkol sa pagpapatayo ng mga dam sa Ilog Mekong o depisit sa kalakalan, ang Bangkok na humanap ng mas malalim na integrasyon.

Higit pa sa pagbebenta ng armas ang lumalawak na papel ng China sa seguridad. Sinikap ng Beijing na iposisyon ang sarili bilang tagapamagitan sa mga alitang panrehiyon, gaya ng kamakailang alitan sa hangganan ng Thailand at Cambodia. Hinahamon ng China ang tradisyonal na papel ng US bilang tagagarantiya ng seguridad sa rehiyon sa pamamagitan ng pag-aalok na mamagitan at pagpapakita ng imahe bilang responsableng dakilang kapangyarihan.

Kinabukasan ng Alyansa

Ipinahihiwatig ng direksiyon ng alyansa ng US at Thailand na patuloy pang lalamig ang ugnayan ng dalawa. Walang panig ang naghahangad ng magulong hayagang paghihiwalay, ngunit nawalan na ng laman ang estratehikong diwa ng kanilang pakikipagsosyo. Malamang na patuloy na pamamahalaan ng US ang ugnayan sa pinakamababang antas upang mapanatili ang presensiya nito, ngunit ibababa nito ang mga inaasahan sa kahandaang lumaban ng Thailand sa agresyon ng China.

Para sa Thailand, mangangahulugan ang susunod na hakbang ng pagharap sa masalimuot na ugnayan sa lalong mapangahas na China. Patuloy na mag-iingat ang Bangkok at maaaring maghangad na pag-ibahin ang mga katuwang nito sa seguridad sa pamamagitan ng pakikipag-ugnayan sa mga katamtamang kapangyarihan gaya ng India, Japan at South Korea. Gayunman, dahil sa lakas ng hatak ng ekonomiya ng China at kawalan ng estratehiyang pang-ekonomiya ng US sa rehiyon, mahirap para sa Thailand na umiwas sa impluwensiya ng Beijing.

Kinakaharap ng Estados Unidos ang isang mahirap na pagpili. Maaari nitong tanggapin ang alyansa bilang limitado at taktikal na pakikipagsosyo na kapaki-pakinabang sa mga operasyong mababa ang antas, gaya ng pagtugon sa sakuna at paglaban sa terorismo. Maaari rin itong maglaan ng mas malaking puhunan sa diplomasya at ekonomiya upang subukang maibalik ang Thailand. Dahil sa kasalukuyang pokus ng US sa unang kadena ng mga isla at sa mga limitasyon ng kompetisyon ng mga dakilang kapangyarihan, mas malamang ang unang opsiyon. Maaaring manatili sa pangalan ang alyansa, ngunit epektibo nang nagwakas ang tungkulin nito bilang panangga ng kapangyarihan ng Amerika sa kalupaang Timog-Silangang Asya.

Buod

• Humihina ang alyansa ng US at Thailand, na nagsimula noong 1833 at 1954, dahil sa hindi magkatugmang estratehiya at pagkiling ng Thailand sa China.
• Nagpataw ng mga parusa ang US matapos ang kudetang militar sa Thailand noong 2014, na lumikha ng bakanteng impluwensiyang pinunan ng China sa pamamagitan ng pagbebenta ng armas at suportang walang kundisyon.
• Naging pinakamalaking tagapagtustos ng armas sa Thailand ang China, na nagbenta rito ng halos $400 milyon na halaga ng mga armas mula 2016 hanggang 2022, kabilang ang mga tangke at submarino.
• Tinanggihan ng US noong 2023 ang kahilingan ng Thailand na bumili ng mga fighter jet na F-35 dahil sa pangambang mailipat ang teknolohiya at sa malapit na ugnayan ng Thailand sa Beijing.
• Malamang na hindi pahihintulutan ng Thailand ang paggamit ng US sa mga estratehikong base gaya ng U-Tapao sakaling magkaroon ng labanan sa Taiwan, kaya nalilimitahan ang mga opsiyong panglogistika ng US.
• Inilipat ng US ang estratehikong pokus nito sa "unang kadena ng mga isla" (Japan, Taiwan at Pilipinas), kaya nabawasan ang prayoridad sa kalupaang Timog-Silangang Asya.
• Isinasagawa ng Thailand ang "diplomasya ng kawayan" upang balansehin ang ugnayan nito sa US at China habang pinananatili ang estratehikong awtonomiya.